{"id":30116,"date":"2026-04-23T17:03:01","date_gmt":"2026-04-23T15:03:01","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=30116"},"modified":"2026-04-23T17:05:26","modified_gmt":"2026-04-23T15:05:26","slug":"kthim-ne-shkretetire-lufta-e-gjirit-si-moment-filozofik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/kthim-ne-shkretetire-lufta-e-gjirit-si-moment-filozofik\/","title":{"rendered":"Kthim n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb | Lufta e Gjirit si \u201cmoment\u201d filozofik"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"30116\" class=\"elementor elementor-30116\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a468be2 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"a468be2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-64f098c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"64f098c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1050\" height=\"420\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kthim-ne-shkretetire-e1776947091562.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30118\" alt=\"Lufta e Gjirit\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kthim-ne-shkretetire-e1776947091562.png 1050w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kthim-ne-shkretetire-e1776947091562-768x307.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Kthim-ne-shkretetire-e1776947091562-18x7.png 18w\" sizes=\"(max-width: 1050px) 100vw, 1050px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31cd808 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"31cd808\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt;color: #800000\"><strong>23.04.2026| Orgest Azizi | nyje.al<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif\">P\u00ebr Mohamed Hassen Zouzi-Chebbi<\/span><\/p><blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif\"><em><i>Per\u00ebndimi absolut \u00ebsht\u00eb nj\u00eb port lufte. [\u2026] Porti i luft\u00ebs shikon drejt Lindjes me nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb zellsh\u00ebm. Ai e pjell Lindjen n\u00eb v\u00ebshtrimin e tij. Lindja \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnjestra q\u00eb synon syri i grykave t\u00eb tij t\u00eb zjarrit, kund\u00ebrshtari.<\/i><\/em><\/span><\/p><\/blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">Jean-Fran\u00e7ois Lyotard, <em><i>Le Mur du Pacifique <\/i><\/em>(1979)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">E para Luft\u00eb bot\u00ebrore e pas-Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, e ashtuquajtura Lufta e Gjirit, e zhvilluar gjat\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb Bushit t\u00eb par\u00eb (Atit) nga Shtetet e Bashkuara dhe aleat\u00ebt e tyre n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn arabe q\u00eb shtrihet midis Kuvajtit dhe Irakut \u2014 luft\u00eb rrufe, nj\u00eb luft\u00eb sa teo-teknologjike aq edhe tele-gjenike <sup>1<\/sup>, sa vdekjeprur\u00ebse <sup>2<\/sup> aq dhe fiktive <sup>3<\/sup>, po aq neokoloniale sa edhe hiper-konsensuale \u2014 u imponua si bilanci i pafr\u00e9 i shkruar furish\u00ebm nga fitimtari i shekullit \u201ct\u00eb rr\u00ebmbyer\u201d politik q\u00eb po mbyllej dhe paralajm\u00ebrim i ri-<em><i>orientimit <\/i><\/em>t\u00eb<em><i>\u00a0<\/i><\/em>horizontit t\u00eb shekullit q\u00eb po vinte.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse shkenca politike njeh tashm\u00eb konceptin e \u201cluft\u00ebrave t\u00eb \u00e7orientuara <sup>4<\/sup> \u201d, t\u00eb cilat sa vijn\u00eb e shumohen jasht\u00eb kornizave shtet\u00ebrore dhe territoriale t\u00eb njohura, ajo e Gjirit ishte nj\u00eb luft\u00eb e orientuar, madje mbi-orientuar \u2014 dhe matrica e fsheht\u00eb e gjith\u00eb \u00e7orientimit q\u00eb buron prej saj, si cifla orienti t\u00eb shp\u00ebrndara dhe rigjeneruara pafund\u00ebsisht.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">U desh pra q\u00eb, n\u00eb prag t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb reja \u2014 q\u00eb jan\u00eb ende tonat \u2014 ky Blitz-riorientim i fush\u00ebs s\u00eb ushtrimit dhe i m\u00ebnyrave t\u00eb shfaqjes s\u00eb superfuqis\u00eb s\u00eb vetmuar planetare t\u00eb kishte si sken\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn arabike: sken\u00eb apokalipsi <sup>5<\/sup>, kiamet zjarri realizuar me mjete hiper- dhe piro-teknike, dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb demonstrim <em><i>ob-sc\u00e8ne<\/i><\/em>\u00a0planetar i forc\u00ebs perandorake.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><b>Nd\u00ebrtimi i objektit \u201cLufta e Gjirit\u201d<\/b><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb orientohesh historikisht, globalisht n\u00eb rastin e k\u00ebtush\u00ebm, n\u00eb nivel t\u00eb \u00e7ka b\u00ebn bot\u00eb, do t\u00eb thot\u00eb gjithashtu t\u00eb k\u00ebrkosh shenjat e koh\u00ebs, ose t\u00eb k\u00ebrkosh n\u00eb koh\u00eb at\u00eb q\u00eb na b\u00ebn shenj\u00eb \u2014 at\u00eb q\u00eb do ta (ri)njohim si t\u00eb till\u00eb dhe q\u00eb do t\u00eb na imponoj\u00eb nj\u00eb lexim t\u00eb ri t\u00eb koh\u00ebs.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Jo gjith\u00e7ka q\u00eb shfaqet n\u00eb aktualitet (na) b\u00ebn shenj\u00eb; p\u00ebrkundrazi madje, shumica e \u00e7ka ndodh kalon pa gjurm\u00eb n\u00ebp\u00ebr sit\u00ebn e t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishmes.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb orientohesh do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb gjesh pika referimi, ose m\u00eb mir\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtosh, t\u00eb krijosh di\u00e7ka q\u00eb do t\u00eb vlej\u00eb si referenc\u00eb dhe ta pajis\u00ebsh at\u00eb me nj\u00eb mbingarkes\u00eb kuptimore: qoft\u00eb p\u00ebr shenja madhore, qoft\u00eb p\u00ebr shenja t\u00eb vogla t\u00eb shp\u00ebrndara.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb pik\u00ebv\u00ebshtrimin e Foucault-s\u00eb, ky k\u00ebrkim i shenjave q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb at\u00eb q\u00eb bashk\u00ebrendon aktualitetin ton\u00eb \u2014 q\u00eb vendos rendin e tij dhe i p\u00ebrcakton korniz\u00ebn \u2014 paraqitet si nj\u00eb k\u00ebrkim p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar kufijt\u00eb e s\u00eb tashmes son\u00eb, at\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn, thur, kushteton \u201cqenien ton\u00eb sot\u201d. Ajo q\u00eb ndoshta mbetet disi e pav\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje nga Foucault n\u00eb k\u00ebt\u00eb qasje \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj asimetrie, nj\u00eb mos-p\u00ebrputhje midis trajtimit q\u00eb ai i rezervon koh\u00ebs s\u00eb kaluar dhe trajtimit q\u00eb i rezervon asaj q\u00eb e quan \u2014 me nj\u00eb em\u00ebr disi tep\u00ebr unitar dhe masiv \u2014 \u201ce sotmja jon\u00eb\u201d, \u201caktualiteti yn\u00eb\u201d, \u201ce tashmja jon\u00eb\u201d, etj., thua ekzistoka vet\u00ebm <em><i>nj\u00eb<\/i><\/em>\u00a0e till\u00eb. Kjo v\u00ebrehet, p\u00ebr shembull, tek ajo shprehja disi e paqart\u00eb dhe e dykuptimt\u00eb, q\u00eb rikthehet shpesh n\u00eb shkrimet e tij: \u201cn\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri si e jona\u201d. Por, si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb ndoshta, un\u00eb nuk ndihem plot\u00ebsisht, dhe sikur t\u00eb dua, pjes\u00eb e mbylljes s\u00eb koh\u00ebs q\u00eb m\u00eb propozohet si \u201ce jona\u201d. E p\u00ebrjetoj n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn time mos-unitetin e aktualitetit dhe t\u00eb s\u00eb tashmes, fiksionin e unitetit t\u00eb madh t\u00eb \u201cdit\u00ebve tona\u201d. Sa koh\u00ebra bashk\u00ebjetojn\u00eb, puqen, kithen, p\u00ebrplasen te \u201ckoha jon\u00eb\u201d?<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ky orientim paraqet edhe nj\u00eb instanc\u00eb t\u00eb dyt\u00eb: jo vet\u00ebm kohore, por edhe hap\u00ebsinore \u2014 gjeografit\u00eb mendore, t\u00ebr\u00eb ato nd\u00ebrtime\/\u00ebnd\u00ebrrime vendesh, mjedisesh e kuvendesh, q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht fantazmojn\u00eb dhe p\u00ebrvijojn\u00eb t\u00eb tashmen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse orientimi merret n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim \u2014 si k\u00ebrkim n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, n\u00ebp\u00ebr gjeografi dhe kronografi apo kronologji, p\u00ebr t\u00eb q\u00ebmtuar se \u00e7far\u00eb na b\u00ebn shenj\u00eb dhe p\u00ebrcakton trajt\u00ebn e tanishme t\u00eb t\u00eb qenit, at\u00ebher\u00eb na duhet t\u00eb pranojm\u00eb se e tashmja \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht di\u00e7ka e mbibanuar, e populluar jo vet\u00ebm me fakte dhe qenie, por po aq \u00ebndrra dhe hije: e mbarsur nga koh\u00eb t\u00eb m\u00ebparshme, nga vende t\u00eb gjetishme ku fiksohen elementet e saj themelore.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Bashk\u00ebkoh\u00ebsia ka gjithmon\u00eb k\u00ebt\u00eb <em><i>struktur\u00eb paradoksale t\u00eb mbarsjes (hantise\/haunting)<\/i><\/em>: t\u00eb qenit-aty e di\u00e7kaje q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aty, t\u00eb p\u00ebrputhjes kiasmatike t\u00eb nj\u00eb (ose disa) t\u00eb kaluarash q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb t\u00eb tashmen time (ton\u00ebn). Ka struktur\u00ebn e nj\u00eb heteronomie themelore pra, ku vijn\u00eb e shtohen t\u00eb gjitha <em><i>hetera<\/i><\/em>-t: heterologjit\u00eb, heterokronit\u00eb dhe, sigurisht, heterotopit\u00eb (Foucault), q\u00eb i njohim m\u00eb mir\u00eb \u2014 ose q\u00eb mendojm\u00eb se i njohim.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ekziston nj\u00eb mbarsje kohore, por edhe nj\u00eb mbarsje topike, vendore \u2014 dhe madje kjo i b\u00ebn vendet t\u00eb jen\u00eb vende \u2014 q\u00eb na shtyn t\u00eb pyesim: nga cilat vende, horizonte dhe momente territoriale jemi t\u00eb banuar? Me cil\u00ebt jemi ende bashk\u00ebkoh\u00ebs, t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve p\u00ebrher\u00eb edhe trash\u00ebgimtar\u00eb?<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mir\u00ebpo, ky lloj (ri)nd\u00ebrtimi i vendeve-shenja ka gjithmon\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb dimension fantazmimi, n\u00eb kuptimin q\u00eb nuk ka hartografi q\u00eb t\u00eb mos jet\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe disiplin\u00eb fantazmatike \u2014 nj\u00eb investim psikik, libidinal kolektiv, madje delirant. \u00c7far\u00eb kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, p\u00ebr shembull, Lindja e Mesme e rilexuar, e fantazuar dhe e rivizatuar dhe riem\u00ebrtuar nga ISIS-i me at\u00eb q\u00eb figuron n\u00eb atlas\u00ebt tan\u00eb shkollor\u00eb?<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">S\u00eb fundi, momenti t\u00eb cilit i referohemi k\u00ebtu, diku midis 1989-\u00ebs dhe 1991-shit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb moment diagnostikimesh intensive, nj\u00eb k\u00ebrkim i ethsh\u00ebm p\u00ebr kuptimin dhe kahun (<em><i>sens<\/i><\/em>) e sapohumbur t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb \u00e7orientuatr nga r\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ky aktualitet karakterizohet pra edhe nga kjo: ai \u00ebsht\u00eb i mbushur me diagnoza mbi vetveten. Gazetat dhe revistat e koh\u00ebs jan\u00eb plot me kontribute ku secili paraqet diagnoz\u00ebn e vet: kohore, politike, civilizuese, etj. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb koh\u00eb \u00e7orientimi absolut, koh\u00eb e nj\u00eb boshll\u00ebku ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb theksuar. Kjo tregon se nuk mjafton gjithmon\u00eb, si\u00e7 thoshte Foucault, t\u00eb b\u00ebsh diagnoza; tregon q\u00eb pozita e diagnoz\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mjaftueshme si qasje filozofike. Detyra e filozofit, k\u00ebtu, nis t\u2019i ngjaj\u00eb ndoshta di\u00e7kaje q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet si <em><i>polemologji e diagnozave<\/i><\/em>. Sepse k\u00ebto propozime t\u00eb shumta diagnostikuese paraqiten si ligj\u00ebrime q\u00eb strukturojn\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e aktualitetit, si arm\u00eb, si instrumente ndikimi n\u00eb konfigurimin e s\u00eb tashmes. Ato synojn\u00eb t\u00eb prodhojn\u00eb efekte n\u00eb aktualitetin q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb dukej si nj\u00eb objekt i thjesht\u00eb ku ushtrohej gjykimi njoh\u00ebs. Tani, gjykimi e ndikon objektin, b\u00ebhet pjes\u00eb e tij. Jan\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht instanca objektive dhe subjektive, pozicionime q\u00eb synojn\u00eb ose ta kontrollojn\u00eb dhe ta b\u00ebjn\u00eb m\u00eb t\u00eb qeverisshme t\u00eb tashmen, ose p\u00ebrkundrazi t\u2019i shp\u00ebtojn\u00eb k\u00ebtij kontrolli. Midis Jean-Luc Nancy, q\u00eb shprehet n\u00eb revist\u00ebn <em><i>Esprit<\/i><\/em>\u00a0dhe Samuel Huntington n\u00eb <em><i>National Interest<\/i><\/em>, qasjet nuk jan\u00eb thjesht t\u00eb ndryshme apo divergjente, por pozicionime, llogore n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb diagnozash.<\/span><\/p><p><strong style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><b>Lufta e Gjirit si \u201cmoment\u201d<\/b><\/strong><\/p><blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 12pt\"><em><i>1991 \u2013 viti i Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit, q\u00eb \u201c me t\u2019u par\u00eb na humbi sysh\u201d, si\u00e7 v\u00ebren Paul Virilio \u2013 ishte gjithashtu viti i botimit t\u00eb <\/i><\/em>Cap au pire<em><i>\u00a0t\u00eb Samuel Beckett-it dhe t\u00eb <\/i><\/em>L\u2019Autre cap<em><i>\u00a0t\u00eb Jacques Derrida-s\u00eb<\/i><\/em>.<\/span><\/p><\/blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Denis Guenoun, revista <em><i>Lignes<\/i><\/em>, prill 1991<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Hipoteza nga ku nisemi n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvijim t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb se ajo q\u00eb do t\u00eb quhet Lufta e Gjirit (duke ruajtur shkronjat e m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar karakterin e saj epokal) ka arsye t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb moment historik thyerjeje, q\u00eb p\u00ebrcakton di\u00e7ka themelore p\u00ebr sa i p\u00ebrket t\u00eb tashmes son\u00eb. Kjo <em><i>ngjarje<\/i><\/em>, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e till\u00eb, n\u00eb kuptimin e fort\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vat\u00ebr thelb\u00ebsore bashk\u00ebkoh\u00ebsie, n\u00eb kuptimin q\u00eb ende sot vazhdojm\u00eb t\u00eb l\u00ebvizim brenda korniz\u00ebs q\u00eb ajo ka vendosur. Ideja do t\u00eb ishte, pra, t\u00eb nd\u00ebrtohej nj\u00eb lloj <em><i>arkeologjie<\/i><\/em>\u00a0e k\u00ebtij momenti, t\u00eb skicohej nj\u00eb <em><i>hart\u00ebzim<\/i><\/em>\u00a0i hap\u00ebsir\u00ebs diskursive q\u00eb ai ka hapur, zhvendosur dhe prekur, gjith\u00eb duke e b\u00ebr\u00eb paraprakisht t\u00eb mundur at\u00eb. \u00c7\u2019p\u00ebrfaq\u00ebson tamam kjo luft\u00eb, n\u00eb ndikimin e saj, si mbi ligj\u00ebrimet, ashtu edhe mbi mendimet, perceptimet dhe formulimet e s\u00eb tashmes dhe t\u00eb koh\u00ebs? Dhe cila ka qen\u00eb trash\u00ebgimia e saj, mbijetesa apo mbijetimet e saj deri m\u00eb sot?<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Propozoj ta quaj k\u00ebt\u00eb \u201cmomenti i Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit\u201d, sipas nj\u00eb nocioni q\u00eb e huazoj nga Fr\u00e9d\u00e9ric Worms, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vepr\u00ebn e tij <em><i>La philosophie en France au XXe si\u00e8cle<\/i><\/em>, n\u00ebntitulli i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb <em><i>Moments<\/i><\/em>.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr ai p\u00ebrpiqet t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb lexim t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, madje t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb patrimoniale t\u00eb filozofis\u00eb n\u00eb Franc\u00eb n\u00eb shekullin XX, duke identifikuar disa konkretizime \u201cmomentesh\u201d, ku rrjete konceptesh takohen dhe p\u00ebrkufizohen reciprokisht n\u00eb nj\u00eb lloj transversaliteti.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ai identifikon tre t\u00eb tilla, t\u00eb gjitha brenda nj\u00eb kuadri disi intra-filozofik:<\/span><\/p><ul><li style=\"list-style-type: none\"><ul><li style=\"list-style-type: none\"><ul><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">momentin rreth viteve 1900, moment \u201cpsikologjik\u201d q\u00eb sillet rreth problemit t\u00eb <em><i>mendjes<\/i><\/em>dhe shpirtit (<em><i>esprit<\/i><\/em>), simbolizuar nga figura e Bergsonit;<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">momentin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, rreth problemit t\u00eb <em><i>ekzistenc\u00ebs<\/i><\/em>;<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">dhe m\u00eb n\u00eb fund momentin e viteve \u201960, i identifikuar si momenti i <em><i>struktur\u00ebs<\/i><\/em>.<\/span><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><\/ul><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Megjithat\u00eb, fare mir\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfytyrojm\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr tipologji t\u00eb momenteve, ku filozofia \u2013 si lloj ligj\u00ebrimi dhe si rrjet konceptesh \u2013 <em><i>preket,<\/i><\/em>\u00a0e ekspozuar, nga momente q\u00eb nuk lindin prej saj vet\u00eb, por nga <em><i>takimi<\/i><\/em>\u00a0me ngjarje t\u00eb aktualitetit q\u00eb l\u00ebn\u00eb shenj\u00eb n\u00eb t\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb rrjet i till\u00eb, qoft\u00eb ai i prekjeve, qoft\u00eb ai i koncepteve t\u00eb afektuara \u2013 edhe po t\u00eb kufizohemi vet\u00ebm te filozofia dhe fqinj\u00ebsit\u00eb e af\u00ebrta t\u00eb saj \u2013 \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u vizatuar. Prandaj, k\u00ebtu do t\u00eb mjaftohemi vet\u00ebm me nje qasje t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, si me rikoshet\u00eb, n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, duke u orvatur q\u00eb, konsistenc\u00ebn e Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit si moment, ta d\u00ebshmojm\u00eb p\u00ebrmes leximit t\u00eb prekjeve, goditjeve, efekteve q\u00eb ushtron ajo n\u00eb rrjetin e ligj\u00ebrimeve filozofike. Sepse impaktimi i koncepteve e kushteton at\u00eb si moment q\u00eb duhet eksploruar: jo thjesht si nj\u00eb dat\u00eb, por si nj\u00eb lloj vrime t\u00eb zez\u00eb, p\u00ebrball\u00eb s\u00eb cil\u00ebs nj\u00eb pjes\u00eb e caktuar e filozofis\u00eb u ndje e sfiduar, e thirrur dhe e v\u00ebn\u00eb n\u00eb prov\u00eb, dhe u p\u00ebrpoq t\u2019i p\u00ebrgjigjej duke modifikuar kategorit\u00eb e saj.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb nga ve\u00e7orit\u00eb q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb Luft\u00ebn e Gjirit t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb moment \u00ebsht\u00eb fakti se n\u00eb t\u00eb mbivendosen disa <em><i>nyj\u00ebtime<\/i><\/em>. Ngjarja k\u00ebrkon gjithmon\u00eb nyj\u00ebtime, t\u00eb cilat i japin nj\u00eb lloj vlere t\u00eb shtuar prej ngjarjeje dhe e b\u00ebjn\u00eb at\u00eb t\u00eb aft\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb efekte p\u00ebrreth saj.<\/span><\/p><p><strong style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><b>\u201cMuri\u201d dhe \u201cGjiri\u201d: <\/b><\/strong><strong style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><b><i>communitas\/exceptio<\/i><\/b><\/em><\/strong><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nyj\u00ebtimi kryesor n\u00eb t\u00eb cilin gjendet e p\u00ebrfshir\u00eb kjo <em><i>luft\u00eb-koncept <\/i><\/em>n\u00eb Lindjen e Mesme \u00ebsht\u00eb, s\u00eb pari, se ajo vjen n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb mbingopur me ngjarje, por t\u00eb atill\u00eb q\u00eb ngjarjet dyzohen vetvetiu \u2013 dhe deri n\u00eb padallim \u2013 nga nj\u00eb rrjet i t\u00ebr\u00eb komentesh rreth tyre, dmth gjith\u00eb procesi i njohur p\u00ebr metonimi si \u201cr\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit\u201d. Dukuria e r\u00ebnies s\u00eb murit \u00ebsht\u00eb po aq ajo \u00e7ka ndodh \u201cn\u00eb realitet\u201d sa dhe p\u00ebrthyerja e nj\u00ebkohshme e saj n\u00eb vet\u00ebdijet dhe ligj\u00ebrimet private e publike (thua k\u00ebto nuk jan\u00eb realitet). \u00cbsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuhet prer\u00eb se ku ndodh kjo ngjarje, cili \u00ebshte rrafshi autentik i ndodhis\u00eb s\u00eb saj? Pyetje ontologjike, prandaj nuk \u00ebsht\u00eb e sigurt se historian\u00ebt (pozitivist\u00eb? klasik\u00eb?) jan\u00eb ata q\u00eb ofrojn\u00eb medoemos p\u00ebrgjigjen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Zaten, edhe nuk e kan\u00eb ofruar deri m\u00eb tani!<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Brenda k\u00ebtij kuadri, dhe si nj\u00eb lloj mbip\u00ebrcaktimi i dyt\u00eb, ekziston nj\u00eb nyj\u00ebtim i dyt\u00eb, i brendsh\u00ebm ndaj t\u00eb parit: bashk\u00ebkoh\u00ebsia e dy diskurseve q\u00eb kan\u00eb strukturuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb thell\u00eb interpretimin e k\u00ebtij momenti.<\/span><\/p><ul><li style=\"list-style-type: none\"><ul><li style=\"list-style-type: none\"><ul><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Diskursi q\u00eb nis nga artikulli i Francis Fukuyama-s (1989) mbi <em><i>Fundin e historis\u00eb<\/i><\/em>, i cili vendos nj\u00eb nga shinat e m\u00ebdha perceptive q\u00eb form\u00ebsojn\u00eb interpretimin historiko-filozofik t\u00eb asaj q\u00eb po ndodh.\u00a0<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dhe diskursi q\u00eb nis nga artikulli i Samuel Huntington-it (1992) mbi <em><i>P\u00ebrplasjen e qytet\u00ebrimeve<\/i><\/em>.<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">K\u00ebto dy diskurse bashk\u00ebkohore, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk jan\u00eb, si\u00e7 duket dhe inskenohen, me ose padashje, me ose pa q\u00ebllim, kontradiktore dhe p\u00ebrjashtuese ndaj nj\u00ebri-tjetrit, por jan\u00eb, p\u00ebrkundrazi, plot\u00ebs q\u00eb e presupozojn\u00eb nj\u00ebri-tjetrin. Ata formojn\u00eb k\u00ebshtu at\u00eb q\u00eb mund ta quajm\u00eb <em><i>makineria perceptive amerikane<\/i><\/em>\u00a0e ngjarjes, e cila p\u00ebrcakton korniz\u00ebn planetare t\u00eb perceptimit t\u00eb aktualitetit dhe q\u00eb m\u00eb pas do t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb mundur ngjizjen e nj\u00eb konsensusi po aq planetar rreth veprimeve t\u00eb reja t\u00eb fuqis\u00eb amerikane.<\/span><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><\/ul><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cMuri dhe Gjiri\u201d pra, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur titullin e goditur t\u00eb nj\u00eb libri q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aq i mpreht\u00eb sa titulli i tij, <em><i>jan\u00eb dy ngjarje-vendet metafizike t\u00eb fundit t\u00eb shekullit,<\/i><\/em>\u00a0dy yje binjake q\u00eb mbip\u00ebrcaktojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb historiko-konceptuale t\u00eb nj\u00ebri-tjetrit. Filozofia \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht ajo q\u00eb quhet filozofia kontinentale \u2013, u pat\u2019 devijuar k\u00ebshtu n\u00eb trajektoren e saj nga goditja e k\u00ebsaj dysie ngjarjesh: e till\u00eb, pra, \u00ebsht\u00eb hipoteza q\u00eb po duam t\u00eb parashtrojm\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nga nj\u00ebra an\u00eb, momenti R\u00ebnia e Murit ndikoi n\u00eb k\u00ebrkimin e ri mbi kuptimin q\u00eb mund t\u00eb bartej ende tek e p\u00ebrbashk\u00ebta, komuniteti, qenia-me-tjetrin, deri tek eksplorimi i formave m\u00eb t\u00eb pakapshme t\u00eb qenies s\u00eb <em><i>cum<\/i><\/em>-it, pasi emri i madh i \u201ckomunizmit\u201d nuk ishte m\u00eb i p\u00ebrdorsh\u00ebm.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb kushtet e shterimit historik dhe t\u00eb d\u00ebshtimit epokal t\u00eb k\u00ebtij emri, si dhe t\u00eb \u00e7do realiteti q\u00eb mund t\u2019i ishte lidhur atij, u b\u00eb e nevojshme t\u00eb rip\u00ebrvet\u00ebsoheshin dhe t\u00eb rishqyrtoheshin nga e para kushtet e <em><i>komunitetit<\/i><\/em>, n\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebrin\u00eb e atributeve t\u00eb tij t\u00eb reja, atribute pothuaj t\u00eb pap\u00ebrkthyeshme (t\u00eb pakt\u00ebn ende t\u00eb pap\u00ebrkthyera, pa qytetari) n\u00eb shqip:\u00a0i path\u00ebn\u00eb (<em><i>inavouable<\/i><\/em>), i shpun\u00ebt (<em><i>d\u00e9soeuvr\u00e9<\/i><\/em>), n\u2019ardhje (<em><i>\u00e0-venir<\/i><\/em>), pa mit, pa figur\u00eb, etj. Jo m\u00eb kot, si\u00e7 v\u00ebrehet q\u00eb me t\u00eb par\u00eb, t\u00eb gjitha k\u00ebto atribute jan\u00eb negative, ose virtuale.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, at\u00eb t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit, filozofia (shpesh e nj\u00ebjta filozofi) reagoi duke rikthyer n\u00eb sip\u00ebrfaqen e trazuar t\u00eb mendimit figurat e <em><i>sovranitetit<\/i><\/em>\u00a0dhe t\u00eb p\u00ebrjashtimit ose \u201cgjendjes s\u00eb jasht\u00ebzakonshme\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse \u201cp\u00ebrjashtimi sovran\u201d \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga emrat kryesor\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar politik\u00ebn n\u00eb konfigurimin e saj t\u00eb ri epokal, nj\u00eb nga momentet e shfaqjes s\u00eb tij \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht Lufta e Gjirit. Dhe kjo figur\u00eb, n\u00eb shp\u00ebrthimet e saj m\u00eb vrastare, m\u00eb vdekjeprur\u00ebse, n\u00eb trajtat arkaike t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr jet\u00eb dhe vdekje (<em><i>vitae necisque potestas<\/i><\/em>), \u00e7iftuar me superfuqin\u00eb tekno-ushtarake, qysh ateher\u00eb, vet\u00ebm kthehet e rikthehet, periodikisht, n\u00eb territorializimin e saj arabo-persik.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">K\u00ebshtu, nj\u00eb nga vatrat m\u00eb vendimtare t\u00eb ngjizjen e atij <em><i>opus magnum<\/i><\/em>\u00a0t\u00eb mendimit bashk\u00ebkohor politik, dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb mendimit t\u00eb Giorgio Agamben-it \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb strukturimin e tij n\u00eb ciklin <em><i>Homo sacer<\/i><\/em>\u00a0\u2013 ka qen\u00eb pik\u00ebrisht Shenja historike q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn ngjarja e Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit: demonstrimi spektakolar i shpalosjes s\u00eb sovranitetit t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, n\u00eb gjith\u00eb rrezatimin e tij t\u00eb bujsh\u00ebm, jo vet\u00ebm ushtarak, por edhe n\u00eb gjith\u00eb \u201cpafaj\u00ebsin\u00eb\u201d e tij, munges\u00ebn e justifikimit dhe hiperbolizmin e tij.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb gjuh\u00ebn kantiane, situata ku gjendet filozofia rreth vitit 1990 \u00ebsht\u00eb ajo e\u00a0entuziazmit t\u00eb dyfisht\u00eb q\u00eb p\u00ebrshkon publikun e ri t\u00eb globalizuar: p\u00ebrball\u00eb r\u00ebnies s\u00eb Murit dhe p\u00ebrball\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit \u2014 ose m\u00eb sakt\u00eb, p\u00ebrball\u00eb shnd\u00ebrrimit pothuajse t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm dhe gjithmon\u00eb enigmatik t\u00eb nj\u00eb entuziazmi planetar n\u00eb tjetrin.<\/span><\/p><h1><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt;color: #800000\"><strong><b>Linja t\u00eb pavet\u00ebdijes: shkret\u00ebtira dhe l\u00ebkura e bardh\u00eb (hyjnore)<\/b><\/strong><\/span><\/h1><blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Racizmi \u00ebsht\u00eb xhelozia q\u00eb emri perandorak ndien ndaj emrave t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve, atyre t\u00eb kombeve nomade.<\/span><\/p><\/blockquote><p style=\"text-align: right\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">J.-Fr. Lyotard, <em><i>Le Mur du Pacifique <\/i><\/em>(1974)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Lufta e Gjirit e shkat\u00ebrron dhe e <em><i>anakronizon<\/i><\/em>\u00a0hap\u00ebsir\u00ebn evropiane si hap\u00ebsir\u00eb paqeje, si utopi n\u00eb proces realizimi t\u00eb paqes s\u00eb p\u00ebrjetshme. Ajo rikthen mund\u00ebsin\u00eb e luft\u00ebs si horizont simbolik t\u00eb pranuesh\u00ebm, madje t\u00eb d\u00ebshiruar \u2013 si at\u00eb q\u00eb, p\u00ebrs\u00ebri (dhe me kosto t\u00eb reja), <em><i>b\u00ebn bot\u00eb<\/i><\/em>. Globalizimi i dhe p\u00ebrmes \u201cdemokracis\u00eb\u201d, q\u00eb pasoi r\u00ebnien e Murit (Fukuyama <em><i>et alii<\/i><\/em>), dyzohet menj\u00ebher\u00eb \u2013 n\u00eb t\u00eb gjitha kuptimet e fjal\u00ebs \u2013 nga globalizimi i dhe p\u00ebrmes luft\u00ebs. Tashm\u00eb, b\u00ebn bot\u00eb ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e aft\u00eb t\u00eb shfaqet, t\u00eb ekspozohet, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pafajshme dhe t\u00eb pand\u00ebshkuar, n\u00eb form\u00ebn e tepris\u00eb, e lap\u00ebrdhis\u00eb\u00a0sovrane.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Shkret\u00ebtira b\u00ebhet k\u00ebshtu vendi fantazmatik <em><i>par excellence<\/i><\/em>\u00a0i eksperimentimit t\u00eb globalizimit, atij q\u00eb imponohet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, dhe ku ky i fundit b\u00ebhet i padalluesh\u00ebm nga shteti i luft\u00ebs, madje nga shteti-p\u00ebr-luft\u00ebn. Ajo q\u00eb realizon mbi t\u00eb gjitha Lufta e Gjirit, si nj\u00eb akt performativ i suksessh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb identifikimi dhe legjitimimi i nd\u00ebrsjell\u00eb i t\u00eb drejt\u00ebs dhe luft\u00ebs, n\u00ebn ombrell\u00ebn e shtetit.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Prej k\u00ebtij momenti, \u00e7do e drejt\u00eb shtet\u00ebrore \u2013 e brendshme apo e jashtme \u2013 mund t\u00eb ushtrohet si luft\u00eb kund\u00ebr gjith\u00e7kaje q\u00eb bie, n\u00eb \u00e7far\u00ebdolloj m\u00ebnyre, jasht\u00eb fush\u00ebs demokratike t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cNe vizatuam nj\u00eb vij\u00eb n\u00eb r\u00ebr\u00eb\u201d: me k\u00ebt\u00eb figur\u00eb George Bush shpalli ultimatumin drejtuar Irakut. N\u00eb nj\u00eb ese q\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb eksploroj\u00eb \u201cpavet\u00ebdijen amerikane\u201d\u00a0t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje nga kjo luft\u00eb, duke vizatuar \u201cdisa hartografi t\u00eb pavet\u00ebdijes retorike\u201d dhe linjat e \u201cnj\u00eb historie fantazmatike\u201d, filozofja amerikane Avital Ronell\u00a0i kushton nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb k\u00ebsaj <em><i>line<\/i><\/em>, e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe nj\u00eb <em><i>dead-line<\/i><\/em><em><i>.<\/i><\/em><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb vizatosh nj\u00eb vij\u00eb n\u00eb r\u00ebr\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb marr\u00ebsh p\u00ebrs\u00ebri kontrollin, duke rimarr\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn n\u00eb dor\u00eb. Sovrani \u00ebsht\u00eb gjithashtu ai q\u00eb vizaton linja, sa m\u00eb larg nga sht\u00ebpia e tij. Kjo vij\u00eb-revansh n\u00eb r\u00ebr\u00ebn e shkret\u00ebtir\u00ebs merr, n\u00eb psikik\u00ebn amerikane, hakun p\u00ebr nj\u00eb vij\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb zhdukur: at\u00eb midis Veriut dhe Jugut q\u00eb d\u00ebshtoi n\u00eb xhungl\u00ebn e Vietnamit. Duke fshir\u00eb kujtimin e zhdukjes s\u00eb saj, ajo p\u00ebrpiqet t\u00eb fshij\u00eb edhe traum\u00ebn. Dhe k\u00ebshtu rib\u00ebn t\u00eb mundur, p\u00ebrtej historis\u00eb s\u00eb shekullit, ringjalljen e luft\u00ebs koloniale.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo gjithashtu zhvendos dhe shtyn larg sken\u00ebn e operacioneve, rishp\u00ebrndan vendet e historis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, duke e hedhur tashm\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn \u201cantikuare\u201d vij\u00ebn e vjet\u00ebr q\u00eb sovjetik\u00ebt kishin vizatuar dhe q\u00eb sapo ishte zhdukur, bashk\u00eb me Murin e Berlinit, n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Evrop\u00ebs. Sapo besonte\u00a0se ishte rikthyer n\u00eb qend\u00ebr dhe n\u00eb ball\u00eb t\u00eb sken\u00ebs historike \u2013 aty ku dhe ishte formuar si zemra e p\u00ebrgjakur e shekullit XX, n\u00eb Berlin \u2013 hap\u00ebsira evropiane zbulon se \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt e anashkaluar, e margjinalizuar, e provincializuar \u2013 madje e vasalizuar.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kjo e b\u00ebn edhe m\u00eb anakronike (madje anatopike?) krahasimin e Saddam Husseinit me Hitlerin, aneksimin e Kuvajtit me at\u00eb t\u00eb Sudeteve dhe refuzimin e luft\u00ebs me \u201cfrym\u00ebn e Mynihut\u201d, edhe kur kjo paraqitet jo si \u201cidentitet thelb\u00ebsor, por analogji\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ringjallja e Hitlerit n\u00eb Lindjen e Mesme mund t\u00eb jet\u00eb ndoshta e nevojshme p\u00ebr psikik\u00ebn luftarake amerikane (p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb operacion propagande shum\u00eb i dobish\u00ebm, megjith\u00ebse i konsumuar). Por rrjedha e historis\u00eb kalon tanim\u00eb diku tjet\u00ebr. R\u00ebrat e vjetra t\u00eb Normandis\u00eb \u2013 dekor sa turistik dhe kinematografik \u2013 nuk vizatojn\u00eb m\u00eb asnj\u00eb vij\u00eb. \u201cMuri i Atlantikut\u201d\u00a0\u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb relike, si katedralet ose k\u00ebshtjellat mesjetare, t\u00eb cilave p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye fare mir\u00eb mund t\u2019u b\u00ebhet arkeologjia. Tani <em><i>rryma, <\/i><\/em>energjetike, historike, psikike,<em><i>\u00a0<\/i><\/em>kalon, n\u00eb kontakt t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, nga shkret\u00ebtira n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, nga Teksasi n\u00eb Gjirin Persik: <em><i>How the Middle-East Was Won!<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em>Pik\u00ebrisht p\u00ebrmes k\u00ebtij komunikimi t\u00eb mbyllur midis shkret\u00ebtirave, hap\u00ebsira evropiane \u2013 tashm\u00eb n\u00eb post-histori\u00a0\u2013 gjendet e p\u00ebrjashtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb radikale.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb pra me nj\u00eb <em><i>ri-orientim brutal<\/i><\/em><em><i>,<\/i><\/em>\u00a0n\u00eb t\u00eb gjitha kuptimet e fjal\u00ebs: nj\u00eb rishp\u00ebrndarje t\u00eb theksimeve historike, kap\u00ebrcimin e nj\u00eb pragu historik p\u00ebrmes histerizimit t\u00eb nj\u00eb figure. N\u00ebse adoptojm\u00eb perspektiv\u00ebn e nj\u00eb teorie t\u00eb emrave, si shpalosje e vijave t\u00eb forc\u00ebs n\u00eb histori \u2013 si magnet\u00eb dhe orientues t\u00eb zhvillimeve t\u00eb saj \u2013 mund t\u00eb thuhet se Lufta e Gjirit \u00ebsht\u00eb momenti q\u00eb fikson shfaqjen dhe ngritjen e emrit arabo-islamik\u00a0si kategori qendrore dhe objekt i kontestuar i imagjinat\u00ebs q\u00eb mbush horizontin e ri t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb globalizuar.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo b\u00ebhet pika boshtore rreth s\u00eb cil\u00ebs rrotullohet tashm\u00eb fantazma e vet\u00ebshpallur e \u201cRendit t\u00eb Ri Bot\u00ebror\u201d. Dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, aktori absolut \u2013 burimi kryesor, n\u00eb mos i vetmi \u2013 i prodhimit t\u00eb ngjarjeve me shtrirje planetare. Burim negativ, por gjithsesi burim. B\u00ebhet ngjarje, ka aktualitet dhe na prek gjith\u00e7ka q\u00eb lidhet me veprimet dhe p\u00ebrmbajtjen e k\u00ebtij hiper-emri. Hipersensibiliteti historik ndaj tij \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb global dhe vektor madhor i globalizimit. Nga 11 shtatori\u00a0te lufta n\u00eb Siri, nga atentatet n\u00eb Paris dhe veprimet e ISIS-it e deri te rikthimet e disata t\u00eb embargos ndaj Iranit, prania e k\u00ebtij emri \u2013 nj\u00ebkoh\u00ebsisht ndar\u00ebs dhe i ndar\u00eb, p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs dhe i bashk\u00ebndar\u00eb, i pretenduar dhe i refuzuar \u2013 si polaritet i historis\u00eb bashk\u00ebkohore, vet\u00ebm sa \u00ebsht\u00eb forcuar dhe b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i mpreht\u00eb e \u201cther\u00ebs\u201d.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Duam apo nuk duam, kjo p\u00ebrcakton zon\u00ebn dhe vektor\u00ebt e investimeve t\u00eb fuqishme gjeo-psikike\u00a0q\u00eb fiksojn\u00eb nyjet e ngjarjeve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb ardhshme. Ajo vizaton kanalet n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat do t\u00eb kaloj\u00eb k\u00ebtej e tutje energjia e aktor\u00ebve historik\u00eb dhe p\u00ebrcakton gramatik\u00ebn dhe leksikun e identifikimeve.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kjo do t\u00eb thot\u00eb se koh\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb paralajm\u00ebrohen si koh\u00ebt e dominimit konfliktual t\u00eb Per\u00ebndimit m\u00eb <em><i>t\u00eb bardh\u00eb<\/i><\/em>\u00a0dhe m\u00eb <em><i>ekstrem<\/i><\/em>\u00a0n\u00eb mos ekstremist\u00a0\u2013 atij Per\u00ebndimi evangjelik, protestant dhe kapitalist q\u00eb triumfoi mbi indian\u00ebt duke p\u00ebrvet\u00ebsuar shkret\u00ebtir\u00ebn amerikane. Ky Per\u00ebndim k\u00ebrkon (ka nevoj\u00eb?) t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsoj\u00eb dhe neutralizoj\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb fantazmatike t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs arabe. T\u00eb pres\u00eb, <em><i>t\u00eb zbardh\u00eb<\/i><\/em>, t\u00eb vendos\u00eb diqysh n\u00ebn tutel\u00eb gjith\u00e7ka, af\u00ebr apo larg, q\u00eb mund t\u00eb pretendoj\u00eb t\u2019i raportohet qen\u00ebsish\u00ebm k\u00ebtij vendi-sken\u00eb zanafillor.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, skena e Gjirit \u2013 Lufta e Gjirit si sken\u00eb primitive: madje dy her\u00eb primitive, sken\u00eb primitive q\u00eb vjen e mbulohet, varroset n\u00eb r\u00ebr\u00eb, <em><i>konvertohet<\/i><\/em>\u00a0n\u00eb nj\u00eb sken\u00eb tjet\u00ebr\u00a0\u2013 \u00ebsht\u00eb interesante: si shtys\u00eb dhe shpalosje e k\u00ebtij <em><i>riorientimi fatal<\/i><\/em>\u00a0t\u00eb psikik\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb amerikano-per\u00ebndimore, teksa befas kaplohet nga detyrimi t\u00eb p\u00ebrleshet me emrin arabo-islamik\u2013 dhe t\u00eb laj\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb p\u00ebrfundimisht hesapet me t\u00eb, duke shp\u00eblar\u00eb \u00e7do ngjyrim historiko-mesianik t\u00eb tij \u2013\u00a0dhe q\u00eb ndihet i thirrur t\u00eb m\u00ebsyj\u00eb shkret\u00ebtirat q\u00eb shtrihen n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb pavet\u00ebdijes s\u00eb saj koloniale.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-170f9d2 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"170f9d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1080\" height=\"1080\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/I_-The-Preacher-and-the-Presidents-e1776947700110.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30092\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/I_-The-Preacher-and-the-Presidents-e1776947700110.png 1080w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/I_-The-Preacher-and-the-Presidents-e1776947700110-768x768.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/I_-The-Preacher-and-the-Presidents-e1776947700110-12x12.png 12w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/I_-The-Preacher-and-the-Presidents-e1776947700110-600x600.png 600w\" sizes=\"(max-width: 1080px) 100vw, 1080px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">The Preacher and the Presidents<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-232a85d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"232a85d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo q\u00eb b\u00ebn epok\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Gjirit \u00ebsht\u00eb kjo mb\u00ebrje absolute e Per\u00ebndimit si Per\u00ebndim, faza p\u00ebrfundimtare e shpalosjes s\u00eb esenc\u00ebs s\u00eb tij. Mbret\u00ebrimi i teknik\u00ebs, n\u00eb kuptimin greko-hajdegerian, vlen si realizimi i v\u00ebrtet\u00eb i teologjikes p\u00ebr Per\u00ebndimin. Per\u00ebndimi modern \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb <em><i>shkret\u00ebtir\u00eb<\/i><\/em>\u00a0fetare. N\u00eb pun\u00eb feje, Per\u00ebndimi arrin t\u00eb prodhoj\u00eb vet\u00ebm teknik\u00eb, gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb dhe gjithnj\u00eb m\u00eb larg. Vet\u00ebm p\u00ebrmes teknik\u00ebs Per\u00ebndimi modern arrin ta prek\u00eb t\u00eb shenjt\u00ebn. Prandaj edhe martesa midis teknofilis\u00eb dhe evangjelizmit\u00a0n\u00eb Shtetet e Bashkuara \u00ebsht\u00eb kaq e suksesshme \u2013 padallimi midis predikimit dhe <em><i>teleshopping<\/i><\/em>-ut.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a7c6067 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"a7c6067\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"906\" height=\"556\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/II_-Bush-dhe-Billy-Graham-1-e1776947803188.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30099\" alt=\"Bush dhe Billy Graham\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/II_-Bush-dhe-Billy-Graham-1-e1776947803188.png 906w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/II_-Bush-dhe-Billy-Graham-1-e1776947803188-768x471.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/II_-Bush-dhe-Billy-Graham-1-e1776947803188-18x12.png 18w\" sizes=\"(max-width: 906px) 100vw, 906px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bush dhe Billy Graham<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff79479 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ff79479\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse GeoBush (si\u00e7 e quan me nuhatje Ronell) e kaloi v\u00ebrtet nat\u00ebn para fillimit t\u00eb luft\u00ebs me tele-predikuesin Billy Graham, kjo sken\u00eb ka nj\u00eb dometh\u00ebnie q\u00eb shkon shum\u00eb p\u00ebrtej anekdot\u00ebs dhe karikatur\u00ebs.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pik\u00ebrisht ky zot tekniko-ushtarak dhe televiziv, ai q\u00eb vizaton linja sekulare dhe shkakton \u201cstuhi n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb synon t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb n\u00eb sken\u00ebn e vet zotin e ushtrive t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs arabe, at\u00eb t\u00eb nj\u00eb Islami aktiv, i aft\u00eb t\u00eb zgjohet si energji historike dhe identitare.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo q\u00eb b\u00ebn epok\u00eb \u00ebsht\u00eb se k\u00ebtu nuk kemi vet\u00ebm nj\u00eb konflikt fuqish, burimesh apo territoresh, por edhe, dhe ndoshta m\u00eb thell\u00eb e para s\u00eb gjithash, nj\u00eb konflikt pulsional midis dy pavet\u00ebdijesh. Ose, m\u00eb sakt\u00eb, nj\u00eb konflikt q\u00eb sillet rreth nj\u00eb pavet\u00ebdijeje t\u00eb caktuar: asaj t\u00eb<em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb per\u00ebndimore<\/i><\/em>, strukturisht perandorake \u2013 p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Kalifornia\u00a0figuron stadin e fundit, sipas p\u00ebrshkrimit <em><i>aksiomatik<\/i><\/em>\u00a0t\u00eb Lyotard-it n\u00eb vitin 1974: l\u00ebkur\u00eb e tendosur dhe p\u00ebrshkuar nga lloj-lloj tensionesh, trafiqesh, investimesh. Por mund t\u00eb ishte Teksasi n\u00eb 1991-shin apo Florida sot n\u00eb 2026-\u00ebn. Gjeografia pulsionale e territorializimeve histerike t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb \u00ebsht\u00eb l\u00ebviz\u00ebse. Izraeli \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb, me koh\u00ebn nj\u00eb nga hiper zonat e saj, dhe fronti i bardh\u00eb po i afrohet nd\u00ebrkoh\u00eb Europ\u00ebs.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b12dc43 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"b12dc43\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1058\" height=\"467\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/III_Lutje-ne-sallen-Ovale_-e1776947866589.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30094\" alt=\"Lutje n\u00eb sall\u00ebn Ovale t\u00eb Donald Trump\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/III_Lutje-ne-sallen-Ovale_-e1776947866589.png 1058w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/III_Lutje-ne-sallen-Ovale_-e1776947866589-768x339.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/III_Lutje-ne-sallen-Ovale_-e1776947866589-18x8.png 18w\" sizes=\"(max-width: 1058px) 100vw, 1058px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Lutje n\u00eb sall\u00ebn Ovale t\u00eb Donald Trump<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-69f21bb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"69f21bb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr konfliktin e k\u00ebsaj l\u00ebkure, n\u00eb shnd\u00ebrrimin e saj planetar (1991), me at\u00eb q\u00eb ajo p\u00ebrher\u00eb e ka pat\u2019 perceptuar si njoll\u00ebn e saj arabo-islame. Epoka q\u00eb hapet \u00ebsht\u00eb ajo e \u201ctrajtimit\u201d perandorak t\u00eb k\u00ebsaj njolle, dhe e kund\u00ebrgoditjeve p\u00ebrmes t\u00eb cilave kjo e fundit dhe energjia e saj do t\u00eb shpoj\u00eb her\u00eb pas here l\u00ebkur\u00ebn e bardh\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit. Af\u00ebrmendsh q\u00eb Izraeli dhe situata e l\u00ebkur\u00ebs hebraike do t\u00eb luajn\u00eb rol qendror n\u00eb t\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Askush nuk duhej ta kishte parashikuar m\u00eb mir\u00eb k\u00ebt\u00eb se teoricieni i s\u00eb patrajtueshmes (<em><i>intraitable<\/i><\/em>). Por filozofi q\u00eb dikur qe solidar me \u201cluft\u00ebn e algjerian\u00ebve\u201d, n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs, t\u00eb vetmin \u201calgjerian\u201d me t\u00eb cilin dialogonte kishte sh\u00ebn Agustinin.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-832ed92 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"832ed92\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-560795e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"560795e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">[<strong><u><b><span style=\"color: #800000\">Sh\u00ebnim<\/span>:<\/b><\/u><\/strong>\u00a0versioni i par\u00eb, n\u00eb fr\u00ebngjisht, i k\u00ebtij teksti, u botua m\u00eb 2019 n\u00eb v\u00ebllimin kolektiv: <a href=\"https:\/\/www.editionsmimesis.fr\/catalogue\/orient-orientation-desorientation-reorientation\/\"><em><u><i>Orient, orierntation, d\u00e9sorientation, r\u00e9orientation<\/i><\/u><\/em><\/a>\u00a0(L. Salza dhe O. Azizaj dir.), bot. Mim\u00e9sis, q\u00eb p\u00ebrmblidhte aktet e simpoziumit me t\u00eb nj\u00ebjtin titull mbajtur nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb n\u00eb Universitetin Gallatasaraj, n\u00eb Stamboll.]<\/span><\/p><p><em>Fotografi e ballin\u00ebs marr\u00eb nga imazhi p\u00ebrfaq\u00ebsues i filmit \u2018Lektionen in Finsternis\u2019 t\u00eb regjisorit Werner Herzog (1992)<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5509a30 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5509a30\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"750\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IV_-Kopertina-Orient-orientation-desorientation.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30095\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IV_-Kopertina-Orient-orientation-desorientation.jpg 500w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IV_-Kopertina-Orient-orientation-desorientation-8x12.jpg 8w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-54553ea elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"54553ea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b9ffdd e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"5b9ffdd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dcdb5d2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"dcdb5d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">1. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm logjika e shenjuesit ajo q\u00eb i p\u00ebrafron gjeneralin Schwarzkopf dhe aktorin Schwarzenegger, i cili pik\u00ebrisht n\u00eb vitin 1991 kulmon n\u00eb triumfin e tij si ikon\u00eb planetare me <em><i>Terminator 2<\/i><\/em>. Por edhe vet\u00eb shenjuesi nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e vog\u00ebl tashm\u00eb. Fakti q\u00eb t\u00eb dy jan\u00eb kaq thell\u00ebsisht gjermanik\u00eb, pik\u00ebrisht n\u00eb vitin e ribashkimit t\u00eb Gjermanis\u00eb, thot\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ndryshimin e epok\u00ebs\u2026 ose p\u00ebr rikthimin\/rizgjimin e s\u00eb pavet\u00ebdijshmes per\u00ebndimore.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">2. \u201cQysh nga Hiroshima, kurr\u00eb nuk ka pasur kaq shum\u00eb t\u00eb vdekur p\u00ebr met\u00ebr katror\u201d, sipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb nj\u00eb oficeri britanik, t\u00eb raportuar nga gjenerali n\u00eb pension Pierre M. Gallois dhe t\u00eb cituar nga Ren\u00e9 Dumont, n\u00eb <em><i>Cette guerre nous d\u00e9shonore<\/i><\/em>, bot. Seuil, koleksioni <em><i>L\u2019Histoire imm\u00e9diate<\/i><\/em>, Paris 1992, f. 47.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">3. Aforizmi dyrasian \u201cAsgj\u00eb s\u2019ke par\u00eb n\u00eb\u2026\u201d (<em><i>Tu n\u2019as rien vu \u00e0&#8230;)<\/i><\/em>\u00a0akoma dhe m\u00eb shum\u00eb vlen p\u00ebr k\u00ebt\u00eb luft\u00eb t\u00eb transmetuar nd\u00ebrkoh\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb mondovizion, ku padallimi midis luft\u00ebs dhe superproduksionit hollivudian u b\u00eb menj\u00ebher\u00eb motivi universal i pothuajse t\u00eb gjitha komenteve. Ishte v\u00ebrtet, n\u00eb t\u00eb gjitha kuptimet e fjal\u00ebs, nj\u00eb <em><i>luft\u00eb-ekran(e)<\/i><\/em>. Shih: J. Baudrillard, <em><i>La Guerre du Golfe n\u2019a pas eu lieu<\/i><\/em>, Galil\u00e9e, Paris, 1991.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">4. Ertan Karde\u015f e shtjelloi m\u00eb n\u00eb detaje k\u00ebt\u00eb koncept, ve\u00e7an\u00ebrisht duke iu referuar Carl Schmitt-it, gjat\u00eb nd\u00ebrhyrjes s\u00eb tij me titull \u201cLuft\u00ebrat e \u00e7orientuara si problem limit i filozofis\u00eb politike\u201d n\u00eb simpoziumin \u201cOrient, orientation, d\u00e9sorientation\u201d, zhvilluar n\u00eb Universitetin Galatasaray, Stamboll, shtator 2018, ku u mbajt fillimisht edhe kjo kumtes\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">5. Arsenali i bombardimeve t\u00eb p\u00ebrdorura gjat\u00eb dy muajve t\u00eb luft\u00ebs ishte tre her\u00eb m\u00eb i madh se ai q\u00eb aleat\u00ebt hodh\u00ebn mbi Gjermani gjat\u00eb gjith\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Nga kjo pik\u00eb-pamje, figurimi m\u00eb i mir\u00eb i Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit, si luft\u00eb e <em><i>zjarrt\u00eb<\/i><\/em>\u00a0dhe luft\u00eb p\u00ebr <em><i>zjarrin<\/i><\/em>, q\u00eb shp\u00ebrhedh ndritsh\u00ebm n\u00eb sip\u00ebrfaqe objektin e err\u00ebt e t\u00eb lakmuar t\u00eb n\u00ebntok\u00ebs, mbetet filmi i Werner Herzog-ut, <em><i>Lektionnen in Finsternis<\/i><\/em>\u00a0(1992) \u2013 regjistrim i <em><i>potlach<\/i><\/em>-ut, od\u00eb sodit\u00ebse p\u00ebr dukurin\u00eb e \u201charxhimit\u201d t\u00eb teorizuar nga Georges Bataille (\u201c<em><i>La notion de d\u00e9pense\u201d, <\/i><\/em>1932).\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">6. Mbi k\u00ebt\u00eb \u00e7arje intime dhe figurat e ndryshme t\u00eb saj, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht ilustrimin e spikatur q\u00eb ajo gjen n\u00eb polaritetin e dyfisht\u00eb t\u00eb mbiemrave tan\u00eb (oriental\u00eb) dhe emrave tan\u00eb (autokton\u00eb ose per\u00ebndimor\u00eb), shih, n\u00eb v\u00ebllimin e sip\u00ebrcituar, <em><i>Orients, orientations\u2026<\/i><\/em>, \u00a0tekstin e Ervin Hatibit (<em><i>sic<\/i><\/em>!), \u201cWhat is Askeri?\u201d<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">7. Shih, Michel Foucault, <em><i>Le corps utopique \u2013 Les H\u00e9t\u00e9rotopies<\/i><\/em>, me parath\u00ebnie nga Daniel Defert, \u00e9dition Lignes, Paris, 2019. Disa aspekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb se topik\u00ebs p\u00ebr leximin e aktualitetit politik i pata zhvilluar n\u00eb nj\u00eb ligj\u00ebrat\u00eb t\u00eb mbajtur pran\u00eb organizat\u00ebs SKV n\u00eb maj 2013 n\u00eb Prishtin\u00eb, e cila mund t\u00eb ndiqet <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=a4ZRRuLgjTQ\"><u>k\u00ebtu<\/u><\/a>. P\u00ebr nj\u00eb rishqyrtim t\u00eb von\u00ebt (2026) t\u00eb konceptit, shih, n\u00eb ciklin e shkrimeve onlajn t\u00eb Alain Brossat: <a style=\"color: #000000\" href=\"http:\/\/ici-et-ailleurs.org\/spip.php?page=article&amp;id_article=1554\"><u>\u201cEn passant par les h\u00e9t\u00e9rochronies aussi\u201d<\/u><\/a>.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">8. Nuk mund t\u00eb thellohemi k\u00ebtu, por nj\u00eb analiz\u00eb e diskurseve diagnostikuese t\u00eb atyre viteve do t\u00eb tregonte leht\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb ndarje midis diskurseve q\u00eb synojn\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb t\u00eb tashmen m\u00eb t\u00eb qeverisshme dhe t\u00eb mbyllin paraprakisht t\u00eb ren\u00eb q\u00eb po vjen, dhe atyre q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb propozojn\u00eb hapjen e di\u00e7kaje t\u00eb re, p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb premtimin e nj\u00eb t\u00eb-ardhmeje.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">9. Shih, p\u00ebr shembull, identifikimin e \u201cnyj\u00ebtimit\u201d (<em><i>conjoncture<\/i><\/em>) s\u00eb viteve \u201980 n\u00eb filozofi-dhe-politik\u00eb nga J. Ranci\u00e8re, \u201cLa surl\u00e9gitimation\u201d, n\u00eb <em><i>La Tentation de l\u2019Occident<\/i><\/em>, aktet e simpoziumit rreth Luft\u00ebs s\u00eb Gjirit, Paris VIII-Vincennes n\u00eb Saint-Denis, 14 mars 1991, f. 114-121 (ribotuar n\u00eb J. Ranci\u00e8re, <em><i>Les Trente inglorieuses<\/i><\/em>, La Fabrique, Paris 2023). Idealizmi intra-filozofik i \u201cmomentit\u201d, tek Worms, synon t\u00eb evakuoj\u00eb ngarkes\u00ebn materialiste t\u00eb \u201ckonjuktur\u00ebs\u201d, term q\u00eb vjen nga Althusser-i. Shtojm\u00eb gjithashtu se konstatimi i \u201cmbi-legjitimimit\u201d, si procedur\u00eb dominimi q\u00eb tek Ranci\u00e8re pason \u201cfundin e utopive\u201d, i p\u00ebrgjigjet \u201cdelegjitimimit\u201d, q\u00eb kolegu i tij n\u00eb Vincennes, Lyotard, kishte identifikuar si bashk\u00eb-ekzistues me \u201cfundin e tregimtarive t\u00eb m\u00ebdha\u201d. Shih: J.-F. Lyotard, <em><i>Kushti postmodern. Raport mbi situat\u00ebn e dijes<\/i><\/em>, p\u00ebrkth.shqip O. Azizi, Pika pa Sip\u00ebrfaqe, Tiran\u00eb, 2016.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">10. \u201cNyj\u00ebtime\u201d, k\u00ebtu, synon t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb termin fr\u00ebngjisht <em><i>conjoncture<\/i><\/em>, t\u00eb teorizuar ve\u00e7an\u00ebrisht nga Louis Althusser, si p\u00ebrshkrim i raportit specifik t\u00eb forcave n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb historike t\u00eb dh\u00ebn\u00eb, specifik\u00eb q\u00eb p\u00ebrcakton edhe form\u00ebn dhe rrezen e aksionit politik n\u00eb t\u00eb. \u201cKonjuktur\u00eb\u201d mund t\u00eb kish qen\u00eb fjal\u00eb e mir\u00eb, por \u00ebsht\u00eb e z\u00ebn\u00eb.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">11. Simetria e p\u00ebrkryer e k\u00ebtyre dy \u201cpitch\u201d-eve me p\u00ebrhapje dhe sukses t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm planetar \u00ebsht\u00eb tregues jo pak dometh\u00ebn\u00ebs i funksionimit t\u00eb tyre si atome p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs <em><i>makineri mitologjike<\/i><\/em>. P\u00ebr funksionimin e kumtit mitologjik, shih analizat klasike t\u00eb R. Barthes, \u201cMiti sot\u201d, n\u00eb <em><i>Mitologjit\u00eb moderne,<\/i><\/em>\u00a0p\u00ebrkth. shqip P. Asllani, Pika pa Sip\u00ebrfaqe, Tiran\u00eb, 2016.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">12. Atribute q\u00ebr p\u00ebrshkojn\u00eb nj\u00eb rrjet t\u00eb t\u00ebr\u00eb debatesh e orvatjesh t\u00eb rikonceptimtit t\u00eb themeleve t\u00eb politik\u00ebs ne vitet 80-90, kryesisht ne tekstet e M. Blanchot, J.-L. Nancy, Ph. Lacoue-Labarthe, G. Agamben, A. Badiou, J. Derrida, etj.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">13. \u201cNj\u00eb nga m\u00ebsimet m\u00eb t\u00eb pakund\u00ebrshtueshme t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Gjirit \u00ebsht\u00eb <em><i>hyrja p\u00ebrfundimtare e sovranitetit n\u00eb figur\u00ebn e policis\u00eb<\/i><\/em>\u00a0[\u2026] Thelb\u00ebsore k\u00ebtu nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi ndaj atij q\u00eb shkel t\u00eb drejt\u00ebn [\u2026], sesa <em><i>ekspozimi i dhun\u00ebs sovrane<\/i><\/em>, q\u00eb d\u00ebshmohej tashm\u00eb te fqinj\u00ebsia fizike e konsullit dhe liktorit.\u201d G. Agamben, \u201cLa polizia sovrana\u201d (1991), n\u00eb <em><i>Mezzi senza fine. Note sulla politica<\/i><\/em>, Bollati Boringhieri, Paris, 1996\u00a0(korsivet jan\u00eb t\u00eb miat \u2013 O.A.). N\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst t\u00eb shkurt\u00ebr, prej vet\u00ebm kat\u00ebr faqesh, gjenden tashm\u00eb pothuajse t\u00eb gjitha \u201cfjal\u00ebt-ky\u00e7e\u201d t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb ardhshme t\u00eb Agamben-it. N\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb shkruar menj\u00ebher\u00eb pas ngjarjeve dhe datuar me kujdes n\u00eb secilin nga momentet e hartimit (shkurt-maj 1991), botuar n\u00eb <em><i>Les Temps modernes<\/i><\/em>, nr. 539 (qershor 1991), fq. 1-41, me titull \u201cGuerre, droit, souverainet\u00e9 \u2013 <em><i>techn\u00e9<\/i><\/em>\u201d, J.-L. Nancy v\u00ebren gjithashtu rikthimin e absolutes Sovrane, e shfaqjes sovrane si form\u00eb e re epokale e absolutes historike, dhe shqyrton kriz\u00ebn q\u00eb kjo krijon p\u00ebr mendimin bashk\u00ebkohor, duke propozuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe programin e mendimit q\u00eb vjen: \u201cSepse, sa i p\u00ebrket k\u00ebsaj logjike t\u00eb p\u00ebrjashtimit sovran, t\u00eb \u201csovranit\u201d si qenie \u201ctej-s\u00eb-drejt\u00ebs\u201d, nuk shohim ende t\u00eb ket\u00eb ndonj\u00eb teori q\u00eb ta zb\u00ebrthej\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqshme. [\u2026] Mendoj se, mes skem\u00ebs p\u00ebrher\u00eb t\u00eb ngath\u00ebt e t\u00eb vak\u00ebt t\u00eb \u201cluft\u00ebs (policis\u00eb) n\u00eb em\u00ebr t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs\u201d dhe skem\u00ebs s\u00eb ringjallur (artificialisht?) t\u00eb \u201cluft\u00ebs sovrane\u201d, nuk disponojm\u00eb m\u00eb asgj\u00eb, ve\u00e7 nj\u00eb hap\u00ebsire krejt t\u00eb zbraz\u00ebt. Sot, kjo hap\u00ebsir\u00eb boshe ka pik\u00ebrisht pamjen e <em><i>shkret\u00ebtir\u00ebs<\/i><\/em>.\u201d, J.-L. Nancy, art. cit. fq. 9-10.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">14. Avital Ronell, \u201cTropes d\u2019assaut. Une lecture de Temp\u00eate du d\u00e9sert\u201d, n\u00eb <em><i>Lignes de front<\/i><\/em>, Stock, Paris, 2010, f. 39. Nd\u00ebr t\u00eb tjera ajo shkruan: \u201cVija n\u00eb r\u00ebr\u00eb, si\u00e7 do ta shohim, nuk \u00ebsht\u00eb vizatuar mbi nj\u00eb trup figurativisht indiferent. M\u00eb se nj\u00eb her\u00eb ky trup \u00ebsht\u00eb em\u00ebrtuar si trup fem\u00ebror, trup n\u00ebne dhe trup i ekspozuar ndaj (p\u00ebr)dhunimit.\u201d (po aty, f. 41).<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">15. Sipas nj\u00eb tribune (\u201cUne guerre requise\u201d) t\u00eb botuar nga \u201ctet\u00eb intelektual\u00eb francez\u00eb\u201d n\u00eb <em><i>Lib\u00e9ration<\/i><\/em>, 21 shkurt 1991. Lista e firm\u00ebtar\u00ebve, ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe J.-F. Lyotard, rishkruan kufijt\u00eb e rinj t\u00eb familjeve t\u00eb mendimit, riorganizimin e tyre pas episodit majtist (\u201868 e tutje), q\u00eb mbeten t\u00eb vlefshme edhe sot. V\u00ebrehet ve\u00e7an\u00ebrisht angazhimi pro-luft\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb ndjeshm\u00ebrie ndaj \u201c\u00e7\u00ebshtjes hebraike\u201d, q\u00eb e zhvendos referenc\u00ebn hebraike n\u00eb kampin e bardh\u00eb t\u00eb rreshtuar me figur\u00ebn shtet\u00ebrore t\u00eb politik\u00ebs. Kjo prirje \u00ebsht\u00eb analizuar nga A. Brossat, te \u201cLa guerre des diseurs de \u2018oui\u2019\u201d, n\u00eb <em><i>Critique communiste<\/i><\/em>, 104-105 (mars 1991), f. 9-14.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">16. Shih librin vizionar dhe tashm\u00eb klasik t\u00eb Paul Virilio, <em><i>Bunker arch\u00e9ologie<\/i><\/em>, \u00e9ditions du Centre Pompidou, Paris 1975, ribotim Galil\u00e9e, Paris 2010.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">17. Shih,<em><i>\u00a0How the West Was Won <\/i><\/em>(1962), film epik western, me regji t\u00eb tre prej protagonist\u00ebve kryesor\u00eb t\u00eb kinemas\u00eb klasike amerikane, Henry Hathaway, John Ford dhe George Marshall. Fillimi i luft\u00ebs dhe bombardimeve ishte m\u00eb 18 janar 1991: fiks nj\u00ebqindvjetori i shfarosjes s\u00eb indian\u00ebve Sioux dhe n\u00ebnshtrimit p\u00ebrfundimtar t\u00eb fiseve indiane m\u00eb 16 janar 1891, pas masakr\u00ebs s\u00eb Cherry-Creek. Shih artikullin e J. Raabe n\u00eb <em><i>La Tentation de l\u2019Occident<\/i><\/em>, fq. 106-113. P\u00ebr nj\u00eb rr\u00ebfim bashk\u00ebkohor t\u00eb ngjarjeve, me nj\u00eb ton shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shfarosje \u201ct\u00eb trishtueshme por t\u00eb pashmangshme\u201d, shih C. de Varigny, \u201cLa fin d\u2019une race \u2013 L\u2019insurrection des Sioux\u201d, n\u00eb <em><i>Revue des Deux Mondes<\/i><\/em>, v\u00ebll. 103 (1891), fq. 912-939. Mund t\u00eb lexohet onlajn <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.revuedesdeuxmondes.fr\/article-revue\/linsurrection-des-sioun\/\"><u>k\u00ebtu<\/u><\/a>.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">18. Shih A. Badiou dhe J.-C. Milner, <em><i>Controverse<\/i><\/em>, Seuil, Paris, 2012, ku diskutohet p\u00ebrpar\u00ebsia e emrit \u201chebre\u201d ose e emrit \u201cproletar\u201d si bart\u00ebs i v\u00ebrtet\u00eb i realitetit historik t\u00eb shekullit XX.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">19. Ronell v\u00ebren me sakt\u00ebsi se kjo \u201cshprehje e dashur p\u00ebr Goebbels-in [\u2026], q\u00eb vjen nga ditari i tij, pati filluar t\u00eb qarkulloj\u00eb s\u00ebrish p\u00ebrmes sintaks\u00ebs ventriloke t\u00eb George Bush-it.\u201d A. Ronell, po aty, fq. 24.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">20. Deri te kriza e dit\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij mesi qershori 2019, nga e cila mund t\u00eb pritet rezultati m\u00eb i keq dhe q\u00eb paraqitet si nj\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje e sken\u00ebs s\u00eb Gjirit, me k\u00ebrkimin tep\u00ebr t\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb preteksteve p\u00ebr shp\u00ebrthimin e nj\u00eb konflikti, pas dy luft\u00ebrave t\u00eb pretekstuara tashm\u00eb. [Ky ishte sh\u00ebnimi i vitit 2019 gjat\u00eb botimit t\u00eb tekstit. Po e le k\u00ebtu edhe si d\u00ebshmi historike, edhe si rikujtes\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjes, q\u00eb mund t\u00eb bjer\u00eb n\u00eb harres\u00eb nga aktualiteti i sot\u00ebm i bombardimit dhe luft\u00ebs rreth Ormuzit, aq i ngjash\u00ebm, q\u00eb tregon se \u00e7do p\u00ebrs\u00ebritje shkon edhe m\u00eb n\u00eb ekstrem. P\u00ebrs\u00ebritja e ekstremizuar tregon pik\u00ebrisht simptom\u00ebn e obsesionit.]<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">21. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, reportazhet e M. Foucault rreth revolucionit iranian n\u00eb 1978-79, edhe pse askush s\u2019duket se ka guximin t\u2019i p\u00ebrmend\u00eb m\u00eb sot, k\u00ebto faqe q\u00eb, p\u00ebr disa, mbajn\u00eb era squfur, rimarrin vler\u00eb dhe hedhin nj\u00eb ndri\u00e7im t\u00eb mir\u00ebp\u00ebritur inaktual mbi t\u00eb sotmen.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">22. \u201cL\u00ebkura e bardh\u00eb e grave t\u00eb Per\u00ebndimit, pra e m\u00eb per\u00ebndimoreve nd\u00ebr amerikanet e Evrop\u00ebs, \u00ebsht\u00eb Per\u00ebndimi absolut. Quaj Kaliforni situat\u00ebn e sotme t\u00eb k\u00ebsaj l\u00ebkure. Kjo l\u00ebkur\u00eb e detyron \u00e7do d\u00ebshir\u00eb q\u00eb ajo ngjall t\u00eb vendoset ndaj saj n\u00eb pozicion zezak, indian, metek \u2013 ose tutor.\u201d J.-F. Lyotard, <em><i>Le mur du Pacifique<\/i><\/em>, Galil\u00e9e, Paris, 1979, f. 17-19 (teksti daton n\u00eb korrik 1974). Vlen t\u00eb vihet\u00a0re se, n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst, q\u00eb vendoset \u201cnga pik\u00ebpamja e nj\u00eb historie q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb ajo e historian\u00ebve\u201d, por n\u00eb nj\u00eb \u201chap\u00ebsir\u00eb-koh\u00eb t\u00eb pulsioneve\u201d (f. 73), figura hebraike gjendet ende n\u00eb an\u00ebn e metek\u00ebve, p\u00ebrball\u00eb asaj q\u00eb ai e quan \u201cLa C\u00e9sare blanche\u201d (f. 35).<\/span><\/p><p><span style=\"color: #000000;font-size: 10pt\">23. Shih, Jean-Fran\u00e7ois Lyotard, <em><i>La Guerre des Alg\u00e9riens, Ecrits, 1956-1963<\/i><\/em>, Galil\u00e9e, Paris, 1989, dhe <em><i>La Confession d\u2019Augustin<\/i><\/em>, Galil\u00e9e, Paris 1998.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-377c2c1 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"377c2c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9b52a0f elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"9b52a0f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E para Luft\u00eb bot\u00ebrore e pas-Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, e ashtuquajtura Lufta e Gjirit, e zhvilluar gjat\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb Bushit t\u00eb par\u00eb (Atit) nga Shtetet e Bashkuara dhe aleat\u00ebt e tyre n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn arabe q\u00eb shtrihet midis Kuvajtit dhe Irakut \u2014 luft\u00eb rrufe, nj\u00eb luft\u00eb sa teo-teknologjike aq edhe tele-gjenike 1, sa vdekjeprur\u00ebse 2 aq dhe fiktive 3, po aq neokoloniale sa edhe hiper-konsensuale \u2014 u imponua si bilanci i pafr\u00e9 i shkruar furish\u00ebm nga fitimtari i shekullit \u201ct\u00eb rr\u00ebmbyer\u201d politik q\u00eb po mbyllej dhe paralajm\u00ebrim i ri-orientimit t\u00eb\u00a0horizontit t\u00eb shekullit q\u00eb po vinte. N\u00ebse shkenca politike njeh tashm\u00eb konceptin e \u201cluft\u00ebrave t\u00eb \u00e7orientuara 4 \u201d, t\u00eb cilat sa vijn\u00eb e shumohen jasht\u00eb kornizave shtet\u00ebrore dhe territoriale t\u00eb njohura, ajo e Gjirit ishte nj\u00eb luft\u00eb e orientuar, madje mbi-orientuar \u2014 dhe matrica e fsheht\u00eb e gjith\u00eb \u00e7orientimit q\u00eb buron prej saj, si cifla orienti t\u00eb shp\u00ebrndara dhe rigjeneruara pafund\u00ebsisht.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":30117,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[100,1192,143,1186,1190,1187,1189,1188,1191],"class_list":["post-30116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kendveshtrim","category-kryenyje","tag-filozofi","tag-iran","tag-kendveshtrim","tag-kthim-ne-shkretetire","tag-lindje","tag-lufta-e-gjirit","tag-mohamed-hassen-zouzi-chebbi","tag-orgest-azizi","tag-perendim","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30116"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30135,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116\/revisions\/30135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}