{"id":28377,"date":"2025-04-25T19:43:56","date_gmt":"2025-04-25T17:43:56","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=28377"},"modified":"2025-04-25T19:46:16","modified_gmt":"2025-04-25T17:46:16","slug":"perse-jo-grenlanda-chris-cutrone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/perse-jo-grenlanda-chris-cutrone\/","title":{"rendered":"P\u00ebrse jo Grenlanda? &#8211; Chris Cutrone"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"28377\" class=\"elementor elementor-28377\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a468be2 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"a468be2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-64f098c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"64f098c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"430\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_0509.jpeg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-28384\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_0509.jpeg 1024w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_0509-768x323.jpeg 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_0509-18x8.jpeg 18w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-236d9e6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"236d9e6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">P\u00ebrse jo Grenlanda?\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60a55f8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"60a55f8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Chris Cutrone | Botuar origjinalisht n\u00eb revist\u00ebn Compact, 9 janar, 2025\n<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-acc2018 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"acc2018\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\"><span style=\", sans-serif;font-size: 18px;font-style: normal;font-weight: 400\">Shqip\u00ebruar nga Genc Shehu dhe ribotuar p\u00ebr Nyjen me leje t\u00eb autorit | <\/span>12.04.2025<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab2947e elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"ab2947e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31cd808 elementor-drop-cap-yes elementor-drop-cap-view-default elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"31cd808\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;drop_cap&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Koh\u00ebt e fundit, n\u00eb nj\u00eb sken\u00eb q\u00eb t\u00eb kujton serialin X-Files, imazhet satelitore t\u00eb NASA-s zbuluan rr\u00ebnojat e nj\u00eb ish-baze amerikane t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore, Camp Century, n\u00ebn akullnaj\u00ebn e p\u00ebrhershme t\u00eb Grenland\u00ebs, nj\u00eb relike e braktisur e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Rishfaqja e saj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metafor\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr propozimin e Donald Trump p\u00ebr t\u00eb zgjeruar territorin amerikan n\u00eb Veriun rreth Arktikut \u2013 nj\u00eb ide q\u00eb duket sikur erdhi nga askund, por n\u00eb fakt mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kur Gjermania naziste pushtoi Danimark\u00ebn n\u00eb vitin 1940, Britania dhe m\u00eb pas Shtetet e Bashkuara pushtuan dhe okupuan Island\u00ebn. Kat\u00ebr vjet m\u00eb von\u00eb, Islanda i dha fund bashkimit me Danimark\u00ebn dhe u b\u00eb nj\u00eb republik\u00eb e pavarur. Grenlanda, gjithashtu, do t\u00eb mund t\u00eb kishte ndjekur t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rrug\u00eb. T\u00eb dy ishujt mbeten me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike p\u00ebr NATO-n, \u00e7ka e b\u00ebn propozimin e Trump-it p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb Grenland\u00ebn p\u00ebr arsye ushtarake t\u00eb duket sikur s\u2019ka nevoj\u00eb p\u00ebr arsyetim t\u00eb met\u00ebjsh\u00ebm: A nuk ka tashm\u00eb Grenlanda nj\u00eb pozicion t\u00eb avancuar kund\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimeve n\u00eb Arktik dhe ndaj Rusis\u00eb? Por ndoshta, Trump synon t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebj\u00eb NATO-n \u2013 si\u00e7 ka k\u00ebrc\u00ebnuar dhe si\u00e7 e kan\u00eb akuzuar kritik\u00ebt e tij. Ndoshta nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb manov\u00ebr apo taktik\u00eb negociuese, por mund t\u00eb parashihet realisht. Grenlanda duket t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebsaj llogaritjeje.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Sugjerimi i Trump-it ka nxitur popullsin\u00eb indigjene t\u00eb Grenland\u00ebs t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e saj. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Mbreti i Danimark\u00ebs ka shtuar Grenland\u00ebn dhe Ishujt Faroe n\u00eb Stem\u00ebn e tij Mbret\u00ebrore, nd\u00ebrsa Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, ka dh\u00ebn\u00eb sinjale t\u00eb p\u00ebrziera. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Donald Trump Jr. ndodhet n\u00eb nj\u00eb vizit\u00eb n\u00eb Grenland\u00eb teksa po shkruaj k\u00ebt\u00eb tekst.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Deklarata e Trump se Kanadaja \u00ebsht\u00eb \u201cShteti i 51-t\u00eb\u201d shkaktoi r\u00ebnien e \u201cguvernatorit\u201d t\u00eb saj, Kryeministrit Justin Trudeau. Presidenti i zgjedhur [Trump] ka deklaruar q\u00eb nj\u00eb bashkim me Kanadan\u00eb do t\u00eb ishte i dobish\u00ebm, pasi do t\u00eb eliminonte \u201ckufirin artificial\u201d. Por kufijt\u00eb politik\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb historin\u00eb dhe pasojat e saj. Kontaktet e hershme skandinave \u2013 Viking\u00ebt \u2013 me Bot\u00ebn e Re i japin p\u00ebrmbajtje pretendimit danez mbi Grenland\u00ebn. (N\u00eb fakt, inuit\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn e popullsis\u00eb aktuale, mb\u00ebrrit\u00ebn m\u00eb von\u00eb.)<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kufiri ShBA-Kanada \u00ebsht\u00eb vija ndar\u00ebse e Revolucionit Amerikan. Benjamin Franklin e k\u00ebrkoi Kanadan\u00eb nga britanik\u00ebt si pjes\u00eb e traktatit q\u00eb i dha fund Luft\u00ebs Amerikane p\u00ebr Pavar\u00ebsi. Pas Luft\u00ebs Civile, Unioni fitimtar ofroi t\u00eb merrte Kanadan\u00eb si kompensim p\u00ebr mb\u00ebshtetjen britanike ndaj Konfederat\u00ebs. Sekretari i Shtetit, William H. Seward, u detyrua t\u00eb k\u00ebnaqej vet\u00ebm me blerjen e Alask\u00ebs. Kanadaja, pra, mbetet fronti i kund\u00ebrrevolucionit pas t\u00eb dyja luft\u00ebrave revolucionare amerikane. Dhe ajo q\u00ebndron si pjesa m\u00eb europiane e Hemisfer\u00ebs Per\u00ebndimore. Kjo nuk ka qen\u00eb di\u00e7ka e mir\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Premtimi i Trump-it p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Amerik\u00ebn madh\u00ebshtore s\u00ebrish fillon me b\u00ebrjen e Amerik\u00ebs Amerik\u00eb s\u00ebrish. Amerikanizimi i Grenland\u00ebs dhe Kanadas\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebsaj nisme. Trump e ka shpallur Gjirin e Meksik\u00ebs si Gjirin e Amerik\u00ebs. Ndoshta ta thuash kaq hapur \u00ebsht\u00eb me shije t\u00eb keqe, por gjesti mbetet i duksh\u00ebm. Ky nuk \u00ebsht\u00eb imperializ\u00ebm, por nj\u00eb kujtes\u00eb e \u201cPerandoris\u00eb s\u00eb Liris\u00eb&#8221; q\u00eb Thomas Jefferson-i e shpalli si misionin e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb premtim i pashuar dhe i p\u00ebrhersh\u00ebm. Amerika \u00ebsht\u00eb revolucionare \u2013 ose nuk \u00ebsht\u00eb fare. Shtetet e Bashkuara e kan\u00eb \u00e7liruar bot\u00ebn dy her\u00eb \u2013 tre her\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb. Misioni i saj vazhdon.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">(Kjo nuk \u00ebsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb braktisur Doktrin\u00ebn Monroe<sup>1<\/sup><\/span><span style=\"font-weight: 400\">, e cila nuk kishte t\u00eb b\u00ebnte me supremacin\u00eb amerikane, por me mbrojtjen e liris\u00eb amerikane.)<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Q\u00eb nga Lufta Civile, Shtetet e Bashkuara kan\u00eb k\u00ebrkuar nga armiqt\u00eb dor\u00ebzim pa kushte. Ajo i ka trajtuar t\u00eb gjith\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt e saj si\u00e7 trajtoi Konfederat\u00ebn \u2013 si jehon\u00eb t\u00eb kund\u00ebrrevolucionit, si k\u00ebrc\u00ebnim i zhb\u00ebrjes s\u00eb revolucionit. Konfenderalist\u00ebt i shihnin vlerat e revolucionit \u2013 jet\u00ebn, lirin\u00eb dhe ndjekjen e lumturis\u00eb si t\u00eb drejta t\u00eb patjet\u00ebrsueshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb barabar \u2013 si t\u00eb gabuara. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt e Amerik\u00ebs. Ata kan\u00eb qen\u00eb dhe mbeten Shtete Skllavopronare.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Por revolucioni nuk mund t\u00eb zhb\u00ebhet. \u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb si mund t\u00eb ndjekin ende rrug\u00ebn e revolucionit Grenlanda, Kanadaja, Panamaja, Meksika apo pjesa tjet\u00ebr e Amerikave \u2013 pjesa tjet\u00ebr e Amerik\u00ebs.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Por pyetja e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb si \u00ebsht\u00eb duke e ndjekur ende vet\u00eb Amerika revolucionin? Trump duket se e pranon k\u00ebt\u00eb thirrje. Shtetet e Bashkuara nuk d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb sundojn\u00eb, por vet\u00ebm t\u00eb \u00e7lirojn\u00eb njer\u00ebz dhe vende. Se si e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb, kjo tani \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje e dyshim. Por nuk do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje drejt nj\u00eb \u201cAmerike t\u00eb Vog\u00ebl\u201d. Vet\u00eb gama e madhe e fuqis\u00eb amerikane nuk do ta lejoj\u00eb k\u00ebt\u00eb. A mund ta gjej\u00eb p\u00ebrs\u00ebri \u2013 ta ri-themeloj\u00eb \u2013\u00a0 Amerika veten n\u00eb k\u00ebto fronte?<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Aleanca midis Uashingtonit dhe Pekinit, e krijuar nga Nixon dhe Kissinger, p\u00ebrfundoi me disfat\u00ebn e Bashkimit Sovjetik. Ajo supozohej t\u00eb form\u00ebsonte shekullin e ardhsh\u00ebm dhe n\u00eb fakt e ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, q\u00ebllimi fillestar i k\u00ebtij pakti, q\u00eb t\u00eb dy vendet \u2013 t\u00eb dy fituesit e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, por nj\u00ebri m\u00eb i d\u00ebmtuar prej saj \u2013 t\u00eb ruajn\u00eb nj\u00ebri-tjetrin p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar t\u00eb ndersh\u00ebm e t\u00eb mos dalin nga rruga, ka d\u00ebshtuar, ashtu si\u00e7 d\u00ebshtoi edhe aleanca fillestare midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Vladimir Putin, n\u00eb intervistat q\u00eb kreu me Oliver Stone para mandatit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Trump-it dhe pas aneksimit t\u00eb Krimes\u00eb nga Rusia, deklaroi se, ndon\u00ebse e pranon ep\u00ebrsin\u00eb amerikane, Uashingtoni nuk mund t\u00eb qeveris\u00eb bot\u00ebn. Duke kujtuar se gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb s\u00eb ShBA-s\u00eb, Rusia ka qen\u00eb aleate e saj n\u00eb t\u00eb gjitha luft\u00ebrat p\u00ebrve\u00e7 nj\u00ebr\u00ebs (Luft\u00ebs s\u00eb vitit 1812 \u2013 Luft\u00ebrat Napoleonike), ai k\u00ebshilloi q\u00eb fuqive rajonale si Rusia dhe Kina t\u2019u lejohet t\u00eb ken\u00eb zonat e tyre t\u00eb ndikimit. Problemi \u00ebsht\u00eb se fqinj\u00ebt e tyre nuk do ta pranojn\u00eb k\u00ebt\u00eb, duke shpresuar n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebr mbrojtjen amerikane.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Trumpi kritikohet nga kund\u00ebrshtar\u00ebt e tij politik\u00eb, si n\u00eb Partin\u00eb Demokratike ashtu edhe n\u00eb at\u00eb Republikane, si nj\u00eb \u201cizolacionist\u201d \u2013 nj\u00eb term i vjet\u00ebr pezhorativ nga epoka para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Por, q\u00eb nga Lufta e Wilsonit p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund t\u00eb gjitha luft\u00ebrave, p\u00ebr ta \u201cb\u00ebr\u00eb bot\u00ebn t\u00eb sigurt p\u00ebr demokracin\u00eb\u201d, gj\u00eb q\u00eb iu imponua Amerik\u00ebs nga Europa (pra, nga kund\u00ebrrevolucioni), p\u00ebrfshirja amerikane n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet globale ka qen\u00eb e pashmangshme. Theodore Roosevelt kishte negociuar tashm\u00eb fundin e Luft\u00ebs Ruso-Japoneze t\u00eb vitit 1905 dhe kishte paralajm\u00ebruar p\u00ebr rrezikun e nj\u00eb konflikti mes Amerik\u00ebs dhe Japonis\u00eb ose Gjermanis\u00eb, q\u00eb ai i shihte si k\u00ebrc\u00ebnime n\u00eb horizont.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Trump-i ka premtuar t\u2019i jap\u00eb fund luft\u00ebrave n\u00eb Ukrain\u00eb dhe Gaza, t\u00eb mos nis\u00eb luft\u00ebra t\u00eb reja dhe ka ftuar Presidentin kinez Xi Jinping n\u00eb inaugurimin e tij, duke i zgjatur dor\u00ebn e miq\u00ebsis\u00eb rivalit t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb mundsh\u00ebm t\u00eb fuqis\u00eb amerikane. Xi refuzoi me takt, duke mos pasur nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kujtes\u00eb mbi vitalitetin e demokracis\u00eb amerikane.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Trumpi nuk e ka p\u00ebrjashtuar nj\u00eb zgjidhje t\u00eb mundshme ushtarake p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Grenland\u00ebs apo t\u00eb Kanalit t\u00eb Panamas\u00eb, t\u00eb cilat i ka identifikuar si pika ky\u00e7e. Megjithat\u00eb, ai e ka p\u00ebrjashtuar nj\u00eb nd\u00ebrhyrje ushtarake n\u00eb Kanada \u2013 ironi m\u00eb vete, duke marr\u00eb parasysh se ky vend u b\u00eb streh\u00eb e armiqve t\u00eb Amerik\u00ebs gjat\u00eb Luft\u00ebs Revolucionare. A \u00ebsht\u00eb kjo uvertur\u00eb e guximshme e Trumpit para mandatit t\u00eb tij t\u00eb dyt\u00eb nj\u00eb prelud p\u00ebr nj\u00eb gar\u00eb t\u00eb re gjeopolitike \u2013 nj\u00eb Luft\u00eb t\u00eb re t\u00eb Ftoht\u00eb apo edhe Luft\u00ebn e Tret\u00eb Bot\u00ebrore? Apo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkundrazi nj\u00eb parantez\u00eb e ringritjes s\u00eb Amerik\u00ebs si prij\u00ebse e bot\u00ebs, si\u00e7 duket se ai synon?<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00c7el\u00ebsi n\u00eb nj\u00eb negociat\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr \u00ebsht\u00eb gatishm\u00ebria p\u00ebr t\u2019u larguar nga nj\u00eb ujdi me kushte t\u00eb k\u00ebqija n\u00eb vend se ta pranosh at\u00eb. Trump-i \u00ebsht\u00eb duke v\u00ebn\u00eb bast q\u00eb partner\u00ebt e tij t\u00eb negociatave kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr paqe t\u00eb pakt\u00ebn po aq sa Amerika dhe se, pas Re\u00e7esionit t\u00eb Madh dhe kriz\u00ebs s\u00eb COVID-it, bota varet nga m\u00ebk\u00ebmbja amerikane.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Rreziku q\u00ebndron n\u00eb faktin se Shtetet e Bashkuara mund ta teprojn\u00eb me trysni. Nuk \u00ebsht\u00eb medoemos koha p\u00ebr manovra n\u00eb buz\u00eb t\u00eb humner\u00ebs apo p\u00ebr ballafaqime. Ndoshta \u00e7\u00ebshtja nuk \u00ebsht\u00eb t\u00eb provohet se kush \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fort\u00eb; por ndoshta lypet nj\u00eb matje vullnetesh.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Uashingtoni ka ngecur n\u00eb mo\u00e7alin e masave politike dhe t\u00eb nj\u00eb munges\u00eb vizioni n\u00eb k\u00ebt\u00eb mij\u00ebvje\u00e7ar t\u00eb ri. Ish-kongresmeni Joe Walsh, i cili p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr sfidoi Trump-in n\u00eb zgjedhjet paraprake republikane t\u00eb vitit 2020, spekuloi gjat\u00eb konvent\u00ebs s\u00eb republikan\u00ebve, \u201ckurr\u00eb me Trump\u201d-in, n\u00eb Milwaukee (2024) se fitorja n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb i kishte b\u00ebr\u00eb gj\u00ebm\u00ebn Amerik\u00ebs. Ai ndoshta n\u00ebnkuptonte se Kina p\u00ebrfitoi m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt nga r\u00ebnia e Bashkimit Sovjetik. Por nj\u00eb pesimiz\u00ebm i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i pabazuar. Kriza pas Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb po takohet e p\u00ebrballet \u2013 edhe pse n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb Walsh dhe establishmenti i vjet\u00ebr republikan nuk e d\u00ebshirojn\u00eb \u2013 nga Trump-i. Ndryshe nga Kina apo Rusia, Amerika ka m\u00eb shum\u00eb burime p\u00ebr ndryshim politik n\u00eb orientim dhe udh\u00ebheqje. Ka nj\u00eb refuzim p\u00ebr t\u00eb par\u00eb t\u00eb dukshmen lidhur me Trump-in: q\u00eb ai p\u00ebrfaq\u00ebson \u201cshpres\u00ebn dhe ndryshimin\u201d, nj\u00eb slogan ve\u00e7se marketingu p\u00ebr Obam\u00ebn para tij.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Forca gravitacionale t\u00ebrheq\u00ebse e Shteteve t\u00eb Bashkuara nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ekonomike, por edhe shoq\u00ebrore. Kjo shtrihet edhe n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e saj politike. Ka shum\u00eb burime fuqie, jo vet\u00ebm nj\u00eb t\u00eb till\u00eb, dhe kjo e b\u00ebn t\u00ebr\u00ebsin\u00eb politike amerikane m\u00eb t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbshme sesa at\u00eb t\u00eb armiqve t\u00eb pandehur t\u00eb saj.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Gjat\u00eb historis\u00eb amerikane, \u00e7do 40 ose 50 vjet ka pasur nj\u00eb kriz\u00eb q\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb p\u00ebrt\u00ebritje. Revolucioni i Reagan-it, New Deal-i, Epoka Progresiste, Lufta Civile, zgjedhja e Jacksonit n\u00eb 1828-n, Revolucioni i 1800-\u00ebs i Jefferson-it \u2013 t\u00eb gjitha ndryshuan partit\u00eb politike dhe natyr\u00ebn e gar\u00ebs nd\u00ebrmjet tyre, duke p\u00ebrmbushur pandehm\u00ebn e Jefferson-it se nj\u00eb revolucion do t\u00eb nevojitej thuajse \u00e7do gjenerat\u00eb. Ne jemi duke e jetuar nj\u00eb ndryshim t\u00eb till\u00eb tani.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Edhe pse mund t\u00eb mos ket\u00eb nj\u00eb plan, ekziston nj\u00eb vizion. Fakti q\u00eb Trump-i ka v\u00ebn\u00eb syt\u00eb mbi Grenland\u00ebn mund t\u00eb duket q\u00eb ia provon kritik\u00ebve rrezikun e marr\u00ebzis\u00eb s\u00eb tij. Kjo simbolizon absurditetin n\u00eb dukje t\u00eb momentit aktual. Por do t\u00eb ishte gabim t\u00eb binim pre e munges\u00ebs s\u00eb imagjinat\u00ebs q\u00eb ka kapluar politik\u00ebn amerikane p\u00ebr kaq gjat\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kolonia daneze, e l\u00ebn\u00eb pas dore dhe e harruar, n\u00eb Hemisfer\u00ebn Per\u00ebndimore rrok di\u00e7ka nga natyra e karakterit t\u00eb Trump-it i cili \u00ebsht\u00eb bombastik, por jo i zbraz\u00ebt. Aty ku t\u00eb tjer\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur t\u00eb l\u00ebn\u00eb hap\u00ebsira pa i shfryt\u00ebzuar, ai i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrveshur nd\u00ebrtimit. A mund t\u00eb b\u00ebhet kjo n\u00eb territorin m\u00eb s\u00eb shumti t\u00eb pabanuar t\u00eb ishullit m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb bot\u00eb? Aty ku t\u00eb tjer\u00ebt deri tani shihnin nj\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb t\u00eb pashpres\u00eb, Trump-i sheh jo vet\u00ebm mund\u00ebsi, por domosdoshm\u00ebri \u2013 nevoj\u00ebn p\u00ebr rritjen dhe ndryshimin amerikan.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe fusha t\u00eb tjera, Trump-i sheh nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr Amerik\u00ebn. Duke iu afruar \u00e7erek-mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb Revolucionit Amerikan, ndoshta kufijt\u00eb e Perandoris\u00eb s\u00eb Liris\u00eb jan\u00eb gati p\u00ebr t\u2019u rishikuar s\u00ebrish.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-377c2c1 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"377c2c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9c50ef6 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"9c50ef6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-073f453 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"073f453\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e478f0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5e478f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-size: 10pt\"><span style=\"font-weight: 400\">\u00a01. <\/span><\/span><\/span><span style=\"font-weight: 400;font-size: 10pt\">[Sh\u00ebn. i p\u00ebrkth.] Doktrina Monroe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e jashtme e ShBA-s\u00eb, e vendosur n\u00eb vitin 1823, q\u00eb kund\u00ebrshton kolonializmin europian n\u00eb kontinentet amerikane, duke pohuar se \u00e7do nd\u00ebrhyrje e fuqive t\u00eb huaja n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet politike t\u00eb Hemisfer\u00ebs Per\u00ebndimore do t\u00eb konsiderohej nj\u00eb akt armiq\u00ebsor ndaj Shteteve t\u00eb Bashkuara. Ajo kishte p\u00ebr q\u00ebllim mbrojtjen e kombeve t\u00eb porsa-m\u00ebvet\u00ebsuara n\u00eb Amerik\u00ebn Latine dhe ruajtjen e sfer\u00ebs s\u00eb ndikimit t\u00eb ShBA-s\u00eb n\u00eb rajon.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koh\u00ebt e fundit, n\u00eb nj\u00eb sken\u00eb q\u00eb t\u00eb kujton serialin X-Files, imazhet satelitore t\u00eb NASA-s zbuluan rr\u00ebnojat e nj\u00eb ish-baze amerikane t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore, Camp Century, n\u00ebn akullnaj\u00ebn e p\u00ebrhershme t\u00eb Grenland\u00ebs, nj\u00eb relike e braktisur e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Rishfaqja e saj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metafor\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr propozimin e Donald Trump p\u00ebr t\u00eb zgjeruar territorin amerikan n\u00eb Veriun rreth Arktikut \u2013 nj\u00eb ide q\u00eb duket sikur erdhi nga askund, por n\u00eb fakt mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb&#8230;.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":28382,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5,829],"tags":[1062,100,529,1063,1017,1064],"class_list":["post-28377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","category-perkthime","tag-chris-cutrone","tag-filozofi","tag-genc-shehu","tag-perse-jo-grenlanda","tag-shqiperim","tag-why-not-groenland","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28377"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28387,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28377\/revisions\/28387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}