{"id":28980,"date":"2025-07-06T11:50:41","date_gmt":"2025-07-06T09:50:41","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=28980"},"modified":"2025-07-10T18:00:09","modified_gmt":"2025-07-10T16:00:09","slug":"me-ba-vend-nhistori-perbashkime-te-fragmentuara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/me-ba-vend-nhistori-perbashkime-te-fragmentuara\/","title":{"rendered":"Me ba vend n\u2019histori: p\u00ebrbashkime t\u00eb fragmentuara"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"28980\" class=\"elementor elementor-28980\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f72e95 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"2f72e95\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff0b0b6 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ff0b0b6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1216\" height=\"463\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/histori.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28983\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/histori.jpg 1216w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/histori-768x292.jpg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/histori-18x7.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 1216px) 100vw, 1216px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-da83196 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"da83196\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Me ba vend n\u2019histori: p\u00ebrbashkime t\u00eb fragmentuara\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-80e8dbd e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"80e8dbd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-64bf4d4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"64bf4d4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dorina Pllumbi | 01.07.2025 | nyje.al<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2259e88 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"2259e88\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e477303 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e477303\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb syt\u00eb e mendjes time, kujtimi i Kamz\u00ebs \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb me udh\u00ebtimet me tren me n\u00ebn\u00ebn time, nj\u00eb nga ritualet verore t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. K\u00ebto udh\u00ebtime na \u00e7onin nga qyteti ku u rrita, Lezha, n\u00eb Tiran\u00eb, ku jetonte nj\u00eb pjes\u00eb e familjes nga ana e saj, p\u00ebrfshir\u00eb edhe gjyshen time. Duhet t\u00eb kem qen\u00eb diku shtat\u00eb apo tet\u00eb vje\u00e7, dhe trenat, megjith\u00ebse mbetje e koh\u00ebve t\u00eb m\u00ebparshme, ende qarkullonin n\u00eb shinat e tyre. Vagonat e vjet\u00ebr mbartnin shenja t\u00eb rebelimit popullor dhe neglizhenc\u00ebs shtet\u00ebrore. Edhe sot e ndjej er\u00ebn e metalit t\u00eb vjet\u00ebruar n\u00eb rrug\u00ebt e frym\u00ebmarrjes. P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebrcitjeve ritmike t\u00eb vagonave, veprimi i thjesht\u00eb i nxjerrjes s\u00eb kok\u00ebs jasht\u00eb dritares ishte nj\u00eb nga k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtyre udh\u00ebtimeve, q\u00eb megjith\u00ebse p\u00ebrshkonin nj\u00eb distanc\u00eb diku rreth 60 km, dukeshin t\u00eb gjata shum\u00eb prej stacioneve t\u00eb shumt\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kur treni afrohej ose largohej nga Tirana, mali i Dajtit ishte sfondi i tablos\u00eb, me siluet\u00ebn e tij val\u00ebzuese e pranin\u00eb solide t\u00eb shk\u00ebmbinjve midis jeshiles s\u00eb gjelb\u00ebrimit. Nuancat e drit\u00ebs ishin tregues t\u00eb nj\u00eb ore natyrore q\u00eb sh\u00ebnonte kalimin nga agimi n\u00eb per\u00ebndim. Posht\u00eb tij, banor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb mb\u00ebrritur nga larg kishin ngritur streh\u00ebzat e tyre t\u00eb nd\u00ebrtuara nga materiale t\u00eb lehta si druri dhe mbulesa plastike.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mbaj mend grupe f\u00ebmij\u00ebsh q\u00eb me sa duket kishin sht\u00ebpit\u00eb af\u00ebr shinave e q\u00eb vraponin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetur trenin. Boria q\u00eb kumbonte nga lokomotiva \u00e7ante fuqish\u00ebm \u00e7af-\u00e7ufin ritmik q\u00eb p\u00ebrndryshe gjat\u00eb monotonis\u00eb s\u00eb udh\u00ebtimit ndillte dremitje. Sigurisht q\u00eb boria aq e fort\u00eb kishte q\u00ebllim largimin e kujtdo q\u00eb ndodhej n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb shinave pa barriera an\u00ebsore. Por edhe dukej sikur e nj\u00ebjta bori lajm\u00ebronte nj\u00eb moment rutinor t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb at\u00eb segment rruge hekurudhore. Ishte nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr p\u00ebrshendetje midis udh\u00ebtar\u00ebve e banor\u00ebve. Nj\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetje kjo reciproke e gjith\u00eb g\u00ebzim, me val\u00ebzim duarsh e thirrje euforike q\u00eb shoq\u00ebronin jehon\u00ebn e fort\u00eb t\u00eb boris\u00eb s\u00eb trenit n\u00eb atmosfer\u00eb. Tamam si n\u00ebp\u00ebr filma. P\u00ebr ta \u00e7uar gallat\u00ebn n\u00eb nj\u00eb nivel krejt tjet\u00ebr, ndonj\u00ebri prej kalamajve gjuante me gur\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb trenit rrangall. K\u00ebt\u00eb e shoq\u00ebronte me nj\u00eb t\u00eb qeshur aq t\u00eb madhe sa dukej sikur vala zanore e saj shkrihej me borin\u00eb, p\u00ebrplasej n\u00eb Dajt, e kthehej prap\u00eb drejt trenit p\u00ebr t\u00eb shkundur m\u00eb fort xhamat e dritareve q\u00eb askush nuk merrte mundimin t\u2019i z\u00ebvend\u00ebsonte.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f6110d1 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"f6110d1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-24af4fe elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"24af4fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1522\" height=\"539\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hanspeterjost-1993-bathore.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28984\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hanspeterjost-1993-bathore.jpg 1522w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hanspeterjost-1993-bathore-768x272.jpg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hanspeterjost-1993-bathore-18x6.jpg 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hanspeterjost-1993-bathore-1320x467.jpg 1320w\" sizes=\"(max-width: 1522px) 100vw, 1522px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bathore 1993, Burimi: Hans Peter Jost<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-896695e e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"896695e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9d68ad0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9d68ad0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">K\u00ebt\u00eb vegim m\u00eb soll\u00ebn n\u00eb mendje fotografit\u00eb e vitit 1993 t\u00eb fotografit zviceran Hans Peter Jost me t\u00eb cilat rash\u00eb n\u00eb kontakt gjat\u00eb edicionit t\u00eb fundit t\u00eb Laboratorit te Antropologjis\u00eb Urbane organizuar nga Grupi ATA dhe IAKSA. N\u00eb to mund t\u00eb shquhen sht\u00ebpit\u00eb e drurit, p\u00ebrvijimet e linjave t\u00eb para, form\u00ebsimi i nj\u00eb qyteti, rebel e k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs. Nj\u00eb shp\u00ebrfaqje e skajimit nd\u00ebr vite t\u00eb nj\u00eb popullsie t\u00eb harruar a t\u00eb mbajtur larg, t\u00eb ngrir\u00eb n\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e l\u00ebvizjes, t\u00eb paautorizuar p\u00ebr t\u2019ju afruar qendr\u00ebs, e q\u00eb tashm\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb hapin e par\u00eb guximtar, e bindur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e saj p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb aty. Nj\u00eb popullsi q\u00eb pas kolapsit t\u00eb sup\u00ebrstruktur\u00ebs kontrolluese t\u00eb socializmit shtet\u00ebror, ushtronte t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb arritur \u00ebndrr\u00ebn e Tiran\u00ebs, me shpres\u00ebn e nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">P\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra nuk arrita t\u00eb ndaloj n\u00eb Kam\u00ebz, sikur t\u00eb kisha ngelur n\u00eb at\u00eb trenin e \u00e7oroditur me xhama t\u00eb thyer q\u00eb vet\u00ebm e p\u00ebrshendeti qytetin nga larg. Gjat\u00eb edukimit tim p\u00ebr arkitektur\u00eb n\u00eb UPT, q\u00eb u pasua nga disa vite m\u00ebsimdh\u00ebnie n\u00eb po t\u00eb nj\u00ebjtin fakultet t\u00eb arkitektur\u00ebs e urbanistik\u00ebs, Kamza, s\u00eb bashku me zona e lagje t\u00eb nd\u00ebrtuara ngjash\u00ebm nga vet\u00eb banor\u00ebt, konsideroheshin anomali t\u00eb destinuara vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019u fshir\u00eb, p\u00ebr t\u2019u pastruar nga harta p\u00ebr t\u00eb hapur sheshe te reja nd\u00ebrtimi. Megjith\u00eb shtrirjen e jasht\u00ebzakonshme, fenomeni i materializimit n\u00eb territor i arkitektur\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb u pa n\u00ebp\u00ebrmjet lentes selektive e pushtetore t\u00eb termit informale, q\u00eb i p\u00ebrjashtonte k\u00ebto hap\u00ebsira nga diskursi profesional duke legjitimuar politiken e buldozerit. N\u00eb institucionet e prodhimit e riprodhimit t\u00eb dijes urbane e arkitektonike n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb pothuajse krejt\u00ebsisht i munguar interesi p\u00ebr t\u00eb kuptuar kultur\u00ebn e nd\u00ebrtimit t\u00eb qendrave urbane si Kamza. Vazhdon t\u00eb dominoj\u00eb p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u2019u lidhur me di\u00e7ka t\u00eb larg\u00ebt, q\u00eb shihet n\u00eb revista, e q\u00eb po na ofrohet me <\/span><span style=\"font-weight: 400\">llamburitjet<\/span><span style=\"font-weight: 400\"> e projekteve shpesh <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">kitsch<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> t\u00eb star-arkitekt\u00ebve q\u00eb po na vijn\u00eb si misionar\u00eb p\u00ebr t\u00eb na shp\u00ebtuar nga vet\u00ebvetja. E nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb k\u00ebta arkitekt\u00eb na shfaqen n\u00eb krah me pushtetin, nj\u00ebkoh\u00ebsisht artikulojn\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb verb\u00ebr q\u00eb merr t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri kultura e nd\u00ebrtimit duhet themeluar nga zero, p\u00ebr ta vendosur vendin n\u00eb hart\u00ebn globale te arkitektures kontemporane.<sup>1<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0K\u00ebshtu kultivohet nj\u00eb gjuh\u00eb neokoloniale e ushtruar nga elita politike, ekonomike e kulturore e Tiran\u00ebs dhe e riprodhuar nga vizionar\u00ebt e importuar. Kjo gjuh\u00eb fshin me leht\u00ebsi realitete mbijetese e p\u00ebrpjekjesh lokale vet\u00ebnd\u00ebrtimi, duke i klasifikuar ato si t\u00eb paqena, si t\u00eb p\u00ebrkohshme apo si anomali p\u00ebr t\u2019u ndrequr e spastruar p\u00ebr t\u00eb riprodhuar pseudoimazhin e projektuar t\u00eb Evrop\u00ebs.<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ef3d74d e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"ef3d74d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-86aad6a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"86aad6a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Ndaloj sa her\u00eb t\u00eb mundem n\u00eb Kam\u00ebz, si e ardhur e si e shkuar, jo m\u00eb si udh\u00ebtare e nj\u00eb treni t\u00eb \u00e7artur, por her\u00eb si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time e her\u00eb si mysafire q\u00eb observoj e observohem. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb hulumtimeve t\u00eb mia p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u00ebn, m\u00eb t\u00ebrheqin mikrohistorit\u00eb e k\u00ebtij qyteti, ato q\u00eb u heshtuan p\u00ebr shum\u00eb vite duke u etiketuar si informale. I bashkohem aktivist\u00ebve t\u00eb qytetit n\u00eb p\u00ebrpjekjen e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb kuptuar e m\u00ebsuar \u00e7far\u00eb ndodhi k\u00ebto vite ku njer\u00ebzit krijuan nj\u00eb qytet, plot shpres\u00eb n\u00eb zem\u00ebr, t\u00eb p\u00ebrbashkuar e fragmentuar, n\u00eb munges\u00eb apo prani t\u00eb nj\u00eb shteti problematik, <\/span><span style=\"text-decoration: underline\"><a href=\"https:\/\/nyje.al\/shteti-qe-i-druhem-nebi-bardhoshi\/\"><span style=\"font-weight: 400\">nj\u00eb shteti q\u00eb vazhdojm\u00eb t\u2019i druhemi<\/span><\/a><\/span><span style=\"font-weight: 400\">.<sup>2<\/sup><\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kamza \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb sfidon gjith\u00e7ka t\u00eb m\u00ebsuar p\u00ebrbrenda kornizave t\u00eb ngushta t\u00eb kanonit profesional n\u00eb fush\u00ebn e arkitektur\u00ebs i cili p\u00ebr vite me radh\u00eb vazhdon t\u00eb riprodhohet brez pas brezi. Sfidon at\u00eb q\u00eb quhet pushteti i dijes, autoritetin profesional e ekspertiz\u00ebn e pretenduar. I nxjerr n\u00eb pah pafuqin\u00eb e kodit t\u00eb t\u00eb lexuarit e t\u00eb t\u00eb kuptuarit, e sidomos t\u00eb nd\u00ebrhyrjes projektuese n\u00eb territor, t\u00eb cilin pretendon ta zot\u00ebroj\u00eb. Kamza \u00ebsht\u00eb nj\u00eb laborator i gjall\u00eb i nj\u00eb tjet\u00ebr lloj qytet-b\u00ebrje ku njer\u00ebzorja shp\u00ebrfaqet me kapacitetin e saj maksimal nd\u00ebrthurur me d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr jet\u00eb.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Dajti \u00ebsht\u00eb aty si d\u00ebshmitari m\u00eb besnik i sht\u00ebpive t\u00eb Kamzes. K\u00ebto t\u00eb fundit jan\u00eb materializim \u00ebndrrash, shpesh t\u00eb pap\u00ebrfunduara e q\u00eb ftojn\u00eb imagjinat\u00ebn t\u00eb prodhoj\u00eb skenare vazhdim\u00ebsie. Rezervuar\u00eb t\u00eb ujit n\u00eb \u00e7ati e terraca, &#8211; emblem\u00eb e sfidave infrastrukturore, &#8211; shkrihen tashm\u00eb n\u00eb peizazhin e qytetit. Nd\u00ebrthurja e urbanes me ruralen t\u00eb b\u00ebn t\u00eb ndihesh me af\u00ebr natyr\u00ebs. Vendi akoma zot\u00ebron nj\u00eb lloj autonomie territoriale, por edhe nj\u00eb lloj tensioni midis rezistenc\u00ebs dhe dor\u00ebzimit ndaj bab\u00ebzis\u00eb s\u00eb kapitalit. Modeli i riprodhuar i pallateve t\u00eb Tiran\u00ebs &#8211; q\u00eb ndryshe n\u00eb Kam\u00ebz e kan\u00eb pag\u00ebzuar me termin <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">tiranizim <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">&#8211; po z\u00ebvend\u00ebson edhe k\u00ebtu qytetin e bashk\u00ebnd\u00ebrtuar, sidomos p\u00ebrgjat\u00eb akseve kryesore dhe qendr\u00ebs administrative.<sup>3<\/sup> E megjithat\u00eb, shtysa p\u00ebr ta njohur e kuptuar qytetin \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e fort\u00eb se nj\u00eb lexim i peizazhit urban t\u00eb tij. Kamza nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb gjeografike gabimisht e p\u00ebrcaktuar si periferi e Tiran\u00ebs, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qend\u00ebrsi m\u00eb vete. Ajo ka lindur si e till\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb arkiv\u00eb e gjall\u00eb e materiale p\u00ebrpjekjesh sociale, politike e kulturore.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba9e7bf e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"ba9e7bf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f9fde52 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f9fde52\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1920\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1.jpeg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28985\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1.jpeg 2560w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1-768x576.jpeg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1-1536x1152.jpeg 1536w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1-2048x1536.jpeg 2048w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1-16x12.jpeg 16w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Me-ba-vend-nhistori-1-1320x990.jpeg 1320w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-269de8f e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"269de8f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b015a5f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b015a5f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kjo p\u00ebrpjekje q\u00eb na v\u00eb para detyr\u00ebs p\u00ebr t\u00eb lexuar Kamz\u00ebn p\u00ebrtej kategorive t\u00eb informales dhe p\u00ebrtej kufijve t\u00eb planifikimit normativ lidhet drejtp\u00ebrdrejt me nj\u00eb lexim kritik t\u00eb urbanizimit, si\u00e7 e ka artikuluar Ananya Roy, duke sfiduar gjuh\u00ebn e p\u00ebrjashtimit dhe t\u00eb \u201c(pa)ligjshm\u00ebris\u00eb urbane\u201d t\u00eb prodhuar nga vet\u00eb shteti si instrument arbitrar pushteti.<sup>4<\/sup><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a61e045 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"a61e045\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f573c6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f573c6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Fotoja e Jost sh\u00ebrbeu si nj\u00eb mjet i fuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb sfiduar mohimin e s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr histori. E drejta p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebfyer historin\u00eb t\u00ebnde (&#8220;the right to narrate&#8221;), \u00ebsht\u00eb ajo e drejt\u00eb subversive q\u00eb Edward Said argumenton se duhet t\u2019u p\u00ebrkas\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb margjinalizuar (dhe t\u00eb kolonizuar).<sup>5<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\"> Ajo \u00ebsht\u00eb subversive pik\u00ebrisht sepse sfidon narrativat q\u00eb diktohen nga v\u00ebzhgues t\u00eb jasht\u00ebm. K\u00ebto narrativa n\u00eb rastin e Kamz\u00ebs, jan\u00eb materializuar n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb gjuhe p\u00ebr\u00e7muese e stigmatizuese.<sup>6<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\"> N\u00eb tekstin q\u00eb vijon, kam p\u00ebrzgjedhur fragmente nga momente t\u00eb ndryshme t\u00eb pranishm\u00ebris\u00eb sime n\u00eb terren, her\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kolektive dhe her\u00eb e vetme. Kam tentuar t\u2019i nd\u00ebrthur k\u00ebto fragmente p\u00ebr si nj\u00eb kund\u00ebr-narrativ\u00eb mbi historin\u00eb e Kamz\u00ebs, duke ruajtur ndjeshm\u00ebrin\u00eb ndaj z\u00ebrit t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs. Kjo p\u00ebrpjekje nuk \u00ebsht\u00eb individuale. Ajo i bashkohet nj\u00eb l\u00ebvizjeje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe shum\u00ebdimensionale q\u00eb tashm\u00eb ka marr\u00eb form\u00eb n\u00eb Kamz\u00eb, si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr dinjitet e gjenerat\u00ebs s\u00eb re t\u00eb banor\u00ebve q\u00eb u rrit\u00ebn k\u00ebtu, p\u00ebr qytetin prind\u00ebrit e tyre bashk\u00eb me ta nd\u00ebrtuan me shum\u00eb sakrifica.<\/span><\/span><\/p><h1 style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Qyteti si <i>mera\u00a0<\/i><\/span><\/strong><\/span><\/h1><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Shum\u00eb familje q\u00eb vinin nga zonat malore t\u00eb verilindjes kishin marr\u00eb me vete nj\u00eb ngarkes\u00eb me materiale druri p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar banes\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrkohshme, ngjitur t\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb merrte form\u00eb sht\u00ebpia e ardhshme. Fadili, nga banor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb vendosur n\u00eb Bathore, e p\u00ebrshkruan k\u00ebshtu praktik\u00ebn e sh\u00ebnjimit t\u00eb tok\u00ebs ku do t\u00eb nd\u00ebrtonin sht\u00ebpin\u00eb, e cila edhe pas tre dekadash e gjys\u00ebm vazhdon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtim e sip\u00ebr.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify;padding-left: 40px\"><em><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cMe g\u00ebrmim. Nj\u00eb kaz\u00ebm e nj\u00eb vij\u00eb, nj\u00eb kanal t\u00eb vog\u00ebl, edhe nj\u00eb kuadrat, sa shpia p\u00ebr shembull, pak ma i madh se shpia \u2026 Nj\u00eb dylym tok\u00eb, me hamendje, sa mund t\u00eb duhej. Secili zinte sa t\u00eb mundte n\u00eb fillim. Dikush shum\u00eb, dikush ma pak. Se mendojshin sa familje t\u00eb madhe kishin me sjell\u00eb. Se vinte njeni e pastaj merrte edhe v\u00ebllezrit. Ky v\u00ebllai kur ka ardh\u00eb k\u00ebtu ka zan\u00eb nja dy-tre tarraca, gati n\u00eb kod\u00ebr. Edhe krejt njer\u00ebz [t\u00eb familjes e fisit] q\u00eb kemi qen\u00eb ne atje ka ardh e i ka fut\u00eb k\u00ebtu.\u201d &#8211; <\/span><\/em><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Fadili (70 vje\u00e7), nga t\u00eb par\u00ebt t\u00eb vendosur n\u00eb Bathore<sup>7<\/sup><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Nga fjal\u00ebt e Fadilit kuptohet sa e drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb ka qen\u00eb kjo praktik\u00eb, ku veglat dhe trupat kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie hap\u00ebsinore e materiale me territorin e gjetur n\u00eb vendin e mb\u00ebrritjes. Si\u00e7 e gjejm\u00eb t\u00eb shpjeguar n\u00eb pun\u00ebn e antropologut Nebi Bardhoshi, e si\u00e7 mund t\u00eb dallohet edhe n\u00eb foton e Jost, edhe gur\u00ebt &#8211; t\u00eb quajtur gur\u00ebt e kufinit &#8211; kan\u00eb qen\u00eb element\u00eb fizik\u00eb q\u00eb kan\u00eb luajtur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm e t\u00eb njohur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn zakonore p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar procese t\u00eb tilla.<sup>8<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\"> Toka n\u00eb Bathore ishte n\u00eb pron\u00ebsi shtet\u00ebrore dhe fizikisht e lir\u00eb, pasi nd\u00ebrmarrja shtet\u00ebrore bujq\u00ebsore \u201cYlli i Kuq\u201d kishte ndalur aktivitetin. Nj\u00eb stigm\u00eb e vazhdueshme q\u00eb i ka shoq\u00ebruar banor\u00ebt e Kamz\u00ebs \u00ebsht\u00eb q\u00eb kan\u00eb z\u00ebn\u00eb tok\u00eb duke uzurpuar pron\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve. Fadili, megjithat\u00eb, shpjegoi se rregullat zakonore diktonin q\u00eb n\u00ebse dikush paraqitej duke pretenduar pron\u00ebsi p\u00ebr tok\u00ebn, pretendimi do duhej t\u00eb njihej e t\u00eb pasohej me negociata. Ai thot\u00eb q\u00eb n\u00eb rastin e tyre pretendime t\u00eb tilla nuk pati. P\u00ebr ta, kjo ishte nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u2019u vendosur bashk\u00eb me familjen e zgjeruar n\u00eb tok\u00ebn e lir\u00eb, n\u00eb nj\u00eb moment kur kishin m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb. Si\u00e7 e dim\u00eb, diskutimi i pron\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri ka qen\u00eb e vazhdon t\u00eb jet\u00eb subjekt arbitrariteti, ku shteti si rregullator ka vite q\u00eb abuzon me pushtetin p\u00ebr t\u00eb legjitimuar titujt e pron\u00ebsis\u00eb, si p\u00ebr shembull njohje titujsh t\u00eb rinj, kthime titujsh t\u00eb vjet\u00ebr, apo kompensime pronash, sipas interesit t\u00eb burokrat\u00ebve n\u00eb detyr\u00eb apo t\u00eb partive n\u00eb pushtet p\u00ebr kapital elektoral. P\u00ebrtej k\u00ebsaj, lidhja me tok\u00ebn n\u00eb Kam\u00ebz ishte thelb\u00ebsore n\u00eb materializimin e t\u00eb drejt\u00ebs territoriale, p\u00ebr mbijetes\u00eb, p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb aksesuar n\u00eb qytet (right to the city), e p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nga zero nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<sup>9<\/sup><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-01f8d2d e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"01f8d2d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cb1edfe elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cb1edfe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Lagjet n\u00eb Kam\u00ebz p\u00ebrb\u00ebhen nga grupe njer\u00ebzish q\u00eb vijn\u00eb nga rajone t\u00eb caktuara, kryesisht t\u00eb veriut dhe verilindjes, por edhe nga qytete t\u00eb tjera duke reflektuar larmishm\u00ebrin\u00eb e komuniteteve. Kjo larmishm\u00ebri pasqyron m\u00ebnyr\u00ebn se si u krijua Kamza \u2014 nj\u00eb karakteristik\u00eb e qyteteve t\u00eb mb\u00ebrritjes, ku komunitetet formohen natyrsh\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet lidhjeve fisnore dhe thuajse-fisnore<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0si lidhje besimi dhe mb\u00ebshtetje reciproke, p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb momenti fillestar sfidues, por plot shpres\u00eb.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb forma t\u00eb ndryshme vet\u00eb-organizimi t\u00eb komuniteteve rurale e p\u00ebrbashk\u00ebta p\u00ebrshkruhet si nj\u00eb cop\u00eb tok\u00eb komunitare q\u00eb p\u00ebrdoret si resurs nga t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt. Fadili na shpjegoi q\u00eb ky koncept ka ekzistuar edhe n\u00eb fshatin nga ai vinte.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify;padding-left: 40px\"><em><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">N\u00eb fshatin ku ne jetonim secili kishte tok\u00ebn e vet. Kishte pjes\u00eb toke q\u00eb nuk i kishte asnj\u00ebri, ishte e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr kullotje, p\u00ebr me pre drunj, ishte e p\u00ebrbashk\u00ebt. Kjo pjes\u00eb toke q\u00eb ishte e p\u00ebrbashkt\u00eb quhej <\/span><span style=\"font-weight: 400\">mera<\/span><span style=\"font-weight: 400\">. Asnji s\u2019kishte t\u00eb drejt\u00eb me i dal\u00eb zot asaj me than\u00eb \u201casht e imja\u201d. \u201cAsht e jona po\u201d, por jo \u201casht e imja\u201d. &#8211; <\/span><\/span><\/em><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Fadili (70 vje\u00e7), nga t\u00eb par\u00ebt t\u00eb vendosur n\u00eb Bathore<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Nga fotot e hershme dhe nga rr\u00ebfimet e banor\u00ebve t\u00eb krijohet p\u00ebrshtypja q\u00eb Kamza n\u00eb fillim ishte nj\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">mera<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. Shumica e familjeve fillimisht nd\u00ebrtuan sht\u00ebpiza t\u00eb thjeshta druri si banesa t\u00eb p\u00ebrkohshme, t\u00eb ngjashme me stanet n\u00eb bjeshk\u00eb, q\u00eb gjithashtu ka luajtur historikisht funksionin e nj\u00eb pasurie natyrore t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb vet\u00ebqeverisur. Me urbanizimin e m\u00ebtejshem, rrug\u00ebt, uji dhe infrastruktura elektrike u b\u00ebn\u00eb \u201ct\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebtat urbane\u201d t\u00eb bashk\u00eb-nd\u00ebrtuara \u2014 meraja e re urbane e Kamz\u00ebs, e krijuar dhe e negociuar n\u00eb m\u00ebnyre konstante. Ndryshe nga si e kan\u00eb konsideruar disa studiues t\u00eb koh\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt i shihnin banor\u00ebt si njer\u00ebz pasiv\u00eb q\u00eb prisnin nga shteti, mikro-historit\u00eb e tyre tregojn\u00eb nj\u00eb realitet tjet\u00ebr. Banor\u00ebt u organizuan n\u00eb grupe p\u00ebr t\u00eb adresuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kolektive shqet\u00ebsimet e p\u00ebrbashk\u00ebta q\u00eb kishin lidhje me infrastruktur\u00ebn baz\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr qytetin e ri q\u00eb po nd\u00ebrtonin s\u00eb bashku.<sup>10<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\"> Megjith\u00ebse kushtet ishin t\u00eb pasigurta, shum\u00eb prej banor\u00ebve tregojn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrvojat e tyre p\u00ebr mbledhjen e fondeve p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb tuba dhe kabllo elektrike, duke siguruar q\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrballeshin me v\u00ebshtir\u00ebsi ekonomike t\u00eb mos p\u00ebrjashtoheshin nga k\u00ebto p\u00ebrpjekje komunale.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e21d3ee e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"e21d3ee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7b9b207 gallery-spacing-custom elementor-widget elementor-widget-image-gallery\" data-id=\"7b9b207\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image-gallery.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-image-gallery\">\n\t\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-28980 gallery-columns-2 gallery-size-full'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"7b9b207\" data-elementor-lightbox-title=\"Bathore-1993-e1751378577704\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6Mjg5ODYsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9ueWplLmFsXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wN1wvQmF0aG9yZS0xOTkzLWUxNzUxMzc4NTc3NzA0LmpwZyIsInNsaWRlc2hvdyI6IjdiOWIyMDcifQ%3D%3D\" href='https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-1993-e1751378577704.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"964\" height=\"676\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-1993-e1751378577704.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-28986\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-1993-e1751378577704.jpg 964w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-1993-e1751378577704-768x539.jpg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-1993-e1751378577704-18x12.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 964px) 100vw, 964px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28986'>\n\t\t\t\tLagjia 1 Bathore &#8211; 1993\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-slideshow=\"7b9b207\" data-elementor-lightbox-title=\"Bathore-2023\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6Mjg5ODcsInVybCI6Imh0dHBzOlwvXC9ueWplLmFsXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wN1wvQmF0aG9yZS0yMDIzLmpwZyIsInNsaWRlc2hvdyI6IjdiOWIyMDcifQ%3D%3D\" href='https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-2023.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"963\" height=\"677\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-2023.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-28987\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-2023.jpg 963w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-2023-768x540.jpg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Bathore-2023-18x12.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 963px) 100vw, 963px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28987'>\n\t\t\t\tLagjia 1 Bathore &#8211; 1993\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bcf6a79 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"bcf6a79\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48eff79 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"48eff79\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Nd\u00ebrsa shpesh shihet si nj\u00eb simbol i nj\u00eb urbanizimi kaotik, Kamza p\u00ebrkundrazi mund t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb qytet q\u00eb ka marre form\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb far\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">strukturalizmi t\u00eb paplanifikuar<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, nj\u00eb lloj projekti q\u00eb rezonon me modelin e zhvilluar nga arkitekti dhe teoricieni strukturalist holandez John Habraken. Ky model i quajtur \u201cstruktur\u00eb mb\u00ebshtetese dhe mbushje\u201d (support and infill) duket sikur shp\u00ebrfaqet n\u00eb Kam\u00ebz n\u00eb shtres\u00ebzimet terren.<sup>11<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0N\u00eb 1972, Habraken, n\u00eb p\u00ebrpjekjen e tij p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje dilem\u00ebs mbi m\u00ebnyr\u00ebn e p\u00ebrfshirjes s\u00eb planifikuesit e arkitektit n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e strehimit, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb lirin\u00eb e nevojshme vet\u00ebnd\u00ebrtimit nga njer\u00ebzit, propozon modelin \u201csupport and infill\u201d. Ky model parashikon projektimin e nj\u00eb strukture akomoduese t\u00eb nukleve banuese t\u00eb nd\u00ebrtuara nga vet\u00eb njer\u00ebzit. Kjo zgjidhje p\u00ebr Habraken nuk i p\u00ebrjashton profesionist\u00ebt arkitekt\u00eb e planifikues, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontribuar me njohurit\u00eb e tyre, por e limiton rolin e tyre deri tek konceptimi i struktur\u00ebs q\u00eb mund\u00ebson p\u00ebrfshirjen e vet\u00eb banor\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt argumentohet q\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb protagonist\u00ebt kryesor\u00eb n\u00eb prodhimin e hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb tyre. Ai shprehet q\u00eb k\u00ebto struktura (q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb shkall\u00eb nd\u00ebrtese apo rrjet n\u00eb territor) ndonj\u00ebher\u00eb shfaqen edhe t\u00eb padeklaruara e paprojektuara.\u00a0<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Nd\u00ebrtimet e reja n\u00eb Kam\u00ebz u ndikuan qart\u00ebsisht nga element\u00eb ekzistues n\u00eb territor, si rrjeta e kanaleve t\u00eb ujitjes dhe kullimit, si dhe tarracat bujq\u00ebsore. K\u00ebto element\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin nj\u00eb lloj rrjeti strukturor baz\u00eb, q\u00eb e tejkaloi funksionin fillestar p\u00ebr t\u00eb cilin ishte planifikuar dhe mori nj\u00eb rol t\u00eb ri orientues p\u00ebr ndarjen e parcelave familjare e fisnore. Kjo struktur\u00eb ekzistuese operoi s\u00eb bashku me rregullat zakonore t\u00eb cilat u rijet\u00ebzuan e riinterpretuan p\u00ebr t\u00eb ngritur themelet e bashk\u00ebjetes\u00ebs s\u00eb re.<sup>12<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0Ve\u00e7an\u00ebrisht, rrug\u00ebt n\u00eb Kam\u00ebz kan\u00eb patur v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u201ce drejta e kalimit\u201d \u00ebsht\u00eb negociuar dhe mir\u00ebmbajtur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme nga vet\u00eb banor\u00ebt t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e qarkullimit t\u00eb gjith\u00ebsecilit. Prandaj, p\u00ebrtej asaj \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb artikuluar e riprodhuar n\u00eb media e qarqet profesionale, Kamza nuk \u00ebsht\u00eb qytet kaotik. P\u00ebrkundrazi, aty ka nj\u00eb g\u00ebrshetim strukturash e rregullash p\u00ebrbashk\u00ebsie, p\u00ebr t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zhvillojm\u00eb lente leximi, njohje dhe m\u00ebsimi.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb vitet themeluese t\u00eb Kamz\u00ebs, banor\u00ebt u p\u00ebrball\u00ebn me sfida t\u00eb m\u00ebdha, ve\u00e7an\u00ebrisht me munges\u00ebn e ujit dhe infrastruktur\u00ebs s\u00eb nevojshme. K\u00ebto kushte t\u00eb v\u00ebshtira materiale nxit\u00ebn disa protesta, t\u00eb cilat p\u00ebrshfaq\u00ebn nj\u00eb tjet\u00ebr form\u00eb p\u00ebrbashkimi, si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u d\u00ebgjuar dhe p\u00ebr t\u2019u njohur. Banor\u00ebt reaguan ndaj p\u00ebrpjekjeve t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb shembur sht\u00ebpit\u00eb e tyre n\u00eb vitin 1995 dhe m\u00eb pas, si p\u00ebr shembull gjat\u00eb protestave t\u00eb viteve 2003 dhe 2005, u mobilizuan p\u00ebr t\u00eb artikuluar k\u00ebrkesa jetike si uj\u00eb, infrastruktur\u00eb, arsim dhe legalizim t\u00eb banesave.<\/span><\/p><h1 style=\"text-align: justify\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt;color: #800000\">Grat\u00eb, f\u00ebmij\u00ebt e qyteti\u00a0<\/span><\/strong><\/h1>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-132c6d0 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-child\" data-id=\"132c6d0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-52cdd91 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"52cdd91\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2282\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28991\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1.png 2282w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1-768x862.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1-1369x1536.png 1369w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1-1826x2048.png 1826w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1-11x12.png 11w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Posteri-i-Eventit-8-mars-2-scaled-1-1320x1481.png 1320w\" sizes=\"(max-width: 2282px) 100vw, 2282px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0bb7066 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0bb7066\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u00a0<\/p><p style=\"text-align: justify\"><em><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">T\u00eb b\u00ebsh beton \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr pro<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00e7<\/span><span style=\"font-weight: 400\">eset m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira n\u00eb nd\u00ebrtim. Nj\u00eb person nuk mjafton, e mira do t\u00eb ishte t\u00eb ishin dy. Po flasim p\u00ebr betonin q\u00eb b\u00ebhej me lopat\u00eb e jo me makinerin\u00eb e betonier\u00ebs.<\/span><\/span><\/em><\/p><p style=\"text-align: justify\"><em><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Grat\u00eb, krah p\u00ebr krah me burrat, jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpive n\u00eb Kam\u00ebz a kudo ku jan\u00eb zhvendosur k\u00ebto familje me shpres\u00ebn e \u2018nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u2019. Kryesisht pro<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00e7<\/span><span style=\"font-weight: 400\">esi i betonit \u00ebsht\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr nga grat\u00eb. \u00cbsht\u00eb si puna e brumit, thon\u00eb ato, duhet me ja dit\u2019 mas\u00ebn edhe ujit, edhe g\u00eblqeres [\u00e7imentos].<\/span><\/span><\/em><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">_\u00a0 <\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u201cPrej themeleve te \u00e7atia, bashk\u00eb\u201d, <\/span><span style=\"font-weight: 400\">Pjes\u00ebz shk\u00ebputur nga p\u00ebrshkrimi i takimit nd\u00ebrbrezor<\/span><span style=\"font-weight: 400\"> mbajtur n\u00eb 8 mars 2022 me grat\u00eb e Kamz\u00ebs n\u00eb qendr\u00ebn e Grupit ATA<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a1cbdd6 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"a1cbdd6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f61216a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f61216a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nd\u00ebrsa n\u00eb Shqip\u00ebri nd\u00ebrtimi i atribuohet kryesisht burrave t\u00eb familjes, n\u00eb Kam\u00ebz grat\u00eb luajt\u00ebn nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb pro\u00e7esin e nd\u00ebrtimit. Nj\u00eb d\u00ebshmi dometh\u00ebn\u00ebse vjen nga Dylberja, nj\u00eb grua n\u00eb t\u00eb gjasht\u00ebdhjetat q\u00eb ishte ve\u00e7 35 vje\u00e7 kur mb\u00ebrriti n\u00eb Kam\u00ebz. Ajo kishte eksperienc\u00eb t\u00eb zgjeruar si pun\u00ebtore nd\u00ebrtimi n\u00eb Tropoj\u00eb gjat\u00eb regjimit totalitar t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. P\u00ebrvoja e saj p\u00ebrfshinte praktik\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e strukturave t\u00eb ndryshme publike, deri edhe bunker\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb terrenet e v\u00ebshtira malore. Gjat\u00eb nj\u00ebr\u00ebs nga shtat\u00ebzanit\u00eb e saj i ishte lejuar t\u00eb drejtonte vin\u00e7in, si pun\u00eb disi m\u00eb e leht\u00eb dhe paksa m\u00eb e automatizuar p\u00ebr nj\u00eb grua shtat\u00ebz\u00ebn\u00eb.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Njohurit\u00eb e saj n\u00eb nd\u00ebrtim ishin thelb\u00ebsore kur, s\u00eb bashku me familjen e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga bashk\u00ebshorti dhe kat\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre, u shp\u00ebrngul\u00ebn nga Tropoja me shpres\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb ndritur. Fillimisht, si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, u vendos\u00ebn n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb braktisur n\u00eb lagjen industriale t\u00eb Kombinatit n\u00eb Tiran\u00eb, e m\u00eb von\u00eb, kur u zhvendos\u00ebn n\u00eb Kam\u00ebz, ata nis\u00ebn sip\u00ebrmarrjen e nd\u00ebrtimit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tyre nga e para.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Megjith\u00ebse p\u00ebrballja fillestare me kushtet sfiduese ishte e v\u00ebshtir\u00eb, ata nuk u dekurajuan. Kthimi nuk ishte nj\u00eb opsion, p\u00ebr shkak t\u00eb humbjes s\u00eb pun\u00ebs dhe rrethanave t\u00eb v\u00ebshtira q\u00eb kishin l\u00ebn\u00eb pas &#8211; nj\u00eb realitet i karakterizuar nga shum\u00eb mungesa, p\u00ebrfshir\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor dhe akses n\u00eb arsim p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt. Si shum\u00eb prind\u00ebr shqiptar\u00eb q\u00eb e kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbrend\u00ebsuar barr\u00ebn e vet\u00ebsakrifikimit, ata kishin q\u00ebllim kryesor t\u00eb krijonin mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb mira jetese p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Bashk\u00ebshorti i Dylberes ka q\u00ebn\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn e tij mjesht\u00ebr nd\u00ebrtimi. Ajo ishte ndihm\u00ebsja e tij e p\u00ebrkushtuar. Fillimisht, e ndihmonte me koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpive p\u00ebr disa miq q\u00eb gjithashtu ishin zhvendosur n\u00eb Tiran\u00eb. M\u00eb von\u00eb ajo kontribuoi me koh\u00eb t\u00eb pjesshme n\u00eb nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tyre, duke punuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb t\u00eb specializuar n\u00eb prodhimin e tog\u00ebzave p\u00ebr rripa e \u00e7anta. Ashtu si shum\u00eb gra t\u00eb tjera n\u00eb Kombinat dhe Kam\u00ebz, burimi kryesor i pun\u00ebsimit p\u00ebr to ishin fabrikat prodhuese n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb investitor\u00ebve t\u00eb huaj, kryesisht italian\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e zhvillojn\u00eb aktivitetin k\u00ebtu duke p\u00ebrfituar nga mund\u00ebsia e fuqis\u00eb pun\u00ebtore t\u00eb lir\u00eb. P\u00ebr t\u00eb shtuar paksa t\u00eb ardhurat, ato punonin edhe pas orarit n\u00eb sht\u00ebpi, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe f\u00ebmij\u00ebt e tyre p\u00ebr t\u2019i ndihmuar.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Si n\u00eb nj\u00eb tension emocional t\u00eb heshtur, edhe pse e mbushur me krenari p\u00ebr kontributin e f\u00ebmij\u00ebve, Dylberja p\u00ebr\u00e7on n\u00eb rr\u00ebfimin e saj nj\u00eb nuanc\u00eb t\u00eb fajit t\u00eb n\u00ebn\u00ebs kur p\u00ebrshkruan se si t\u00eb kat\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt mor\u00ebn pjes\u00eb aktive n\u00eb nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tyre t\u00eb re. \u201c<em>U rrit\u00ebn para kohe. Dy prej tyre mbushnin r\u00ebr\u00ebn, dhe dy t\u00eb tjer\u00ebt e t\u00ebrhiqnin lart. Duart e t\u00eb vegj\u00eblve ishin t\u00eb nxira nga litar\u00ebt q\u00eb t\u00ebrhiqnin,<\/em>\u201d \u2013 tregon ajo.<sup>13<\/sup><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d65a673 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"d65a673\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18def0a elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"18def0a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"960\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5052d3d1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28992\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5052d3d1.jpg 1280w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5052d3d1-768x576.jpg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5052d3d1-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Foto e n\u00ebn\u00ebs e f\u00ebmij\u00ebve duke nd\u00ebrtuar sht\u00ebpin\u00eb e tyre, Burimi: Arkiv familjar<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-710d0ad e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"710d0ad\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9b171e2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9b171e2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Rrushe, nj\u00eb grua 44-vje\u00e7are sot, shp\u00ebrthen n\u00eb t\u00eb qeshura teksa sheh fotografin\u00eb e b\u00ebr\u00eb nga fotografi Zviceran. Ajo i kujtoi mb\u00ebrritjen e saj n\u00eb Bathore si nuse e re. At\u00eb dit\u00eb t\u00eb sh\u00ebnuar, pa mb\u00ebrritur tek sht\u00ebpia e burrit t\u00eb saj, makina kishte ngecur n\u00eb balt\u00eb e ajo ishte detyruar t\u00eb vishte \u00e7izme llastiku posht\u00eb fustanit delikat bor\u00eb t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb nus\u00ebris\u00eb. M\u00eb pas, na tregon se si p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra, bashk\u00eb me gra dhe f\u00ebmij\u00eb t\u00eb tjer\u00eb nga komuniteti, u duhej t\u00eb p\u00ebrdornin karroca dore p\u00ebr t\u00eb mbushur uj\u00eb. Megjithat\u00eb, buz\u00ebqeshja i zbehet kur kujton v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e k\u00ebsaj pune gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb. \u201c<em>Te ishte asfalt na u knaqshim, po s\u2019ishte asfalt. Mezi ecte goma. U mushte goma plot balt\u00eb, n\u00ebp\u00ebr gur\u00eb e n\u00ebp\u00ebr \u2026 oh, kena vujt bre!<\/em>\u201d<sup>14\u00a0<\/sup><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Rrushe tregon se mb\u00ebshtetja e nd\u00ebrsjell\u00eb mes grave ishte thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb barr\u00ebn e kujdesit p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, duke qen\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht aktive edhe n\u00eb pun\u00ebn jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb. F\u00ebmij\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj shpeshher\u00eb duhej t\u00eb b\u00ebnin sakrifica, p\u00ebrfshir\u00eb edhe shk\u00ebputjen nga m\u00ebsimet, p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb kujdesin p\u00ebr v\u00ebllez\u00ebrit dhe motrat m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify;padding-left: 40px\"><em><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Belza ajo [vajza e madhe] e ka rrit\u00eb k\u00ebt\u00eb [t\u00eb vogl\u00ebn]. Edhe pampers e ushqim, se un\u00eb shkojsha te puna. Kam pas punu n\u00eb nj\u00eb lokal dasmash k\u00ebtu posht\u00eb. Vinte ma binte atje, i jepsha gji dhe pastaj e binte n\u00eb shpi. \u2026 Kam pas\u00eb edhe kunat\u00ebn e vog\u00ebl [tek sht\u00ebpia ngjitur]. \u2026 Kunata i jepte p\u00ebr t\u00eb pir\u00eb gji &#8230;. Kurse [vajza] e kunat\u00ebs deri 1 vje\u00e7e ka pi te un\u00eb. Kur ikte kunata kund p\u00ebr shembull te prind\u00ebrit e vet, e majsha un\u00eb.\u00a0 &#8211; <\/span><\/em><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Rrushe (44 vje\u00e7), jeton e punon n\u00eb Bathore nga 1997<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Grat\u00eb n\u00eb Kamz\u00eb rr\u00ebfejn\u00eb se si ndihmonin nj\u00ebra-tjetr\u00ebn gjat\u00eb lindjeve n\u00eb sht\u00ebpi, pasi aksesin n\u00eb spital nuk e kishin gjithmon\u00eb t\u00eb mundur. Nj\u00eb tjet\u00ebr praktik\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt, e nisur dhe mbajtur gjall\u00eb nga grat\u00eb, ishte bashkimi i disa m\u00ebsueseve p\u00ebr t\u00eb krijuar klasa kolektive, ku f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb mund t\u00eb vazhdonin shkollimin, pasi n\u00eb vitet e para nuk kishte shkolla n\u00eb zon\u00ebn e Bathores, e mund\u00ebsia per t\u2019i \u00e7uar f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb shkolla t\u00eb tjera ishte e pamundur p\u00ebr shum\u00eb prej banor\u00ebve.<sup>15<\/sup> Jo vet\u00ebm q\u00eb komuniteti mori iniciativ\u00ebn p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar vet\u00eb banesat, por edhe p\u00ebr t\u00eb organizuar jet\u00ebn kolektive, nga sigurimi i ujit e deri te kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor baz\u00eb dhe arsimi fillestar. Praktikat e p\u00ebrbashk\u00ebta q\u00eb u shfaq\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst nuk ishin thjesht akte mbijetese, por forma aktive t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb qytetit dhe t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb munges\u00eb t\u00eb infrastruktur\u00ebs shtet\u00ebrore. Grat\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti, luajt\u00ebn nj\u00eb rol thelb\u00ebsor n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, duke krijuar rrjete solidariteti q\u00eb mb\u00ebshtetnin si nevojat e p\u00ebrditshme, ashtu edhe nd\u00ebrtimin e t\u00eb ardhmes. P\u00ebrvoja e p\u00ebrbashkimit n\u00eb k\u00ebt\u00eb territor t\u00eb nd\u00ebrtuar nga dhe p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb, artikulon nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb jet\u00ebs dhe kujdesit si rezistenc\u00eb, n\u00eb frym\u00ebn e reflektimeve t\u00eb Silvia Federicit p\u00ebr trupin kolektiv dhe pun\u00ebn e padukshme t\u00eb riprodhimit social.<sup>16<\/sup><\/span><\/p><h1 style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Me ba vend n\u2019histori<\/span><\/strong><\/span><\/h1><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">E pyetur mbi tem\u00ebn e vdekjes dhe si e kishin zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen e varrezave si pjes\u00eb e bashk\u00eb-krijimit t\u00eb qytetit Mynirja, q\u00eb kishte mb\u00ebrritur rreth 30 vje\u00e7 n\u00eb Kam\u00ebz na u p\u00ebrgjigj instiktivisht: \u201cN\u00eb mendonim se nuk do t\u00eb vdisnim kurr\u00eb!\u201d<sup>17<\/sup> Kjo fjali, q\u00eb na zuri n\u00eb befasi p\u00ebr nga pesha q\u00eb mbante, p\u00ebrmbledh thelbin e fillesave t\u00eb Kamz\u00ebs dhe sfid\u00ebn e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb qytet nga e para duke u mbeshtetur tek jeta, pa patur as rastin ta mendosh vdekjen.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebp\u00ebr fragmentet e rr\u00ebfimeve t\u00eb banor\u00ebve, n\u00eb veprimet e p\u00ebrditshme t\u00eb nd\u00ebrtimit, t\u00eb pun\u00ebs e p\u00ebrkujdesjes mes munges\u00ebs dhe krijimit, ndodh nj\u00eb akt i heshtur i t\u00eb b\u00ebrit vend si n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ashtu edhe n\u00eb histori. N\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb nd\u00ebrtuar jo nga nj\u00eb masterplan, por nga nevoja, solidariteti dhe marr\u00ebdheniet e ndihm\u00ebs reciproke, p\u00ebrbashkimi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashkim total, por nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb riformuloheti vazhduesh\u00ebm, e q\u00eb mund t\u00eb rr\u00ebfehet ve\u00e7se n\u00eb fragmente. Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebto fragmente shfaqet edhe forca politike e k\u00ebtij p\u00ebrbashkimi si p\u00ebrditshm\u00ebri, si kujtes\u00eb e trup\u00ebzuar e materiale, e mbi t\u00eb gjitha si form\u00eb jete q\u00eb i shp\u00ebton disiplinimit t\u00eb planeve dhe q\u00eb b\u00ebn sp\u00ebrdredhje pragmatike t\u00eb normave t\u00eb vjetra e t\u00eb reja.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dd78f1a e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"dd78f1a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b804878 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"b804878\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8eb2481 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"8eb2481\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-85d3869 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"85d3869\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">1. Pavioni aktual shqiptar i arkitektur\u00ebs n\u00eb Bienalen e Venecias \u00ebsht\u00eb i konceptuar rreth tem\u00ebs \u201cDuke Nd\u00ebrtuar Kultur\u00ebn Arkitektonike\u201d, q\u00eb merr t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb nj\u00eb munges\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs arkitektonike n\u00eb vend, e cila po na nd\u00ebrtohet nga arkitekt\u00ebt e huaj q\u00eb aktualisht operojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. K\u00ebta arkitekte vijn\u00eb t\u00eb ftuar nga lart dhe po prodhojn\u00eb nj\u00eb mori projektesh q\u00eb ve\u00e7se ushqejn\u00eb bab\u00ebzin\u00eb e p\u00ebrfitimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb publikut i hidhet hi syve me premtimin e Evrop\u00ebs s\u00eb premtuar si estetik\u00eb pa i zgjidhur e madje duke i shtuar probleme thelb\u00ebsore t\u00eb jetueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb qytetet tona. Albanian Pavilion | Building Architecture Culture. (10 Maj-23 N\u00ebntor 2025). Albanian Pavilion | Building Architecture Culture. https:\/\/albanianpavilion.al\u00a0<\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">2. Bardhoshi, N. <i>Shteti qe i druhem<\/i>., Kam\u00ebz: Leksion Qendra Rinore ATA, 2018. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">3. Qema, R. (2025, June 16). Kamza n\u00ebn pushtetin e betonit. <a href=\"https:\/\/citizens.al\/2025\/06\/16\/kamza-nen-pushtetin-e-betonit\/\">Citizens.Al<\/a>.\u00a0<br \/><\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">4. Ananya Roy argumenton se ligjshm\u00ebria dhe joligjshm\u00ebria nuk jan\u00eb kategori objektive apo neutrale, por prodhohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive nga shteti p\u00ebrmes zbatimit selektiv t\u00eb ligjit dhe arbitraritet politik. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb trajtohet informaliteti si nj\u00eb sfer\u00eb e jasht\u00ebligjshme, ajo e koncepton at\u00eb si nj\u00eb mjet qeverisjeje urbane, ku shteti vepron p\u00ebrmes p\u00ebrjashtimit dhe paqart\u00ebsis\u00eb. Kjo qasje nxjerr n\u00eb pah se njohja apo jo e ligjshm\u00ebris\u00eb sh\u00ebrben si nj\u00eb instrument pushteti, q\u00eb form\u00ebson p\u00ebrfshirjen dhe p\u00ebrjashtimin urban n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pabarabart\u00eb.<\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">5. Said, Edward. Reflections on Exile and Other Essays. Harvard University Press, 2000. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">6. Malaj, D. (2023, July 9). Bathorja n\u00eb shtypin e p\u00ebrditshem gjat\u00eb viteve \u201990 dhe 2000. Ligjerat\u00eb mbajtur n\u00eb Laboratorin e Antropologjis\u00eb Urbane: P\u00ebrvijime t\u00eb Kamz\u00ebs <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">7. Biseda u zhvillua gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb Fadilit n\u00eb dat\u00ebn 8 Shtator 2023 gjat\u00eb Laboratorit t\u00eb Antropologjis\u00eb Urbane q\u00eb u mbajt n\u00eb datat 7-10 Shtator 2023. Grupi i pun\u00ebs p\u00ebrb\u00ebhej nga Elsa Paja, Hans Peter Jost, Pavjo Gjini, Marjana Syla, Arba Bekteshi dhe Dorina Pllumbi.\u00a0<\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">8. Bardhoshi, N. Gurt\u00eb e Kufinit: Kanuni, Pron\u00ebsia, Strukturimi social. Tiran\u00eb: UET Press, 2011. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">9. Esht\u00eb e nevojshme q\u00eb m\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb e v\u00ebmendje t\u2019i kushtohet p\u00ebrfshirjes s\u00eb shtetit n\u00eb njohjen e qytetit, dhe sidomos nj\u00eb analiz\u00eb kritike t\u00eb procesit t\u00eb legalizimit bazuar n\u00eb teorin\u00eb neoliberale t\u00eb Hernando de Soto. Si edhe n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera ku u aplikua, ky proces u kthye n\u00eb mekaniz\u00ebm komodifikues t\u00eb qytetit dhe q\u00eb i hapi rrug\u00eb proceseve gentrifikuese t\u00eb tregut imobiliar q\u00eb i shohim sot t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohen n\u00eb Kam\u00ebz.<\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">10. Co-Plan \u00ebsht\u00eb nj\u00eb NGO q\u00eb rezulton t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb procesin e k\u00ebtij organizimi. T\u00eb kuptuarit t\u00eb rolit t\u00eb k\u00ebsaj NGO-je nuk ka qen\u00eb fokusi i takimeve n\u00eb terren. Megjithat\u00eb mbetet me interes p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb rolin e atyre pak profesionist\u00ebve q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb fillimet e qytetformimit n\u00eb Kam\u00ebz. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">11. Habraken, J. Supports: An Alternative to Mass Housing. Urban International Press, 1999.; <br \/>Habraken, J. The Structure of the Ordinary: Form and Control in the Built Environment. MIT Press, 2000. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">12. Voell, S. The Kanun in the City. Albanian Customary Law as a Habitus and Its Persistence in the Suburb of Tirana, Bathore. 85\u2013101, 2003. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">13. Dylbere, banore e Kamz\u00ebs, (30 Shtator 2023), bised\u00eb me autoren. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">14. Rrushe, banore e Kamz\u00ebs. (1 Tetor 2023), bised\u00eb me autoren. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">15. Qema, R. (2021) Kan\u00eb ik krejt. Film i shkurt\u00ebr.<br \/><\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">16. Federici, S. (2019). Re-Enchanting the world. Feminism and the Politics of the Commons. PM Press. <\/span><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-size: 10pt\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\">17. Mynire, banore e Kamz\u00ebs. (8 Shtator 2023). Biseda u zhvillua gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb dat\u00ebn 8 Shtator 2023 n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb LAU 2023. Grupi i punes: Elsa Paja, Hans Peter Jost, Pavjo Gjini, Marjana Syla, Arba Bekteshi dhe Dorina Pllumbi.\u00a0<br \/><\/span><\/strong><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1162008 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"1162008\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2498474 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"2498474\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d19fe13 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"d19fe13\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8e2ae0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f8e2ae0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif\"><i>Ky material \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nism\u00ebs s\u00eb redaksis\u00eb son\u00eb me titull \u201cRaporte nga Kamza\u201d, brenda projektit \u201cStrengthening Media Freedom, Professionalism and Journalists\u2019 Safety in Albania\u201d q\u00eb zbatohet nga BIRN Albania n\u00eb partneritet me SCiDEV dhe Qendra Faktoje, me mb\u00ebshtetjen financiare t\u00eb Bashkimit Europian. <\/i>P\u00ebrmbajtja e k\u00ebtij materiali \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi i autorit. <i>P\u00ebrmbajtja e tij nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e BIRN Albania, SCiDEV dhe\/ose Qendra Faktoje, dhe jo domosdoshm\u00ebrisht paraqet pik\u00ebpamjet e Bashkimit Europian apo partner\u00ebve t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendur.\u00a0<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me ba vend n\u2019histori: p\u00ebrbashkime t\u00eb fragmentuara Dorina Pllumbi | 01.07.2025 | nyje.al N\u00eb syt\u00eb e mendjes time, kujtimi i Kamz\u00ebs \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb me udh\u00ebtimet me tren me n\u00ebn\u00ebn time, nj\u00eb nga ritualet verore t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. K\u00ebto udh\u00ebtime na \u00e7onin nga qyteti ku u rrita, Lezha, n\u00eb Tiran\u00eb, ku jetonte nj\u00eb pjes\u00eb e familjes nga ana e saj, p\u00ebrfshir\u00eb edhe gjyshen time. Duhet t\u00eb kem qen\u00eb diku shtat\u00eb apo tet\u00eb vje\u00e7, dhe trenat, megjith\u00ebse mbetje e koh\u00ebve t\u00eb m\u00ebparshme, ende qarkullonin n\u00eb shinat e tyre. Vagonat e vjet\u00ebr mbartnin shenja t\u00eb rebelimit popullor dhe neglizhenc\u00ebs shtet\u00ebrore. Edhe sot e ndjej er\u00ebn e metalit t\u00eb vjet\u00ebruar n\u00eb rrug\u00ebt e frym\u00ebmarrjes. P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebrcitjeve ritmike t\u00eb vagonave, veprimi i thjesht\u00eb i nxjerrjes s\u00eb kok\u00ebs jasht\u00eb dritares ishte nj\u00eb nga k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtyre udh\u00ebtimeve, q\u00eb megjith\u00ebse p\u00ebrshkonin nj\u00eb distanc\u00eb diku rreth 60 km, dukeshin t\u00eb gjata shum\u00eb prej stacioneve t\u00eb shumt\u00eb. Kur treni afrohej ose largohej nga Tirana, mali i Dajtit ishte sfondi i tablos\u00eb, me siluet\u00ebn e tij val\u00ebzuese e pranin\u00eb solide t\u00eb shk\u00ebmbinjve midis jeshiles s\u00eb gjelb\u00ebrimit. Nuancat e drit\u00ebs ishin tregues t\u00eb nj\u00eb ore natyrore q\u00eb sh\u00ebnonte kalimin nga agimi n\u00eb per\u00ebndim. Posht\u00eb tij, banor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb mb\u00ebrritur nga larg kishin ngritur streh\u00ebzat e tyre t\u00eb nd\u00ebrtuara nga materiale t\u00eb lehta si druri dhe mbulesa plastike.\u00a0 Mbaj mend grupe f\u00ebmij\u00ebsh q\u00eb me sa duket kishin sht\u00ebpit\u00eb af\u00ebr shinave e q\u00eb vraponin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetur trenin. Boria q\u00eb kumbonte nga lokomotiva \u00e7ante fuqish\u00ebm \u00e7af-\u00e7ufin ritmik q\u00eb p\u00ebrndryshe gjat\u00eb monotonis\u00eb s\u00eb udh\u00ebtimit ndillte dremitje. Sigurisht q\u00eb boria aq e fort\u00eb kishte q\u00ebllim largimin e kujtdo q\u00eb ndodhej n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb shinave pa barriera an\u00ebsore. Por edhe dukej sikur e nj\u00ebjta bori lajm\u00ebronte nj\u00eb moment rutinor t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb at\u00eb segment rruge hekurudhore. Ishte nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr p\u00ebrshendetje midis udh\u00ebtar\u00ebve e banor\u00ebve. Nj\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetje kjo reciproke e gjith\u00eb g\u00ebzim, me val\u00ebzim duarsh e thirrje euforike q\u00eb shoq\u00ebronin jehon\u00ebn e fort\u00eb t\u00eb boris\u00eb s\u00eb trenit n\u00eb atmosfer\u00eb. Tamam si n\u00ebp\u00ebr filma. P\u00ebr ta \u00e7uar gallat\u00ebn n\u00eb nj\u00eb nivel krejt tjet\u00ebr, ndonj\u00ebri prej kalamajve gjuante me gur\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb trenit rrangall. K\u00ebt\u00eb e shoq\u00ebronte me nj\u00eb t\u00eb qeshur aq t\u00eb madhe sa dukej sikur vala zanore e saj shkrihej me borin\u00eb, p\u00ebrplasej n\u00eb Dajt, e kthehej prap\u00eb drejt trenit p\u00ebr t\u00eb shkundur m\u00eb fort xhamat e dritareve q\u00eb askush nuk merrte mundimin t\u2019i z\u00ebvend\u00ebsonte. Bathore 1993, Burimi: Hans Peter Jost K\u00ebt\u00eb vegim m\u00eb soll\u00ebn n\u00eb mendje fotografit\u00eb e vitit 1993 t\u00eb fotografit zviceran Hans Peter Jost me t\u00eb cilat rash\u00eb n\u00eb kontakt gjat\u00eb edicionit t\u00eb fundit t\u00eb Laboratorit te Antropologjis\u00eb Urbane organizuar nga Grupi ATA dhe IAKSA. N\u00eb to mund t\u00eb shquhen sht\u00ebpit\u00eb e drurit, p\u00ebrvijimet e linjave t\u00eb para, form\u00ebsimi i nj\u00eb qyteti, rebel e k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs. Nj\u00eb shp\u00ebrfaqje e skajimit nd\u00ebr vite t\u00eb nj\u00eb popullsie t\u00eb harruar a t\u00eb mbajtur larg, t\u00eb ngrir\u00eb n\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e l\u00ebvizjes, t\u00eb paautorizuar p\u00ebr t\u2019ju afruar qendr\u00ebs, e q\u00eb tashm\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb hapin e par\u00eb guximtar, e bindur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e saj p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb aty. Nj\u00eb popullsi q\u00eb pas kolapsit t\u00eb sup\u00ebrstruktur\u00ebs kontrolluese t\u00eb socializmit shtet\u00ebror, ushtronte t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb arritur \u00ebndrr\u00ebn e Tiran\u00ebs, me shpres\u00ebn e nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.\u00a0 P\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra nuk arrita t\u00eb ndaloj n\u00eb Kam\u00ebz, sikur t\u00eb kisha ngelur n\u00eb at\u00eb trenin e \u00e7oroditur me xhama t\u00eb thyer q\u00eb vet\u00ebm e p\u00ebrshendeti qytetin nga larg. Gjat\u00eb edukimit tim p\u00ebr arkitektur\u00eb n\u00eb UPT, q\u00eb u pasua nga disa vite m\u00ebsimdh\u00ebnie n\u00eb po t\u00eb nj\u00ebjtin fakultet t\u00eb arkitektur\u00ebs e urbanistik\u00ebs, Kamza, s\u00eb bashku me zona e lagje t\u00eb nd\u00ebrtuara ngjash\u00ebm nga vet\u00eb banor\u00ebt, konsideroheshin anomali t\u00eb destinuara vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019u fshir\u00eb, p\u00ebr t\u2019u pastruar nga harta p\u00ebr t\u00eb hapur sheshe te reja nd\u00ebrtimi. Megjith\u00eb shtrirjen e jasht\u00ebzakonshme, fenomeni i materializimit n\u00eb territor i arkitektur\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb u pa n\u00ebp\u00ebrmjet lentes selektive e pushtetore t\u00eb termit informale, q\u00eb i p\u00ebrjashtonte k\u00ebto hap\u00ebsira nga diskursi profesional duke legjitimuar politiken e buldozerit. N\u00eb institucionet e prodhimit e riprodhimit t\u00eb dijes urbane e arkitektonike n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb pothuajse krejt\u00ebsisht i munguar interesi p\u00ebr t\u00eb kuptuar kultur\u00ebn e nd\u00ebrtimit t\u00eb qendrave urbane si Kamza. Vazhdon t\u00eb dominoj\u00eb p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u2019u lidhur me di\u00e7ka t\u00eb larg\u00ebt, q\u00eb shihet n\u00eb revista, e q\u00eb po na ofrohet me llamburitjet e projekteve shpesh kitsch t\u00eb star-arkitekt\u00ebve q\u00eb po na vijn\u00eb si misionar\u00eb p\u00ebr t\u00eb na shp\u00ebtuar nga vet\u00ebvetja. E nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb k\u00ebta arkitekt\u00eb na shfaqen n\u00eb krah me pushtetin, nj\u00ebkoh\u00ebsisht artikulojn\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb verb\u00ebr q\u00eb merr t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri kultura e nd\u00ebrtimit duhet themeluar nga zero, p\u00ebr ta vendosur vendin n\u00eb hart\u00ebn globale te arkitektures kontemporane.1\u00a0K\u00ebshtu kultivohet nj\u00eb gjuh\u00eb neokoloniale e ushtruar nga elita politike, ekonomike e kulturore e Tiran\u00ebs dhe e riprodhuar nga vizionar\u00ebt e importuar. Kjo gjuh\u00eb fshin me leht\u00ebsi realitete mbijetese e p\u00ebrpjekjesh lokale vet\u00ebnd\u00ebrtimi, duke i klasifikuar ato si t\u00eb paqena, si t\u00eb p\u00ebrkohshme apo si anomali p\u00ebr t\u2019u ndrequr e spastruar p\u00ebr t\u00eb riprodhuar pseudoimazhin e projektuar t\u00eb Evrop\u00ebs. Ndaloj sa her\u00eb t\u00eb mundem n\u00eb Kam\u00ebz, si e ardhur e si e shkuar, jo m\u00eb si udh\u00ebtare e nj\u00eb treni t\u00eb \u00e7artur, por her\u00eb si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time e her\u00eb si mysafire q\u00eb observoj e observohem. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb hulumtimeve t\u00eb mia p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u00ebn, m\u00eb t\u00ebrheqin mikrohistorit\u00eb e k\u00ebtij qyteti, ato q\u00eb u heshtuan p\u00ebr shum\u00eb vite duke u etiketuar si informale. I bashkohem aktivist\u00ebve t\u00eb qytetit n\u00eb p\u00ebrpjekjen e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb kuptuar e m\u00ebsuar \u00e7far\u00eb ndodhi k\u00ebto vite ku njer\u00ebzit krijuan nj\u00eb qytet, plot shpres\u00eb n\u00eb zem\u00ebr, t\u00eb p\u00ebrbashkuar e fragmentuar, n\u00eb munges\u00eb apo prani t\u00eb nj\u00eb shteti problematik, nj\u00eb shteti q\u00eb vazhdojm\u00eb t\u2019i druhemi.2 Kamza \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb sfidon gjith\u00e7ka t\u00eb m\u00ebsuar p\u00ebrbrenda kornizave t\u00eb ngushta t\u00eb kanonit profesional n\u00eb fush\u00ebn e arkitektur\u00ebs i cili p\u00ebr vite me radh\u00eb vazhdon t\u00eb riprodhohet brez pas brezi. Sfidon at\u00eb q\u00eb quhet pushteti i dijes, autoritetin profesional e ekspertiz\u00ebn e pretenduar. I nxjerr n\u00eb pah pafuqin\u00eb e kodit t\u00eb t\u00eb lexuarit e t\u00eb t\u00eb kuptuarit, e sidomos t\u00eb<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":28983,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[8,4,1018],"tags":[572,1115,694,138,543,1114,218,594,1025,1116],"class_list":["post-28980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-personazh","category-kryenyje","category-raportime-te-thelluara","tag-antropologji-urbane","tag-arkitektura","tag-dorina-pllumbi","tag-kamez","tag-laboratori-i-antropologjise-urbane","tag-me-ba-vend-ne-histori","tag-njerez-te-kamzes","tag-qyteti","tag-raportime-te-thelluara","tag-urbania","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28980"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29019,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28980\/revisions\/29019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}