{"id":2394,"date":"2019-10-28T12:11:39","date_gmt":"2019-10-28T11:11:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nyje.al\/?p=2394"},"modified":"2024-09-04T12:53:34","modified_gmt":"2024-09-04T10:53:34","slug":"poezite-landays-zeri-i-protestes-se-grave-afgane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/poezite-landays-zeri-i-protestes-se-grave-afgane\/","title":{"rendered":"Poezit\u00eb Landays- z\u00ebri i protest\u00ebs s\u00eb grave afgane"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2394\" class=\"elementor elementor-2394\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7326b02f e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"7326b02f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76f5b561 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"76f5b561\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Diana Malaj |\u00a0 28.10.2019 | nyje.al\u00a0<\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><a href=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/foto-2.png\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2395 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/foto-2.png\" alt=\"\" width=\"406\" height=\"227\" \/><\/a><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif;font-size: 12pt;color: #999999\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Imazh shk\u00ebputur nga filmi &#8220;Snake&#8221; &#8211; Seamus Murphy<\/em><\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ky shkrim i dedikohet vepr\u00ebs s\u00eb Seamus Murphy \u201c<a href=\"https:\/\/www.seamusmurphy.com\/Film\/Snake\/1\"><strong><em>Snake<\/em><\/strong><\/a>\u201d, film i shkurt\u00ebr mbi poezin\u00eb e grave Pashtun n\u00eb Afganistan. S\u00eb bashku me poeten dhe gazetaren Eliza Griswold, t\u00eb dy vendosin t\u00eb vizitojn\u00eb Kabulin, Nangrahar dhe Helmandin p\u00ebr t\u00eb mbledhur poezit\u00eb popullore me dy vargje me emrin \u201c<em>landays<\/em>\u201d. Anonime, me humor t\u00eb zi dhe me 22 rrokje, \u201c<em>landays<\/em>\u201d jan\u00eb k\u00ebng\u00ebt e grave Pashtun mbi dhimbjen p\u00ebr dashurin\u00eb, atdheun, ndarjen dhe luft\u00ebn e zhvilluar prej tashm\u00eb m\u00eb shum\u00eb dekadash n\u00eb vendin e tyre. Filmi \u201cSnake\u201d sjell z\u00ebrin e protest\u00ebs- z\u00ebri m\u00eb i rrezikuar i s\u00eb ardhmes s\u00eb Afganistanit. Landay do t\u00eb thot\u00eb \u201c<em>gjarp\u00ebr i shkurt\u00ebr helmues<\/em>\u201d.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><span style=\"color: #800000\"><a style=\"color: #800000\" href=\"https:\/\/www.seamusmurphy.com\/Photography\/Books\/1\/thumbs\">Seamus Murphy<\/a><\/span><\/em> \u00ebsht\u00eb fotograf irlandez. Ai \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me \u00e7mime shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nd\u00ebr t\u00eb tjera \u201cWorld Press Photo\u201d nisur prej pun\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb zhvilluar n\u00eb Afganistan, Gaza, Sierra Leone, Peru dhe Irland\u00eb. Ai ka mbuluar si fotograf luft\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb vitet \u201990 dhe ka vizituar gjith\u00eb Kosov\u00ebn dhe pjes\u00ebn veriore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb asaj kohe. Veprat e tij jan\u00eb ekspozuar dhe publikuar gjer\u00ebsisht n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. Ka realizuar produksione audio-vizuale p\u00ebr gazet\u00ebn <em>The New Yorker<\/em> dhe <em>Channel 4<\/em> n\u00eb Britani.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Murphy \u00ebsht\u00eb autor i 4 librave: \u201c<em>A darkness Visible: Afghanistan\u201d<\/em> (Saqi Books, 2008) q\u00eb \u00ebsht\u00eb i bazuar n\u00eb 12 udh\u00ebtime t\u00eb zhvilluara mes viteve 1994 \u2013 2007 dhe \u00ebsht\u00eb kronik\u00eb e historis\u00eb s\u00eb Afganistanit. Ka bashk\u00ebpunuar gjithashtu me muzikanten <span style=\"color: #800000\"><a style=\"color: #800000\" href=\"https:\/\/www.seamusmurphy.com\/Film\/Hope-Six-Demolition-Project\/1\/thumbs\"><em>PJ Harvey<\/em><\/a><\/span> mbi projekte si \u201c<em>Let England Shake\u201d<\/em> dhe \u201c<em>The Hope Six Demolition<\/em>\u201d p\u00ebr t\u00eb cilin ai fitoi \u00e7mimin si muzika m\u00eb e mir\u00eb e filmit n\u00eb tetor 2016. Patti Smith e ka renditur filmin e Murphy-it mbi k\u00ebng\u00ebtaren Harvey si nj\u00eb nd\u00ebr 10 kryeveprat bot\u00ebrore duke th\u00ebn\u00eb \u201c\u2026<em>kjo vep\u00ebr e papritur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grimc\u00eb e njer\u00ebzimit q\u00eb celebron gj\u00ebrat e vogla\u201d. <\/em>Libri i tij i fundit \u201c<em>The Republic<\/em>\u201d (2016) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb portret sa aktual aq dhe personal i Irland\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb ekspozuar n\u00eb Muzeun e Vog\u00ebl n\u00eb Dublin (2017).<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Njohja jon\u00eb me Seamus Murphy-n vjen e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga artistja italiane Valentina Bonizzi, pas pjes\u00ebmarrjes s\u00eb tij t\u00eb tret\u00eb n\u00eb festivalin \u201cDokuFest\u201d n\u00eb Prizren (2019). I pyetur mbi k\u00ebt\u00eb event kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn, Shqip\u00ebrin\u00eb e m\u00eb gjer\u00eb ai p\u00ebrgjigjet se DokuFest \u00ebsht\u00eb festival shum\u00eb vital p\u00ebr artin dhe ka sh\u00ebrbyer nd\u00ebr vite si medium i domosdosh\u00ebm p\u00ebr ta prezantuar at\u00eb n\u00eb nj\u00eb publik edhe m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, pasi atmosfera q\u00eb krijon n\u00eb qytet nxit shum\u00eb interesin p\u00ebr kineman\u00eb dhe artin n\u00eb nivel lokal dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><em>Shk\u00ebputur nga biseda me Seamus Murphyn mbi filmin &#8220;Snake&#8221;<\/em><\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Trajektorja e p\u00ebrshkruar nga Seamus Murphy p\u00ebr t\u00eb gjetur grat\u00eb Pashtun dhe poezit\u00eb e tyre. <\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i mrekulluesh\u00ebm me titullin \u201c<em>K\u00ebng\u00ebt e Dashuris\u00eb dhe Luft\u00ebs<\/em>\u201d q\u00eb fliste p\u00ebr <em>poezit\u00eb landay<\/em>, por kam qen\u00eb i interesuar q\u00eb prej vitit 1980, ndaj p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye i sugjerova Eliza Griswolds, koleges sime gazetare dhe poete, q\u00eb mbase do t\u00eb ishte mir\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunonim p\u00ebr nj\u00eb projekt mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ajo gjeti nj\u00eb histori mbi nj\u00eb poete t\u00eb re n\u00eb provinc\u00ebn e Helmand-it q\u00eb kishte kryer vet\u00ebvrasje dhe ne vendos\u00ebm t\u00eb investigonim m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr at\u00eb histori e \u00e7far\u00eb fshihej pas saj. Gazeta \u201cNew York Times\u201d na komisionoi p\u00ebr t\u00eb zhvilluar k\u00ebt\u00eb investigim.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij angazhimi kishim mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb takuar dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar kontakte me poete t\u00eb tjera n\u00eb Kabul, q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb grup bukur i fort\u00eb dhe q\u00eb e njihnin poeten e vdekur n\u00ebp\u00ebrmjet thirrjeve telefonike q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb transmetim radiofonik t\u00eb mbajtur nga ato n\u00eb Kabul. Duke punuar mbi k\u00ebto baza informacioni, vendos\u00ebm t\u00eb zhvillonim m\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkimet tona mbi <em>poezit\u00eb landays<\/em> n\u00ebp\u00ebrmjet njer\u00ebzve q\u00eb ishin t\u00eb interesuar p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt. Nj\u00eb nga k\u00ebto ishte nj\u00eb organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse afgane me emrin WADAN, q\u00eb e njihja nga udh\u00ebtimet e m\u00ebparshme n\u00eb Afganistan. Pa ata nuk do t\u00eb kishte qen\u00eb e mundur t\u00eb realizonim k\u00ebrkimin dhe pun\u00ebn, ose do t\u00eb na kishte marr\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb. Eliza arriti t\u00eb takonte grat\u00eb q\u00eb mund t\u2019i ndihmonte, t\u00eb cilat do ta lidhnin m\u00eb pas me t\u00eb tjera e k\u00ebshtu me rradh\u00eb. Nganj\u00ebher\u00eb i \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb shkoj\u00eb edhe n\u00eb ceremoni martesore dhe kampe refugjat\u00ebsh po ashtu.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nuk do t\u00eb kisha mundur t\u00eb fotografoja grat\u00eb afgane p\u00ebr shum\u00eb arsye. E para, pasi ishte Afganistan dhe n\u00eb rrethet tradicionale, prej t\u00eb cilave buronte dhe poezia landay, burrat nuk mund t\u00eb miq\u00ebsoheshin me grat\u00eb dhe si rrjedhim as t\u2019i fotografonin. S\u00eb dyti, poezit\u00eb ishin pa autor\u00ebsi, anonime, \u00e7ka i jep realisht ndershm\u00ebri atij krijimi. K\u00ebshtu, n\u00ebse un\u00eb do t\u00eb tregoja qoft\u00eb edhe se kush na i rr\u00ebfente poezit\u00eb dhe n\u00ebse ajo vinte nga nj\u00eb rreth familjar tradicional do t\u2019i kishim shkaktuar shum\u00eb probleme. Poezia e tyre rr\u00ebfen bot\u00ebn q\u00eb shohin grat\u00eb, ndaj un\u00eb fotografova dhe filmova at\u00eb q\u00eb shihnin grat\u00eb- nuk kisha nevoj\u00eb t\u00eb fotografoja specifikisht grat\u00eb. Shum\u00eb prej imazheve t\u00eb marra jan\u00eb filmuar pa e ditur se cila poezi do t\u00eb shkonte me sekuencat vizuale- kjo \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7ka i jep elementin \u00a0surprizues filmit \u201cSnake\u201d.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Filmi \u201cSnake\u201d \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me shkrimtaren Eliza Griswold. A ishte sfiduese t\u00eb kuptonit metodologjin\u00eb e pun\u00ebs s\u00eb nj\u00ebri-tjetrit? <\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo \u00e7ka un\u00eb e vler\u00ebsoj si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ishte se n\u00eb asnj\u00eb moment nuk e nd\u00ebrpreva apo vura n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi procesin e mbledhjes s\u00eb poezive p\u00ebrgjat\u00eb nd\u00ebrveprimit t\u00eb Eliz\u00ebs me grat\u00eb q\u00eb po ndanin poezit\u00eb e tyre q\u00eb kishin shkruar apo q\u00eb thjesht i dinin p\u00ebrmend\u00ebsh. Ndaj, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Eliza po mblidhte poezit\u00eb, un\u00eb isha duke fotografuar Afganistanin- dhe jet\u00ebn q\u00eb grat\u00eb po p\u00ebrshkruanin n\u00eb poezit\u00eb e tyre.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>N\u00eb fillim t\u00eb filmit ne shohim pazarin dhe kineman\u00eb, dy hap\u00ebsira publike me prani kryesisht burr\u00ebrore. N\u00eb kushte t\u00eb tilla izolimi, a ishte poezia e grave Pashtun nj\u00eb m\u00ebyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb jet\u00eb publike? \u00a0<\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb fakt n\u00eb fshat nuk ka jet\u00eb publike p\u00ebr grat\u00eb. Ato e jetojn\u00eb jet\u00ebn brenda kat\u00ebr mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb dhe n\u00ebse ato jan\u00eb jasht\u00eb saj do t\u2019u duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me gra t\u00eb tjera ose t\u2019i n\u00ebnshtrohen nj\u00eb kontrolli t\u00eb rrept\u00eb nga burrat e familjeve t\u00eb tyre. Poezia p\u00ebr grat\u00eb Pashtun \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb komunikuar me gra t\u00eb tjera dhe p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebndar\u00eb shqet\u00ebsimet dhe \u00ebndjet e tyre. Fakti q\u00eb <em>landays<\/em> jan\u00eb anonime flet p\u00ebr faktin se ato e din\u00eb q\u00eb mendimet dhe idet\u00eb e tyre mund t\u00eb shp\u00ebrndahen te njer\u00ebzit e tjer\u00eb q\u00eb nuk i njohin, mes tyre dhe te burrat. Burrat, si p\u00ebr ironi, e p\u00eblqejn\u00eb shum\u00eb dhe e vler\u00ebsojn\u00eb poezin\u00eb <em>landay<\/em>. Edhe ata mund t\u00eb shkruajn\u00eb poezi landays, por normalisht me z\u00ebrin dhe n\u00ebn perspektiv\u00ebn e gruas.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>A besoni se nj\u00eb vep\u00ebr arti mund t\u00eb krijohet \u201c<em>ex-nihilo<\/em>\u201d, apo ndani mendimin se \u201cdi\u00e7ka\u201d ekziston paraprakisht, para ides\u00eb tuaj? <\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Jam i sigurt\u00eb q\u00eb origjinaliteti ekziston- megjith\u00ebse nganj\u00ebher\u00eb ne mendojm\u00eb nj\u00eb ide me bindjen q\u00eb \u00ebsht\u00eb komplet e re dhe origjinale, dhe befasisht zbulon q\u00eb po ajo ide \u00ebsht\u00eb menduar edhe nga dikush tjet\u00ebr, mbase n\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb tjet\u00ebr. Un\u00eb mendoj se n\u00ebse nj\u00eb artist n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjenuine arrin n\u00eb nj\u00eb ide t\u00eb cil\u00ebn se ka par\u00eb asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara- edhe n\u00ebse e ka par\u00eb dikush tjet\u00ebr n\u00eb \u00ebnd\u00ebrr para tij- mbetet nj\u00eb ide origjinale. Dhe gjithsesi do t\u00eb b\u00ebhet gjithmon\u00eb ndryshe nga njer\u00ebz t\u00eb ndrysh\u00ebm, ndaj n\u00eb fund do t\u00eb mbetet gjithmon\u00eb di\u00e7ka originale.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>A keni memorizuar vargje nga poezit\u00eb landys? <\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Po, jan\u00eb disa vargje q\u00eb i mbaj mend dhe q\u00eb i ve\u00e7oj nga t\u00eb tjerat, pasi kan\u00eb ngarkes\u00eb shum\u00eb t\u00eb madhe emocionale:<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em>\u201cTi m\u00eb shite te nj\u00eb burr\u00eb i moshuar, baba. <\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em>\u00a0 \u00a0 Zoti ta rr\u00ebnoft\u00eb sht\u00ebpin\u00eb, un\u00eb isha vajza jote. \u201c <\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Filmin mund ta shihni n\u00eb linkun :<span style=\"color: #800000\"> <a style=\"color: #800000\" href=\"https:\/\/www.seamusmurphy.com\/Film\/Snake\/1\"><strong>https:\/\/www.seamusmurphy.com\/Film\/Snake\/<\/strong>1<\/a><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diana Malaj |\u00a0 28.10.2019 | nyje.al\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Imazh shk\u00ebputur nga filmi &#8220;Snake&#8221; &#8211; Seamus Murphy Ky shkrim i dedikohet vepr\u00ebs s\u00eb Seamus Murphy \u201cSnake\u201d, film i shkurt\u00ebr mbi poezin\u00eb e grave Pashtun n\u00eb Afganistan. S\u00eb bashku me poeten dhe gazetaren Eliza Griswold, t\u00eb dy vendosin t\u00eb vizitojn\u00eb Kabulin, Nangrahar dhe Helmandin p\u00ebr t\u00eb mbledhur poezit\u00eb popullore me dy vargje me emrin \u201clandays\u201d. Anonime, me humor t\u00eb zi dhe me 22 rrokje, \u201clandays\u201d jan\u00eb k\u00ebng\u00ebt e grave Pashtun mbi dhimbjen p\u00ebr dashurin\u00eb, atdheun, ndarjen dhe luft\u00ebn e zhvilluar prej tashm\u00eb m\u00eb shum\u00eb dekadash n\u00eb vendin e tyre. Filmi \u201cSnake\u201d sjell z\u00ebrin e protest\u00ebs- z\u00ebri m\u00eb i rrezikuar i s\u00eb ardhmes s\u00eb Afganistanit. Landay do t\u00eb thot\u00eb \u201cgjarp\u00ebr i shkurt\u00ebr helmues\u201d. Seamus Murphy \u00ebsht\u00eb fotograf irlandez. Ai \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me \u00e7mime shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nd\u00ebr t\u00eb tjera \u201cWorld Press Photo\u201d nisur prej pun\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb zhvilluar n\u00eb Afganistan, Gaza, Sierra Leone, Peru dhe Irland\u00eb. Ai ka mbuluar si fotograf luft\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb vitet \u201990 dhe ka vizituar gjith\u00eb Kosov\u00ebn dhe pjes\u00ebn veriore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb asaj kohe. Veprat e tij jan\u00eb ekspozuar dhe publikuar gjer\u00ebsisht n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. Ka realizuar produksione audio-vizuale p\u00ebr gazet\u00ebn The New Yorker dhe Channel 4 n\u00eb Britani. Murphy \u00ebsht\u00eb autor i 4 librave: \u201cA darkness Visible: Afghanistan\u201d (Saqi Books, 2008) q\u00eb \u00ebsht\u00eb i bazuar n\u00eb 12 udh\u00ebtime t\u00eb zhvilluara mes viteve 1994 \u2013 2007 dhe \u00ebsht\u00eb kronik\u00eb e historis\u00eb s\u00eb Afganistanit. Ka bashk\u00ebpunuar gjithashtu me muzikanten PJ Harvey mbi projekte si \u201cLet England Shake\u201d dhe \u201cThe Hope Six Demolition\u201d p\u00ebr t\u00eb cilin ai fitoi \u00e7mimin si muzika m\u00eb e mir\u00eb e filmit n\u00eb tetor 2016. Patti Smith e ka renditur filmin e Murphy-it mbi k\u00ebng\u00ebtaren Harvey si nj\u00eb nd\u00ebr 10 kryeveprat bot\u00ebrore duke th\u00ebn\u00eb \u201c\u2026kjo vep\u00ebr e papritur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grimc\u00eb e njer\u00ebzimit q\u00eb celebron gj\u00ebrat e vogla\u201d. Libri i tij i fundit \u201cThe Republic\u201d (2016) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb portret sa aktual aq dhe personal i Irland\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb ekspozuar n\u00eb Muzeun e Vog\u00ebl n\u00eb Dublin (2017). Njohja jon\u00eb me Seamus Murphy-n vjen e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga artistja italiane Valentina Bonizzi, pas pjes\u00ebmarrjes s\u00eb tij t\u00eb tret\u00eb n\u00eb festivalin \u201cDokuFest\u201d n\u00eb Prizren (2019). I pyetur mbi k\u00ebt\u00eb event kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn, Shqip\u00ebrin\u00eb e m\u00eb gjer\u00eb ai p\u00ebrgjigjet se DokuFest \u00ebsht\u00eb festival shum\u00eb vital p\u00ebr artin dhe ka sh\u00ebrbyer nd\u00ebr vite si medium i domosdosh\u00ebm p\u00ebr ta prezantuar at\u00eb n\u00eb nj\u00eb publik edhe m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, pasi atmosfera q\u00eb krijon n\u00eb qytet nxit shum\u00eb interesin p\u00ebr kineman\u00eb dhe artin n\u00eb nivel lokal dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Shk\u00ebputur nga biseda me Seamus Murphyn mbi filmin &#8220;Snake&#8221;Trajektorja e p\u00ebrshkruar nga Seamus Murphy p\u00ebr t\u00eb gjetur grat\u00eb Pashtun dhe poezit\u00eb e tyre. M\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i mrekulluesh\u00ebm me titullin \u201cK\u00ebng\u00ebt e Dashuris\u00eb dhe Luft\u00ebs\u201d q\u00eb fliste p\u00ebr poezit\u00eb landay, por kam qen\u00eb i interesuar q\u00eb prej vitit 1980, ndaj p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye i sugjerova Eliza Griswolds, koleges sime gazetare dhe poete, q\u00eb mbase do t\u00eb ishte mir\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunonim p\u00ebr nj\u00eb projekt mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ajo gjeti nj\u00eb histori mbi nj\u00eb poete t\u00eb re n\u00eb provinc\u00ebn e Helmand-it q\u00eb kishte kryer vet\u00ebvrasje dhe ne vendos\u00ebm t\u00eb investigonim m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr at\u00eb histori e \u00e7far\u00eb fshihej pas saj. Gazeta \u201cNew York Times\u201d na komisionoi p\u00ebr t\u00eb zhvilluar k\u00ebt\u00eb investigim.N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij angazhimi kishim mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb takuar dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar kontakte me poete t\u00eb tjera n\u00eb Kabul, q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb grup bukur i fort\u00eb dhe q\u00eb e njihnin poeten e vdekur n\u00ebp\u00ebrmjet thirrjeve telefonike q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb transmetim radiofonik t\u00eb mbajtur nga ato n\u00eb Kabul. Duke punuar mbi k\u00ebto baza informacioni, vendos\u00ebm t\u00eb zhvillonim m\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkimet tona mbi poezit\u00eb landays n\u00ebp\u00ebrmjet njer\u00ebzve q\u00eb ishin t\u00eb interesuar p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt. Nj\u00eb nga k\u00ebto ishte nj\u00eb organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse afgane me emrin WADAN, q\u00eb e njihja nga udh\u00ebtimet e m\u00ebparshme n\u00eb Afganistan. Pa ata nuk do t\u00eb kishte qen\u00eb e mundur t\u00eb realizonim k\u00ebrkimin dhe pun\u00ebn, ose do t\u00eb na kishte marr\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb. Eliza arriti t\u00eb takonte grat\u00eb q\u00eb mund t\u2019i ndihmonte, t\u00eb cilat do ta lidhnin m\u00eb pas me t\u00eb tjera e k\u00ebshtu me rradh\u00eb. Nganj\u00ebher\u00eb i \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb shkoj\u00eb edhe n\u00eb ceremoni martesore dhe kampe refugjat\u00ebsh po ashtu.Nuk do t\u00eb kisha mundur t\u00eb fotografoja grat\u00eb afgane p\u00ebr shum\u00eb arsye. E para, pasi ishte Afganistan dhe n\u00eb rrethet tradicionale, prej t\u00eb cilave buronte dhe poezia landay, burrat nuk mund t\u00eb miq\u00ebsoheshin me grat\u00eb dhe si rrjedhim as t\u2019i fotografonin. S\u00eb dyti, poezit\u00eb ishin pa autor\u00ebsi, anonime, \u00e7ka i jep realisht ndershm\u00ebri atij krijimi. K\u00ebshtu, n\u00ebse un\u00eb do t\u00eb tregoja qoft\u00eb edhe se kush na i rr\u00ebfente poezit\u00eb dhe n\u00ebse ajo vinte nga nj\u00eb rreth familjar tradicional do t\u2019i kishim shkaktuar shum\u00eb probleme. Poezia e tyre rr\u00ebfen bot\u00ebn q\u00eb shohin grat\u00eb, ndaj un\u00eb fotografova dhe filmova at\u00eb q\u00eb shihnin grat\u00eb- nuk kisha nevoj\u00eb t\u00eb fotografoja specifikisht grat\u00eb. Shum\u00eb prej imazheve t\u00eb marra jan\u00eb filmuar pa e ditur se cila poezi do t\u00eb shkonte me sekuencat vizuale- kjo \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7ka i jep elementin \u00a0surprizues filmit \u201cSnake\u201d. Filmi \u201cSnake\u201d \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me shkrimtaren Eliza Griswold. A ishte sfiduese t\u00eb kuptonit metodologjin\u00eb e pun\u00ebs s\u00eb nj\u00ebri-tjetrit? Ajo \u00e7ka un\u00eb e vler\u00ebsoj si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ishte se n\u00eb asnj\u00eb moment nuk e nd\u00ebrpreva apo vura n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi procesin e mbledhjes s\u00eb poezive p\u00ebrgjat\u00eb nd\u00ebrveprimit t\u00eb Eliz\u00ebs me grat\u00eb q\u00eb po ndanin poezit\u00eb e tyre q\u00eb kishin shkruar apo q\u00eb thjesht i dinin p\u00ebrmend\u00ebsh. Ndaj, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Eliza po mblidhte poezit\u00eb, un\u00eb isha duke fotografuar Afganistanin- dhe jet\u00ebn q\u00eb grat\u00eb po p\u00ebrshkruanin n\u00eb poezit\u00eb e tyre. N\u00eb fillim t\u00eb filmit ne shohim pazarin dhe kineman\u00eb, dy hap\u00ebsira publike me prani kryesisht burr\u00ebrore. N\u00eb kushte t\u00eb tilla izolimi, a ishte poezia e grave Pashtun nj\u00eb m\u00ebyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb jet\u00eb publike? \u00a0N\u00eb fakt n\u00eb fshat nuk ka jet\u00eb publike p\u00ebr grat\u00eb. Ato e jetojn\u00eb jet\u00ebn brenda kat\u00ebr mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb dhe n\u00ebse ato jan\u00eb jasht\u00eb saj do t\u2019u duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":4985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kulture-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"on","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-2394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","category-kryenyje","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2394"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24948,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2394\/revisions\/24948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}