{"id":30194,"date":"2026-05-17T12:32:49","date_gmt":"2026-05-17T10:32:49","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=30194"},"modified":"2026-05-17T13:02:41","modified_gmt":"2026-05-17T11:02:41","slug":"balte-e-populit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/balte-e-populit\/","title":{"rendered":"Balt\u00eb e Populit"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"30194\" class=\"elementor elementor-30194\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a468be2 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-equal-height-no e-con e-parent\" data-id=\"a468be2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-64f098c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"64f098c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"2363\" height=\"866\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30199\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner.png 2363w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner-768x281.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner-1536x563.png 1536w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner-2048x751.png 2048w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner-18x7.png 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ne-cdo-stine-plepa-bicikletat-vetem-banner-1320x484.png 1320w\" sizes=\"(max-width: 2363px) 100vw, 2363px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba13ca0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba13ca0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Balt\u00eb e Populit<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-41a41d0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"41a41d0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt;color: #800000\"><strong>Ervin Hatibi | 17.05.2026 | nyje.al<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Me nj\u00eb SMS t\u00eb vetme mundem ta organizoj Tiran\u00ebn tjet\u00ebrsoj, rreth qendrash t\u00eb fshehta provizore, t\u00eb pazb\u00ebrthyeshme dot si koordinata nga sh\u00ebrbimet e inteligjenc\u00ebs, qoft\u00eb dhe artificiale. Fjala vjen,\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">send<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">: \u201cNeser te gjithe n\u2019ora 5 te ish monumenti i tur bolit :)\u201d. Fjal\u00eb si k\u00ebto t\u00eb fundit mund t\u2019ua ndezin llampat deri nes\u00ebr vet\u00ebm di\u00e7 m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb dyzine hartash n\u00eb Tiran\u00eb, aq sa kan\u00eb mbetur n\u00eb at\u00eb vend t\u00eb mbajn\u00eb mend shtangien e Tur Bolit (disa emra jan\u00eb maskuar p\u00ebr nevojat e k\u00ebtij raporti), me cigaren q\u00eb i digjej rrafsh me gishtat, p\u00ebrdit\u00eb po aty, qiri, or\u00eb me rradh\u00eb &#8211; \u201cWaiting for the Man\u201d, si thot\u00eb k\u00ebnga. Mjaftoi q\u00eb dikush ta quante at\u00eb v\u00ebngjill, at\u00eb pritje t\u00eb p\u00ebrditshme \u201cmonument\u201d, dhe ja befas midis gazit tek rithemelohej qyteti brenda nj\u00eb shakaje p\u00ebrjashtuese, me n\u00eb qend\u00ebr pajtorin e ri: Bolin. Kjo nofk\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhel\u00ebse &#8211; p\u00ebr arsye t\u00eb forta vet\u00ebm n\u00eb gjini mashkullore &#8211; u mvishej f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb ngjallm\u00eb, dhe e bartnin p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb rritjes deri sa binte vetiu me kalimin e mosh\u00ebs, jo pse njeriu dob\u00ebsohej, p\u00ebrkundrazi, i humbte p\u00ebrdorimi kur ky martohej, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Prova \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht rasti n\u00eb fjal\u00eb: toponimi qe dyfish kriptik p\u00ebr shkak se Turi tashm\u00eb qe gjith\u00e7ka p\u00ebrve\u00e7se i sh\u00ebndetsh\u00ebm, nofka e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb funksiononte p\u00ebrdit\u00eb e m\u00eb ironike, nd\u00ebrsa njeriu vazhdonte e dob\u00ebsohej, n\u00eb pritje, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vend ku sot lem\u00eb takime thjesht me shpres\u00ebn se kush vjen do sjell\u00eb apo gjej\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn fytyr\u00eb t\u00eb dekadave m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Toponime t\u00eb tjera jan\u00eb edhe m\u00eb arrogante, ende m\u00eb selektive. Takohemi te katedralja gotike.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nuk ka si t\u00eb ket\u00eb pasur ndonj\u00ebher\u00eb Tirana ashtu. Megjithat\u00eb, ndokujt ende mund t\u2019i kujtohet si p\u00ebrdyan\u00ebsh shtratit t\u00eb Lan\u00ebs rreshti i rregullt me plepa t\u00eb lart\u00eb bashkonte kurorat n\u00eb nj\u00eb hark t\u00eb mpreht\u00eb me ato prej rreshtit binjak t\u00eb plepave tej ujit, duke krijuar p\u00ebrmes qendr\u00ebs s\u00eb qytetit perspektiv\u00ebn e nj\u00eb galerie t\u00eb dendur deg\u00ebsh, disa pak qindra metra nef a navat\u00eb katedraleje t\u00eb pamundur gotike laike &#8211; t\u00ebrthor Bulevardit t\u00eb Madh &#8211; me rozet\u00ebn e p\u00ebrpikt\u00eb t\u00eb diellit, pasdite p\u00ebr pasdite n\u00eb per\u00ebndim, puthitur vitrazhit t\u00eb gjetheve. Pak or\u00eb m\u00eb von\u00eb, kur aktivizohej muzgu, \u00e7dokush mund t\u00eb ndizej s\u00eb brend\u00ebshmi pastaj lampadar privat i k\u00ebsaj katedraleje, mjafton t\u00eb ngrinte, mes kokave, pa dashje, v\u00ebshtrimin nga mesi i \u00e7donj\u00ebr\u00ebs ur\u00eb t\u00eb Lan\u00ebs, sidomos m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebs, teksa gjith\u00eb ajo err\u00ebsi e tjet\u00ebrsuar lag\u00ebshtie mes tunelit t\u00eb plepave v\u00ebrshonte si tren sekret n\u00eb gjoks. K\u00ebto fjal\u00eb ndoshta jan\u00eb p\u00ebrfolur q\u00eb at\u00ebher\u00eb n\u00ebp\u00ebr plepa, por pas vdekjes \u00e7do fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb e lejuar, mjafton t\u2019i sjell\u00eb gjall\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Diku nga fillimi i viteve 1980 dy kolonatat e pambarimta me plepa i sharruan. Sot i gjen ndoshta vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebr tablo modeste talentesh lokal\u00eb &#8211; muresh q\u00eb rrethojn\u00eb pleq n\u00eb Tiran\u00eb -, apo tek gjarp\u00ebrojn\u00eb drejt zhdukjes, fill sapo shfaqen me at\u00eb procesion masiv gjelb\u00ebrimi mbi uj\u00eb, n\u00ebp\u00ebr shirita t\u00eb turbulluar filmash t\u00eb Kinostudios &#8211; kthe e rikthe n\u00eb\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Youtube<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0-, sken\u00eb e njohur tashm\u00eb, ku, me fytyr\u00ebn ndri\u00e7uar nga ekrani i telefonit, mes dy parrullash t\u00eb realizmit socialist, k\u00ebrkojn\u00eb vend n\u00ebp\u00ebr filma t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, jo thjesht t\u00eb ikurit, edhe ata q\u00eb kan\u00eb mbetur.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pse i pren\u00eb? Ndoshta rreziku konstant pas stuhive, me trupat q\u00eb n\u00eb r\u00ebnie shkulnin deri dhe asfaltin larg me rr\u00ebnj\u00ebt energjike; po m\u00eb s\u00eb shumti problemi i pushit u p\u00ebrmend n\u00eb qytet, p\u00ebrmbytja e lagjeve bri Lan\u00ebs me sht\u00ebllung\u00ebn q\u00eb mb\u00ebshtjell farat e plepit dhe i ngjante bor\u00ebs, te f\u00ebmij\u00ebt, n\u00eb at\u00eb zbritje menduesh\u00ebm prej deg\u00ebve, qindra metra rresht. T\u00eb b\u00ebhet se ende, po t\u00eb ul\u00ebsh kryet n\u00ebn tavolina a divan\u00eb, do t\u00eb shoh\u00ebsh si b\u00ebjn\u00eb vorbulla t\u00eb vogla me shkulmet e ajrit, ngath\u00ebt, pas \u00e7do hapje dere a dritarje topthat e bardh\u00eb kristalin\u00eb me push plepi, \u201cshkum\u00eb nga e shkuara\u201d.<\/span><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Figura sip\u00ebr mes thonj\u00ebzash (\u201cavec son \u00e9cume de pass\u00e9\u201d) \u00ebsht\u00eb transportuar k\u00ebtu, pothuajse jasht\u00eb konteksi, nga nj\u00eb ese e arkitektit Sk\u00ebnder Luarasi, me shkas konkursin e rradh\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb arkitektur\u00ebs dhe planifikimit urban n\u00eb kryeqytet, p\u00ebr \u201drijet\u00ebzimin\u201d e t\u00eb dytit prej stadiumeve historike, konkurs s\u00ebrish i fituar nga kullat: plot pes\u00eb k\u00ebsaj rradhe, dy prej t\u00eb cilave \u201chipur\u201d mbi stadium, sipas v\u00ebshtrimit t\u00eb arkitektit. N\u00eb p\u00ebrkujtim, edhe stadiumi komb\u00ebtar po ashtu u ristrukturua m\u00eb par\u00eb, duke ia nd\u00ebrkallur nj\u00eb kull\u00eb mu n\u00eb cep, aty nga gjuante \u201ckornet\u201d Agustin Kola.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">P\u00ebr Luarasin, problemi nuk q\u00ebndron te shtypja e rradh\u00ebs n\u00ebn kulla e vlerave a ve\u00e7orive t\u00eb nj\u00eb objekti t\u00eb caktuar historik qytetas, cilatdo qofshin: \u201cArsyeja pse ky stadium bashk\u00eb me hap\u00ebsir\u00ebn urbane q\u00eb e rrethon duhet t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb dhe aty ku \u00ebsht\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0(gjithmon\u00eb duke u restauruar, rikualifikuar dhe riparuar) [\u2026] lidhet me q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb urbane, me m\u00ebnyr\u00ebn se si duhet t\u00eb sillemi ndaj s\u00eb shkuar\u00ebs, trash\u00ebgimis\u00eb, dhe imazhit t\u00eb qytetit. Ky imazh p\u00ebrmban jo vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb gjeometrike apo ve\u00e7ori materiale, por edhe nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb kohore; ai rrethohet nga nj\u00eb aureol\u00eb virtuale [\u2026]. Ky hendek midis materiales dhe kohores \u00ebsht\u00eb \u201czanati\u201d i artit dhe [a]jo q\u00eb motivon artin dhe ndryshimet stilistike n\u00eb histori buron pik\u00ebrisht nga pamund\u00ebsia p\u00ebr ta mbyllur k\u00ebt\u00eb hendek\u201d.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">N\u00eb kinema, skenat q\u00eb zhvillohen brenda kujtes\u00ebs, apo dhe \u00ebndrr\u00ebs a ndonj\u00eb tjet\u00ebr realiteti t\u00eb p\u00ebrfytyruar, p\u00ebrftohen zakonisht me l\u00ebbyrje t\u00eb imazhit; personazhet dhe objektet nxjerrin kok\u00eb si mes breroresh prej avulli drite t\u00eb dend\u00ebsive t\u00eb ndryshme, q\u00eb jan\u00eb kodifikuar me koh\u00eb n\u00eb industrin\u00eb e filmit p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnjuar spektralitetin e personave a objekteve, p\u00ebrshkruar ashtu mes luhatjeve t\u00eb kujtes\u00ebs o afsheve t\u00eb saj. Ajo vlag\u00eb mistifikuese drite rreth personazheve a objekteve e p\u00ebrfaq\u00ebson ndoshta mir\u00eb at\u00eb hendek t\u00eb pambyllsh\u00ebm, thuase platonik, q\u00eb hap arkitekti mes kohores e materiales. Objektin e kujtes\u00ebs n\u00eb film nuk e p\u00ebrkufizon dot pra ve\u00e7 perimetri i vet fizik, sa dhe filtri \u00ebnd\u00ebrror q\u00eb e rrethon, ajo mas\u00eb turbulluese drite q\u00eb e sjell imazhin e kujtimit si p\u00ebrmes lot\u00ebve t\u00eb mallit. Ose si p\u00ebrmes pushit t\u00eb plepave, k\u00ebsaj \u201cshkume nga e shkuara\u201d q\u00eb ta sjell n\u00eb kujtime aureol\u00eb pas aureole qytetin e prer\u00eb, kudo q\u00eb ka plepa. Prerje pas prerjesh frenetike, q\u00eb nga shpallja kryeqytet e gjer m\u00eb sot, \u00e7do brez n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebrcjell te pasardh\u00ebsit\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">sindrom\u00ebn<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0virale\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">t\u00eb gjymtyr\u00ebs-fantaz\u00ebm<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0&#8211; dhimbje p\u00ebr vende e objekte t\u00eb panjohura, amputuar para se t\u00eb lind\u00eb pacienti, t\u00eb cilat ky pastaj i adopton e i vuan si t\u00eb vetat; b\u00ebr\u00eb prej drite avullore filmash, gjymtyr\u00eb t\u00eb gjeneratave m\u00eb par\u00eb t\u00eb cilat grushtojn\u00eb m\u00eb kot brenda e jasht\u00eb fasadash gjithnj\u00eb e m\u00eb uniforme xhami si prej ekrani smartfon\u00ebsh q\u00eb burgosin pluralitetin e t\u00eb shkuarave, t\u00eb qena a t\u00eb paqena. Qindra plepa t\u00eb prer\u00eb ose krah\u00eb q\u00eb ngriheshin mbi uj\u00eb t\u00eb tokin paralel qindra plepat n\u00eb bregun tjet\u00ebr, p\u00ebrqafime q\u00eb i mungojn\u00eb qytetit dyzet e sa vite p\u00ebrdit\u00eb. Pem\u00ebt qytetase n\u00eb fakt lindin nga martesa mes njer\u00ebzve e nd\u00ebrtesave, sintez\u00eb e kompensim, me jet\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve dhe paluajtshm\u00ebrin\u00eb e t\u00eb dyt\u00ebve; qytetet pa pem\u00eb jan\u00eb kontraceptiv\u00eb.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Por nostalgjive p\u00ebr Tiran\u00ebn u shkon n\u00eb fakt gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb vet\u00ebm distanca private, n\u00eb mos fare intime, e deklamimit, n\u00eb respekt t\u00eb atyre koh\u00ebrave jo shum\u00eb t\u00eb vjetra kur dhimbja e malli n\u00eb qytet p\u00ebr pazare e varre, xhami a kisha t\u00eb prishura nga shteti, duhej p\u00ebshp\u00ebritur ve\u00e7 me ata q\u00eb e meritonin, p\u00ebr arsye t\u00eb kuptueshme. Sot n\u00eb liri, psher\u00ebtimat selektive n\u00eb publik p\u00ebr Tiran\u00ebn e panjohur gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb rrezikojn\u00eb t\u00eb duken si kodim elitist p\u00ebr t\u00eb ngritur nj\u00eb lloj hierarkie senator\u00ebsh e autokton\u00ebsh mbi banor\u00ebt \u201ce rinj\u201d dhe \u201ct\u00eb ardhur\u201d; \u00a0faj\u00ebsuar pse ndajn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb nga nj\u00eb cop\u00eb prej privilegjit t\u00eb padijes s\u00eb rishtarit q\u00eb banon n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e t\u00eb vrarit: emrin ia kan\u00eb fshir\u00eb nga dera vras\u00ebsit vendas, po ata q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij me qira; buz\u00ebqeshi \u00e7do m\u00ebngjes pasqyr\u00ebs ende st\u00ebrpikur q\u00eb ende sheh masakrimin, mbylli syt\u00eb \u00e7do nat\u00eb n\u00eb shtratin ku e vran\u00eb.<\/span><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nuk \u00ebsht\u00eb habi q\u00eb ndoshta i vetmi dokument serioz q\u00eb d\u00ebshmon p\u00ebr asgj\u00ebsimin e plepave n\u00eb Tiran\u00eb \u00ebsht\u00eb poezi. Nuk ka asgj\u00eb t\u2019i ngjaj\u00eb poezis\u00eb m\u00eb shum\u00eb sa aparati sizmiografik, me kaligrafin\u00eb e tij zig-zag: l\u00ebkundje periferike q\u00eb syri s\u2019i v\u00ebren, dridhin vet\u00ebm flet\u00ebt e poezis\u00eb \u2013 klishe, gjersa v\u00ebrtetohet s\u00ebrish. Vargjet m\u00eb posht\u00eb jan\u00eb t\u00eb t\u00eb ndjerit Bardhyl Londo.<\/span><\/p><p style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0<\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt;color: #800000\"><b>Therja e plepave buz\u00eb Lan\u00ebs<\/b><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Ata ishin paq\u00ebsor\u00eb<\/span><\/i><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">si nj\u00eb tuf\u00eb p\u00ebllumbash mbi l\u00ebndin\u00ebn e gjelb\u00ebr.<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Ata ishin naiv\u00eb<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">si rekrut\u00ebt rishtar\u00eb q\u00eb i nisin me muzik\u00eb kasaphan\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">dhe nuk e marrin me mend se \u00e7far\u00eb i pret.<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Ata ishin delikat\u00eb<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">si virgj\u00ebreshat para se t\u2019i b\u00ebjn\u00eb fli.<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Po erdh\u00ebn ca njer\u00ebz t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">me sharra dh\u00ebmb\u00ebm\u00ebdha,<\/span><\/i><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">me nofulla katalan\u00ebsh,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">me sopata tehmprehta<\/span><\/i><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">dhe i ther\u00ebn plepat pa m\u00ebshir\u00eb.<\/span><\/i><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Kasap\u00eb ishin,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">kasap\u00eb t\u00eb gjith\u00eb.<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Shtrir\u00eb ashtu pa jet\u00eb,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">kufoma pa em\u00ebr,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">pa identitet,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">flakur pa m\u00ebshir\u00eb n\u00eb morg pas nj\u00eb masakre,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">t\u00eb mbytnin lot\u00ebt kur i shikoje,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">por askush nuk u p\u00ebrlot,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">askush nuk u hodhi nje tuf\u00eb lule<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">per t\u2019i p\u00ebrcjell\u00eb drejt asgj\u00ebs\u00eb.<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Vet\u00ebm von\u00eb,<\/span><\/i><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/i><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><i><span style=\"font-weight: 400\">kur i hip\u00ebn mbi ca makina p\u00ebrbindsha per t\u2019i \u00e7uar n\u00eb fabrik\u00ebn e letr\u00ebs<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0[\u2026]<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><b>\u00a0<\/b><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">P\u00ebrmendjet \u201dvirgj\u00ebresha\u201d dhe \u201crekrut\u00eb\u201d n\u00eb vargje nuk jan\u00eb thjesht instrumente p\u00ebr t\u00eb paralajm\u00ebruar apo prodhuar gjakun: s\u00eb pari, te plepi, bishti shp\u00ebrpjes\u00ebtimisht i gjat\u00eb i gjethes, e l\u00ebshon k\u00ebt\u00eb pa shum\u00eb rezistenc\u00eb dhe ndaj puhis\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb, \u00e7ka b\u00ebn pastaj q\u00eb krejt kurora e pem\u00ebs t\u00eb jet\u00eb papushim n\u00ebn dridhjen personifikuese, q\u00eb u jep dhe emrin llojeve t\u00eb caktuara t\u00eb plepit (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">populus tremula<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">); m\u00eb tej, zbardh\u00ebllimi turbullues i trungut, edhe nat\u00ebn, shtati fin, pushi i tejduksh\u00ebm si n\u00eb faqe adoleshenti, vet\u00ebm sa plot\u00ebsojn\u00eb pastaj serin\u00eb e konstrukteve tradicionale t\u00eb virgjinitetit, rekrutit. N\u00eb \u00e7do rast poeti pritet t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr therje te pem\u00eb q\u00eb i sharrojn\u00eb; me fjal\u00ebn e pakualifikuar \u201ctrupa\u201d gjuha jon\u00eb njeh ve\u00e7 trungjet, fill pas njer\u00ebzve; po therja si antropomorfi, n\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb fundit, i shkon e padukshme deri n\u00eb rr\u00ebnj\u00eb homografis\u00eb origjinale latine:\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">populus<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, e nj\u00ebjt\u00eb si p\u00ebr plepat dhe popullin. Nga fundi poezia cakton q\u00eb plepat e sharruar t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb fabrik\u00ebn e letr\u00ebs, p\u00ebr letra q\u00eb mbet\u00ebn 40 vjet bosh, deri kur Bardhyl Londo shkroi k\u00ebto vargje n\u00eb vitet 2018-19.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Elegjia p\u00ebr efemeren \u00ebsht\u00eb gjinia apo regjistri i preferuar i rr\u00ebfimeve p\u00ebr nj\u00eb qytet 100 vjet n\u00ebn shnd\u00ebrrim e korrigjim. Ndoshta k\u00ebt\u00eb fat protean qytetit ish-osman ia kusht\u00ebzoi dhe m\u00ebkati i tij fillestar: qerpi\u00e7i, q\u00eb n\u00eb shqiptim skandaloz. \u00c7ka e karakterizon dhe ve\u00e7on nga t\u00eb tjer\u00ebt qytetin e vjet\u00ebr, si n\u00ebnvizohet jo pa stigm\u00eb n\u00eb ligj\u00ebrime, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsia themelore e p\u00ebrvuajtur e tij: tulla e balt\u00ebs s\u00eb pjekur n\u00eb diell &#8211; ja pra dhe si Tirana vazhdon e i bindet origjin\u00ebs s\u00eb vet t\u00eb epshme, n\u00eb pamjen e shtjell\u00ebs s\u00eb balt\u00ebs mbi \u00e7ikrik, q\u00eb rrotullohet kameleonike nd\u00ebr gishtat e po\u00e7arit, pa u mpiksur e pa marr\u00eb form\u00eb p\u00ebrfundimtare, nj\u00eb shekull rresht n\u00eb punishte. Dhe duket sikur u zgjodh p\u00ebr kryeqytet Tirana pik\u00ebrisht pse qerpi\u00e7i i sakrifikuesh\u00ebm oriental i saj, asimiluar leht\u00eb si dh\u00e9 n\u00ebn k\u00ebmb\u00eb, p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">terra nullius <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">ideale p\u00ebr vizionar\u00ebt qytet\u00ebrues.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dihet, Tirana \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kryeqytet i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb re, pas debatesh e kund\u00ebrshtish jo t\u00eb vogla, thjesht prej pozicionit gjeografik qendror, jo prej ndonj\u00eb reputacioni historik: p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, si e p\u00ebrmblodhi haptas deputetit i Elbasanit p\u00ebr koh\u00ebn, Taq Buda, n\u00eb Kuvendin Kushtetues t\u00eb 1925, nuk mund t\u00eb b\u00ebhej \u201cme sht\u00ebpi qerpi\u00e7i\u201d kryeqyteti i vendit. P\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb drejt\u00eb k\u00ebtij argumentimi, t\u00eb qortuar si lokalist, do t\u00eb kishte mjaftuar, vite m\u00eb par\u00eb k\u00ebsaj, simbolika e nj\u00eb raportimi t\u00eb dat\u00ebs 4 janar 1921, ku autoritetet e burgut t\u00eb Tiran\u00ebs njoftonin epror\u00ebt se t\u00eb burgosurit kan\u00eb prishur muret n\u00eb nj\u00eb tentativ\u00eb arratisjeje: muret e burgut ishin pik\u00ebrisht prej qerpi\u00e7i. Tirana ishte barku i but\u00eb i Shqip\u00ebris\u00eb, shansi p\u00ebr shtet serioz e muskuloz kishte humbur n\u00eb bodrumet e gurta t\u00eb qyteteve t\u00eb refuzuara p\u00ebr kryeqend\u00ebr. Stereotipizimi i banor\u00ebve tiranas si babaxhan\u00eb t\u00eb but\u00eb qe n\u00eb osmoz\u00eb me vet\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e rrjedhimisht qytetin e tyre.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0<\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">\u201cSa m\u00eb e thjesht\u00eb vegla, aq m\u00eb shum\u00eb jet\u00eb ka vepra q\u00eb punohet me t\u00eb\u201d, thoshte arkitekti dhe edukatori egjiptian Ramses Wissa Wassef. Vegla me t\u00eb cil\u00ebn u nd\u00ebrtua qyteti i vjet\u00ebr qe dora dhe dielli. Plithar\u00ebt, prej t\u00eb nj\u00ebjtit pluhur me t\u00eb cilin u mbrujt dhe njeriu i par\u00eb guxojn\u00eb drejt sinekdok\u00ebs. Por po aq sa nga Ademi n\u00eb thelb, Tirana ka dhe pak nga Abeli n\u00eb fat. E sakrifikuar si primitive dhe orientale p\u00ebr hir t\u00eb v\u00ebllait t\u00eb madh t\u00eb modernitetit, efikasitetit, nacionalizmit dhe europianizimit. Zbatic\u00eb qytet\u00ebrimore: balta vendase e paketuar n\u00eb termin e pak\u00ebndsh\u00ebm aziatik, u t\u00ebrhoq me trup e i hapi vend nj\u00eb lloj\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Belle \u00c9poque\u00a0<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">modeste me plane rregulluese e nd\u00ebrtuese t\u00eb mark\u00ebs austriake, pastaj gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb italiane, pa harruar k\u00ebtu kontribute madhore nga arkitekt\u00eb e urbanist\u00eb shqiptar\u00eb. Si e kam shprehur dhe tjet\u00ebrkund, modernizimi nj\u00ebsues erdhi t\u00eb korrigjoj\u00eb O-n\u00eb e Tiron\u00ebs orientale ovale t\u00eb balt\u00ebs e dialektit, me Tiran\u00ebn e A-n\u00eb maj\u00ebmpreht\u00eb metalike t\u00eb betonit e drejtshkrimit.<\/span><\/span><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Gjithsesi, bulevardet dhe fasadat e koh\u00ebs s\u00eb mbret\u00ebris\u00eb dhe pushtimit fashist, aty ku nuk e mbyt\u00ebn, e p\u00ebrqafuan qytetin e vjet\u00ebr me paternaliz\u00ebm. E ashtuquajtura diktatur\u00eb e proletariatit m\u00eb von\u00eb, kapur p\u00ebr dore me modernitetin pararend\u00ebs, sado kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebse t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb, m\u00ebsyu edhe m\u00eb thell\u00eb me buldozer\u00eb, ngadh\u00ebnjimtare, n\u00eb labirintin e lagjeve e pazareve e faltoreve, k\u00ebsaj here n\u00eb em\u00ebr t\u00eb \u00e7lirimit p\u00ebrfundimtar nga bota e vjet\u00ebr feudo-borgjeze. N\u00eb m\u00ebsymje e sip\u00ebr, ndoshta thjesht p\u00ebr arsye pedagogjike, vuri dor\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe n\u00eb nd\u00ebrtime ikonike t\u00eb modernitetit monarkist, p\u00ebr t\u2019iu mbivendosur me monumentet e veta. \u00c7ka u p\u00ebrgjigjej fillimisht rr\u00ebnimeve e ndryshimeve prej imperativave t\u00eb instalimit n\u00eb urbanistik\u00eb t\u00eb komb-shtetit modern, pastaj socialist, me skar\u00ebn q\u00eb p\u00ebrthyen infrastruktur\u00ebn me superstruktur\u00ebn, m\u00eb pas mori forma histerike gjat\u00eb restaurimit kapitalist. Ethja p\u00ebr fitim e p\u00ebr formalizim t\u00eb kapitaleve t\u00eb dyshimta t\u00eb tranzicionit i dha dor\u00ebn e fundit rr\u00ebnimit jo thjesht t\u00eb Tiran\u00ebs orientale t\u00eb diskredituar n\u00eb gjith\u00eb regjimet pararend\u00ebse, por gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb dhe Tiran\u00ebs monarkiste e socialiste, n\u00ebn spekulimet e industris\u00eb s\u00eb nd\u00ebrtimit. Pse kanibalizmi kulturor, me nj\u00eb tip fasadash q\u00eb han\u00eb t\u00eb tjerat n\u00eb dekada, duket n\u00eb fillim si kura e vetme p\u00ebr t\u00eb administruar ankthin e nj\u00eb t\u00eb kaluare q\u00eb do fshehur a falsifikuar; po me t\u2019u toleruar nga sistemi kjo lloj strategjie, duket se asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e shenjt\u00eb dhe e sigurt ve\u00e7 nofullave t\u00eb shkat\u00ebrrimit, sidomos kur k\u00eb<\/span><span style=\"font-weight: 400\">to <\/span><span style=\"font-weight: 400\">i aktivizon bab\u00ebzia p\u00ebr fitim.\u00a0<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Konkurrenca p\u00ebr terren midis kompanive nd\u00ebrtimore, fshehur pas grupimeve partiake, u propozua n\u00eb debatin publik me terma maksimal\u00eb ideologjik\u00eb, si p\u00ebrplasje vizionesh p\u00ebr modernizim dhe per\u00ebndimorizim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb kryeqytetit. Pala kund\u00ebrshtare u akuzua r\u00ebndom si primitive dhe orientale, si e kam dokumentuar q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2010, n\u00eb debatet p\u00ebr punimet ristrukturuese t\u00eb sheshit qendror t\u00eb kryeqytetit, q\u00eb p\u00ebr ironi financioheshin nga emiri i Kuvajtit.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">\u201cSheshi \u201cSk\u00ebnderbej\u201d sh\u00ebrben prej dekadash si nj\u00eb trampolin\u00eb integrimi kulturor, nj\u00eb avantpost i Evrop\u00ebs apo qytet\u00ebrimit, nj\u00eb territor i \u00e7liruar q\u00eb pret t\u00eb p\u00ebrhapet ngadal\u00eb n\u00ebp\u00ebr hart\u00eb duke shtyr\u00eb n\u00eb harres\u00eb balt\u00ebn dhe barbarin\u00eb e t\u00eb shkuar\u00ebs. Forcat rivale q\u00eb udh\u00ebheqin sot politikisht procesin e \u201ctranzicionit p\u00ebr n\u00eb Evrop\u00eb\u201d t\u00eb vendit, si\u00e7 e pam\u00eb, p\u00ebrpiqen ta p\u00ebrg\u00ebnjeshtrojn\u00eb me sa mundin p\u00ebrkushtimin dhe vizionin evropeist t\u00eb kund\u00ebshtarit, duke i rezervuar k\u00ebtij, ve\u00e7 akuzave standarte p\u00ebr korrupsion a lidhje me diktatur\u00ebn, nj\u00eb konstante hiperbolash a yshtjesh orientalizuese: pjes\u00eb e k\u00ebtyre strategjive \u00ebsht\u00eb dhe tentativa, brenda konfliktit t\u00eb fundit bashki-qeveri, p\u00ebr ta paraqitur kund\u00ebrshtarin si p\u00ebrdhos\u00ebs t\u00eb Sheshit, si dor\u00ebzues t\u00eb sovranitetit t\u00eb tij tek Orienti kaotik e i pist\u00eb. K\u00ebshtu, n\u00ebse p\u00ebr veprimtar\u00eb t\u00eb kampit socialist t\u00eb djatht\u00ebt duan ta kthejn\u00eb n\u00eb pazar Marrakeshi\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Alexanderplatz<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">-in ton\u00eb, p\u00ebr veprimtar\u00eb t\u00eb djatht\u00eb\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">qendra e Tiran\u00ebs ngjan si t\u00eb ishte nj\u00eb lagje e Kandaharit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, \u00a0pas nd\u00ebrhyrjeve rind\u00ebrtuese t\u00eb bashkis\u00eb socialiste. [K]ush c\u00ebnon projektin p\u00ebr sheshin [\u2026] pengon evropianizimin, reduktohet n\u00eb armik oriental. Sh\u00ebrbimet sociale te projekti i oponentit, p\u00ebrkthehen n\u00eb pazar arab, [\u2026] projekti i tij urban, n\u00eb b\u00ebrjen kurban t\u00eb projektit tjet\u00ebr. Nuk ka asgj\u00eb posa\u00e7\u00ebrisht orientale te tjetri [\u2026]. Thjesht po p\u00ebrleshen dy kampe politike, t\u00eb cilat munges\u00ebn n\u00eb dallime ideologjike-programore, do t\u00eb p\u00ebrpiqen ta mbushin me sforcime kulturore: p\u00ebrplasen pra \u201cdy qytet\u00ebrime\u201d, dhe duhet t\u00eb pranojm\u00eb se ai p\u00ebrball\u00eb \u00ebsht\u00eb i keqi, orientali. I vetmi q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb oriental n\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, \u00ebsht\u00eb emiri i Kuvajtit e sidomos 10 milion dollar\u00ebshi i tij q\u00eb financon fush\u00ebn e betej\u00ebs midis dy orienteve\u201d.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrkim fatkeq mes fjal\u00ebve, vija re si luhej n\u00eb debate me rim\u00ebn urban-kurban, \u00e7ka sjell t\u00eb plot\u00eb gjith\u00eb parabol\u00ebn e rr\u00ebnimeve \u201ct\u00eb s\u00eb vjetr\u00ebs\u201d n\u00eb Tiran\u00eb, ku interesi, qoft\u00eb privat, qoft\u00eb publik i rr\u00ebnimit t\u00eb nj\u00eb ngehine dhe mbivendosjes s\u00eb tjetr\u00ebs s\u00eb re, makijohet rregullisht me pretendime ideologjike. Origjina e padenj\u00eb e qytetit, n\u00eb ligj\u00ebrimet mbizot\u00ebruese, th\u00ebrret p\u00ebr \u00e7rr\u00ebnjosje konstante, edhe kur nuk ka mbetur gati asgj\u00eb m\u00eb p\u00ebr t\u2019u fshehur e rr\u00ebnuar nga \u201cfshati osman\u201c, si e p\u00ebrkufizon narrativa populiste gjithnj\u00eb e m\u00eb dominante Tiran\u00ebn e vjet\u00ebr.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Konstantja \u00ebsht\u00eb se gjeometrikisht mund t\u00eb v\u00ebrtetohet p\u00ebrkimi i sakt\u00eb i p\u00ebrdorimit t\u00eb fjal\u00ebs \u201cqerpi\u00e7\u201d, gati si sharje, n\u00eb goj\u00eb politikan\u00ebsh e administrator\u00ebsh publik\u00eb, sa her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb nevoja p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrligjur nd\u00ebrtime t\u00eb reja gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb larta e kontroversiale, parimisht. Rregulli \u00ebsht\u00eb i pathyesh\u00ebm: n\u00ebse dikush po p\u00ebrmend sarkastikisht balt\u00ebn, sigurisht q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb derdh\u00eb beton, mund\u00ebsisht gjer n\u00eb qiell. Gjithkush mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb prov\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb, duke futur fjal\u00ebn \u201cqerpi\u00e7\u201d n\u00eb motorin e k\u00ebrkimit t\u00eb faqes s\u00eb agjensis\u00eb zyrtare t\u00eb lajmeve (ATA) dhe t\u00eb shoh\u00eb llojin e p\u00ebrs\u00ebritur t\u00eb fytyrave q\u00eb shfaqen mandej n\u00eb rezultate. Ja nj\u00eb dalje tipike:<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201c8 vjet m\u00eb par\u00eb nuk kishim asnj\u00eb brand nd\u00ebrkomb\u00ebtar hotelerie n\u00eb Tiran\u00eb. Asokohe, gjithollog\u00ebt thoshin se Tirana s\u2019ka turiz\u00ebm, se nuk ka mund\u00ebsi p\u00ebr turiz\u00ebm. Ndoshta, me t\u00eb drejt\u00eb, sepse si mund t\u00eb ket\u00eb turiz\u00ebm kur nuk kemi ku t\u2019i strehojm\u00eb turist\u00ebt? Turiz\u00ebm n\u00eb sht\u00ebpi qerpi\u00e7i nuk mund t\u00eb ket\u00eb. Sot kemi hotelet me emrat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb bot\u00ebs, q\u00eb po instalohen ose jan\u00eb instaluar n\u00eb Tiran\u00eb: Hilton, Hayat, Melia, Marriot, Maritim Plaza, InterContinental\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Edhe nj\u00eb tjet\u00ebr:<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cPra, kur nd\u00ebrton ti, Tirana \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb, kurse kur nuk nd\u00ebrton ti, Tirana \u00ebsht\u00eb e keqe. K\u00ebtu ka nj\u00eb hipokrizi te jasht\u00ebzakonshme dhe po t\u00eb flas\u00ebsh me k\u00ebta analist\u00ebt, s\u2019kam par\u00eb ende analistin e par\u00eb q\u00eb kritikon nd\u00ebrtimet n\u00eb Tiran\u00eb q\u00eb t\u00eb iki nga pallati, kulla e vet, dhe t\u00eb shkoj\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi qerpi\u00e7i dhe t\u2019i thot\u00eb atij tiransit \u2013 \u201chajde ti te kulla ime se un\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson qerpi\u00e7i, pra balta me kasht\u00eb, do rri un\u00eb aty\u201d\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dhe kjo, si fund:<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cI k\u00ebrkojn\u00eb protestat p\u00ebr dhun\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb institucioni p\u00ebr teatrin q\u00eb nuk ishte monument kulture, q\u00eb ishte nj\u00eb kashtore qerpi\u00e7i\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">B\u00ebhet fjal\u00eb, k\u00ebtu n\u00eb shembullin p\u00ebrmbyll\u00ebs, p\u00ebr protestat q\u00eb nuk frenuan dot prishjen e nj\u00eb monumenti historik si nd\u00ebrtesa e Teatrit Komb\u00ebtar (ish-Teatri Popullor), vep\u00ebr, k\u00ebsaj here, jo e vernakularit anonim vendas, q\u00eb shkat\u00ebrrohet r\u00ebndom pa dhimbje, por e nj\u00eb arkitekti italian, Giulio Bert\u00e9, p\u00ebrfunduar m\u00eb 1939, gjat\u00eb pushtimit nga Italia musoliniane; nd\u00ebrtes\u00eb, ku, sipas historian\u00ebve t\u00eb arkitektur\u00ebs, kumbonin fraza t\u00eb nj\u00eb \u201cgjuhe postfuturiste\u201d, apo p\u00ebrhiheshin skena t\u00eb Giorgio de Chirico-s. Pas nj\u00eb rezistence disavje\u00e7are prej nj\u00eb koalicioni artist\u00ebsh e aktivist\u00ebsh, p\u00ebr t\u00eb frenuar vendimet qeveritare q\u00eb ia hiqnin mbrojtjen nd\u00ebrtes\u00ebs dhe e hapnin p\u00ebr kantier kullash, nd\u00ebrtesa m\u00eb n\u00eb fund u prish me nj\u00eb operacion t\u00eb papritur policor, n\u00eb or\u00ebt e vogla t\u00eb nat\u00ebs, gjat\u00eb shtetrrethimit t\u00eb pandemis\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Po pse e quajt\u00ebn \u201ckashtore qerpi\u00e7i\u201d prish\u00ebsit?<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Pika e dob\u00ebt e asaj nd\u00ebrtese me prestigj t\u00eb kryeqytetit, q\u00eb e d\u00ebnoi zyrtarisht me vdekje, qe pik\u00ebrisht materiali i tipik i nd\u00ebrtimit: panelet e parafabrikuara prej nj\u00eb p\u00ebrzierjeje tallashi plepash me \u00e7imento, formul\u00eb eksperimentale e periudh\u00ebs mes luft\u00ebrave bot\u00ebrore, quajtur <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Populit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. Ky material e b\u00ebnte t\u00eb brisht\u00eb e t\u00eb rrezikshme nd\u00ebrtes\u00ebn, sipas kritik\u00ebve, pa\u00e7ka se nd\u00ebrtesa po kapte shekullin gjithnj\u00eb funksionale, dhe mbrojt\u00ebsit e saj kishin propozuar restaurimin e p\u00ebrforcimin n\u00eb vend t\u00eb fshirjes. Hibrid, i dyshimt\u00eb e gjysmorganik, populiti mundi t\u00eb klasifikohej n\u00eb debat n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn kategori retorike me qerpi\u00e7in.<\/span><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pasi jan\u00eb prishur unanimisht, n\u00ebn duartrokitje nj\u00eb shekull rresht, sht\u00ebpit\u00eb e popullit t\u00eb thjesht\u00eb, balta e tyre sh\u00ebrbeu m\u00eb n\u00eb fund p\u00ebr t\u00eb llangosur edhe fasadat e nd\u00ebrtimtaris\u00eb s\u00eb vyer moderne, \u201cpast\u00ebrtisht per\u00ebndimore\u201d, p\u00ebr t\u2019ua kamufluar ashtu m\u00eb mir\u00eb shkat\u00ebrrimin e z\u00ebvend\u00ebsimin n\u00ebn kulla. Se industrialist\u00ebve t\u00eb nd\u00ebrtimit, atyre q\u00eb iu desh selia e teatrit n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb qytetit p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar me kull\u00eb, nuk u mjaftoi ta kriminalizonin n\u00eb vite me rradh\u00eb si \u201cnd\u00ebrtes\u00eb fashiste\u201d, me goj\u00ebn e z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsve t\u00eb tyre n\u00eb tribuna e ekrane: fatkeq\u00ebsisht fashizmi ka gjithnj\u00eb e m\u00eb pak nam t\u00eb keq. Duke e rind\u00ebrtuar me qerpi\u00e7, p\u00ebr ta shpallur ashtu t\u00eb dob\u00ebt, primitive e sidomos duke e orientalizuar deri n\u00eb absurd prej fqinj\u00ebsis\u00eb e bashk\u00ebshoq\u00ebrimit n\u00eb terma, shpresuan t\u2019ia p\u00ebrligjin disi m\u00eb fort vrasjen, n\u00eb fjal\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb gjitha kulturat jan\u00eb t\u00eb barabarta pik\u00ebrisht n\u00eb faktin se t\u00eb gjitha funksionojn\u00eb. P\u00ebr sa koh\u00eb funksionojn\u00eb, jan\u00eb projekte t\u00eb p\u00ebrmbyllura, si sferat, rrotullohen, ca m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, ca me gunga q\u00eb l\u00ebmohen a acarohen n\u00eb rrotullim e sip\u00ebr n\u00ebp\u00ebr pjerr\u00ebsin\u00eb e koh\u00ebs, ca prej guri, metalesh, ca prej balte a plastike, deri sa t\u00eb thyhen, th\u00ebrmohen apo t\u00eb digjen n\u00eb f\u00ebrkim me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. Tirana e vjet\u00ebr qe prej dheu e atij iu kthye, pak nga pak; po ashtu si skenografia e teatrit prej populiti, dhe ajo e plepave buz\u00eb lumit u sharrua. Mbeti vet\u00ebm poezia si murmurim\u00eb e gjith\u00eb atyre \u201caktor\u00ebve e spektator\u00ebve\u201d t\u00eb nj\u00eb qytetit t\u00eb gabuar, poezia si amanet i t\u00eb mundurve.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-832ed92 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"832ed92\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-077d64b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"077d64b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif\"><span style=\"color: #800000\">Sh\u00ebnim<\/span>: Nj\u00eb variant joshqip i k\u00ebsaj fjale \u00ebsht\u00eb mbajtur m\u00eb 27 tetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, para nj\u00eb grushti dashamir\u00ebsish, n\u00eb nj\u00eb qytet austriak. Me larmin\u00eb e publikut si bashkautor\u00ebsi, apo munges\u00ebn e kontekstit, n\u00eb pamund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t&#8217;u thelluar, nuk u planifikua t\u00eb flitet gjer\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb llojet e fshirjeve n\u00eb Tiran\u00eb, sidomos p\u00ebr nj\u00eb nga m\u00eb sfidueset: sakrifikimin e selvive shekullore t\u00eb Namazgjas\u00eb. Tirana nuk ka pasur nevoj\u00eb t\u00eb p\u00ebrfytyroj\u00eb ndonj\u00eb tempull t\u00eb gjelb\u00ebr, thjesht e kishte.\u00a0 Ka mbetur, n\u00eb zgrip, ta p\u00ebrkujtoj\u00eb dyfish munges\u00ebn, sidomos n\u00eb dasma, nj\u00eb k\u00ebng\u00eb e vjet\u00ebr elbasanllie.<\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 12pt\">Imazhi i ballin\u00ebs: Frame nga filmi &#8216;N\u00eb \u00e7do stin\u00eb&#8217; (Viktor Gjika, 1980)<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me nj\u00eb SMS t\u00eb vetme mundem ta organizoj Tiran\u00ebn tjet\u00ebrsoj, rreth qendrash t\u00eb fshehta provizore, t\u00eb pazb\u00ebrthyeshme dot si koordinata nga sh\u00ebrbimet e inteligjenc\u00ebs, qoft\u00eb dhe artificiale. Fjala vjen, send: \u201cNeser te gjithe n\u2019ora 5 te ish monumenti i tur bolit :)\u201d. Fjal\u00eb si k\u00ebto t\u00eb fundit mund t\u2019ua ndezin llampat deri nes\u00ebr vet\u00ebm di\u00e7 m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb dyzine hartash n\u00eb Tiran\u00eb, aq sa kan\u00eb mbetur n\u00eb at\u00eb vend t\u00eb mbajn\u00eb mend shtangien e Tur Bolit (disa emra jan\u00eb maskuar p\u00ebr nevojat e k\u00ebtij raporti), me cigaren q\u00eb i digjej rrafsh me gishtat, p\u00ebrdit\u00eb po aty, qiri, or\u00eb me rradh\u00eb &#8211; \u201cWaiting for the Man\u201d, si thot\u00eb k\u00ebnga. Mjaftoi q\u00eb dikush ta quante at\u00eb v\u00ebngjill, at\u00eb pritje t\u00eb p\u00ebrditshme \u201cmonument\u201d, dhe ja befas midis gazit tek rithemelohej qyteti brenda nj\u00eb shakaje p\u00ebrjashtuese, me n\u00eb qend\u00ebr pajtorin e ri: Bolin.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":30198,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[1201,1204,1203,1140,1200,1197,1199,1198,1202],"class_list":["post-30194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","category-kryenyje","tag-arkitekture","tag-efemere","tag-elegji","tag-ervin-hatibi","tag-plepat","tag-populit","tag-qerpic","tag-teatri-kombetar","tag-urbanizem","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30194"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30213,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30194\/revisions\/30213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}