E para Luftë botërore e pas-Luftës së Ftohtë, e ashtuquajtura Lufta e Gjirit, e zhvilluar gjatë presidencës së Bushit të parë (Atit) nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre në shkretëtirën arabe që shtrihet midis Kuvajtit dhe Irakut — luftë rrufe, një luftë sa teo-teknologjike aq edhe tele-gjenike 1, sa vdekjeprurëse 2 aq dhe fiktive 3, po aq neokoloniale sa edhe hiper-konsensuale — u imponua si bilanci i pafré i shkruar furishëm nga fitimtari i shekullit “të rrëmbyer” politik që po mbyllej dhe paralajmërim i ri-orientimit të horizontit të shekullit që po vinte. Nëse shkenca politike njeh tashmë konceptin e “luftërave të çorientuara 4 ”, të cilat sa vijnë e shumohen jashtë kornizave shtetërore dhe territoriale të njohura, ajo e Gjirit ishte një luftë e orientuar, madje mbi-orientuar — dhe matrica e fshehtë e gjithë çorientimit që buron prej saj, si cifla orienti të shpërndara dhe rigjeneruara pafundësisht.
Në Gjadër, fshati i vogël në veriperëndim të vendit, nën diellin përcëllues të korrikut, rrugët janë të zbrazura. Me rëndësi strategjike përgjatë periudhës komuniste, fshati i bënte vend bazës më të rëndësishme ushtarake në rajon. Në atë periudhë, qielli gumëzhinte nga zhurma e avionëve në ulje teksa i drejtoheshin hangarëve të mëdhenj nëntokësorë të ndërlidhur përmes një rrjeti tunelesh. Pas rënies së komunizmit, baza u braktis dhe fshati u zbraz gradualisht për shkak të migrimit masiv. Sot kanë mbetur vetëm pak familje, shumë prej të cilave janë ende të lidhura ngushtë me kujtimet e jetës së dikurshme në Gjadër. Në njërin nga tre lokalet e vetme përgjatë rrugës kryesore të fshatit, takuam Jetmirin*, një i ri shqiptar i deportuar së fundmi nga Franca. “Më kthyen në Shqipëri para dhjetë ditësh,” na tregon teksa rrufit birrën. Si shumë të rinj të tjerë nga ky fshat i vogël, Jetmiri u largua nga Shqipëria në kërkim të një jete më të mirë. Mirëpo, ëndrra e tij u ndërpre kur policia franceze e kapi pa dokumente.
nyje.al | 25.10.2021 Pasiguria për të shkuar në punë, shkollë e kudo është shqetësim serioz për banorët e Kamzës sa përmendet problematika e qenve endacakë. Të përhapur në lagje të ndryshme të qytetit, secili prej nesh i ka rastitur të zatetet me tufa qensh që herë të vërsulen e më shumë të ngjizin frikën dhe ndjesinë e të vrapuarit për të shpëtuar. Tufë qensh endacakë në rrugët e Kamzëz, Shtator 2021, Dhimitër Koleci Një muaj më parë në rrjete sociale, Dhimitër …
nyje.al | 28.09.2021 Procesi i Rindërtimit në Valias vazhdon me terrin informativ që e ka shoqëruar që në nisjen e tij, e që shoqërohet nga problematika të tjera për banorët që presin të kthehen. Në vëzhgimin në terren në lagjen e Valiasit të Vjetër shohim që tashmë janë ngritur godinat e banimit dhe po punohet për përfundimin e tyre, por ende qytetarët nuk e kanë një datë për rikthimin në banesat e tyre.Sabriu, banor i Valiasit na shpjegon se nuk …
nyje.al | 20.09.2021 Mungesa e aktit të ekspertimit, e caktuar si detyrë nga Gjykata Administrative për ekspertët e çështjes së Plepave të Brukës, e shtyn përsëri afatin e marrjes së një vendimi mbi fatin e pyllit të Laknasit. Në seancën gjyqësore të ditës së sotme ishte parashikuar të diskutohej mbi një akt ekspertimi shtesë në të cilin do të përcaktohej se sa është dendësia reale e pemëve në të gjithë sipërfaqen e “Plepave të Brukës”. Në seancën e datës 6 …
Përkthim | Analizë | Project Syndicate |29.04.2020 JOSEPH E. STIGLITZ, ARJUN JAYADEV, ACHAL PRABHALA Foto nga Brian Miller në platformën Unsplash Ndërkohë që hulumtuesit përreth botës po nxitojnë të zhvillojnë diagnoza dhe trajtime të reja për COVID-19, na duhet të mos harrojmë se ky është rast përjashtimor. Jemi të vetëdijshëm se në mungesë të ndërhyrjeve publike vaksinat dhe barnat kritike për jetën varen nga një sistem i shtyrë nga monopolet që i shërben fitimit dhe jo njerëzve. Imagjinoni një botë ku …
Olsi Lelaj | 21.04.2020 | nyje.al Kamëz, 20 mars 2020. Fotografi: Nyje.al “Distancimi social” është bërë pjesë e zhargonit covidian, fjalorin e të cilit po e përvetësojmë përditë. Indeksi i tij përbëhet, ndër të tjera, nga shifra ku mbizotërojnë “përqindja” dhe “grafizimi” i jetëve të humbura, të shëruara apo të infektuara; nga terminologjia virulogjike e mjekësore (virus, Covid-19, pandemi, vaksinë, etj); nga politika përballje dhe masa profilaksie (imuniteti i turmës, distancim social, karantinë, larje duarsh, ndëshkime, etj). “Distancimi social” është …
Përkthim | Analizë | Project Syndicate | 19.04.2020 Willem H. Buiter Duke na sjellë një tronditje veçanërisht shkundëse si në ofertë ashtu edhe në kërkesë, pandemia COVID-19 ka përmbysur pothuajse brenda natës debate të vjetra ideologjike. Papritmas, ndërhyrje shtetërore me efekte të gjata në ekonomi janë bërë të domosdoshme për të shpëtuar kapitalizmin e tregut, i cili ka pak gjasa të dalë i pandryshuar nga kjo situatë. Ironikisht, pikërisht kur “socialisti demokrat” Bernie Sanders pezullon fushatën e tij presidenciale në Shtetet …
Që në hyrje të novelës, Doda parashtron qartë qëllimin e vet në raport me Shqipërinë dhe, në këtë mënyrë, i parashtrohet edhe lexuesit tematika duale e novelës, që është raporti i traditës me qytetërimin dhe kulturën. Ky opozicion, i parë si natyrë vs kulturë, gjeneron një lloj dialektike të brendshme që ndriçon shumë aspekte të kontekstit shqiptar, pa bërë një prerje të qartë mes të dyjave. Në tekst, i vërejmë të shënjuara si qytetnim dhe padije…
Në letërsinë shqipe, tema e fatit tragjik të grave në periudhën e komunizmit, është trajtuar shpesh pëmes prozës. Rëndom, subjekti i tyre lidhet me përballjen e heroinës me sfidat e rënda shoqërore, politike dhe familjare në kohën e diktaturës komuniste. Vënia e gruas në qendër të një romani, është një perspektivë më shumë në të parit e monstruozitetit të një periudhe,si ajo e Shqipërisë diktatoriale…
Romani nuk mund të kuptohet nëse nuk je lexuesi model i Ecos, lexuesi tip të cilin teksti e ka parashikuar bashkautor. E filluam me “ti” për të ndjekur kështu lojën e vetës së autorit. Pra, ajo që e karakterizon tekstin është veta e dytë e rrëfimit, e cila është goxha sfiduese si për autorin, edhe për lexuesin. Autori model është një zë që flet me dashamirësi (ose me ton urdhërues, ose me djallëzi) me ne, që na do krah të tij dhe …
Tre vite më parë, si pjesëmarrës i Laboratorit të Antropologjisë Urbane, të organizuar nga Grupi Ata dhe IAKSA prezantova nje kohëzim vizual përmes fotografive të lagjes Bathore në Kamëz. Referencë ishin imazhet e shkrepura nga një fotograf gjerman, ëam Kat, përgjatë vitit 1999. Në një prej imazheve shihet një kontenier i verdhë që shërbente si qëndër ambulatore për lagjen. Në bisedë me time më, ajo më tregoi asokohe që ai kontenier kishte qënë me të vërtetë qendra e vetme shëndetësore për Bathoren për disa vite dhe se unë isha vaksinuar aty përgjatë fëmijërisë së hershme.
