{"id":2109,"date":"2019-04-15T16:55:27","date_gmt":"2019-04-15T14:55:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nyje.al\/?p=2109"},"modified":"2024-09-03T14:07:06","modified_gmt":"2024-09-03T12:07:06","slug":"leter-nga-burgu-i-birmingamit-gusht-1963","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/leter-nga-burgu-i-birmingamit-gusht-1963\/","title":{"rendered":"Let\u00ebr nga Burgu i Birmingamit \u2013 gusht 1963"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2109\" class=\"elementor elementor-2109\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-52506bd5 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"52506bd5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-195363d6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"195363d6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #800000\">Pavjo Gjini | 15.04.2019 | nyje.al\u00a0<\/span><\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><a href=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/letters_1-031915.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2110\" src=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/letters_1-031915.jpg\" alt=\"\" width=\"940\" height=\"627\" \/><\/a> <em>Foto e shkrepur gjat\u00eb marshimit nga Selma n\u00eb Montgomeri, 1965 (Spider Martin nga ekspozita \u201cSelma March 1965\u201d)<\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Martin Luther King Jr. ishte akademik, pastor baptist dhe aktivist i shquar i l\u00ebvizjes p\u00ebr t\u00eb drejtat civile n\u00eb Amerik\u00ebn e viteve \u201960, deri n\u00eb momentin kur vritet m\u00eb 4 prill t\u00eb 1968-s.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Letra e m\u00ebposhtme u shkrua m\u00eb 16 prill t\u00eb vitit 1963, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Kingu q\u00ebndronte n\u00eb burgun e Birmingamit i arrestuar nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb m\u00eb 12 prill p\u00ebr pjesmarrje n\u00eb <em>fushat\u00ebn e Birmingamit<\/em> nga aktivist\u00eb t\u00eb t\u00eb drejtave civile. Fushata u drejtua nga L\u00ebvizja e Krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Alabama dhe nga Shoqata e Drejtuesve t\u00eb t\u00eb Krishter\u00ebve t\u00eb Jugut. Aksionet e para ndodh\u00ebn n\u00eb fillim t\u00eb prillit me marshime, zaptime, bojkotime dhe aksione t\u00eb tjera kund\u00ebr segregimit<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>1<\/sup><\/a> n\u00eb Birmingam t\u00eb Alabamas.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Letra e Kingut \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj deklarat\u00ebs publike \u201cThirrje p\u00ebr Unitet\u201d t\u00eb l\u00ebshuar nga tet\u00eb figura fetare t\u00eb bardha nga Jugu i SHBA-s\u00eb t\u00eb cil\u00ebt b\u00ebnin thirrje p\u00ebr maturi dhe qet\u00ebsi. Kingu argumenton gjer\u00ebsisht arsyet dhe domosdoshm\u00ebrin\u00eb e aksioneve direkte paq\u00ebsore t\u00eb nd\u00ebrmarra nga l\u00ebvizja p\u00ebr t\u00eb drejtat civile.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Letra u shkrua n\u00eb copa gazetash, letrash dhe fletore sh\u00ebnimesh. Tashm\u00eb ajo konsiderohet si nj\u00eb tekst klasik n\u00eb eseistik\u00ebn politike amerikane dhe bot\u00ebrore. Letra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm sesi mbrohet nj\u00eb akt politik dhe sesi parashtrohet n\u00eb gjuh\u00eb dhe n\u00eb tekst akti. Logjika dhe ndjeshm\u00ebria e tij, mendimi dhe l\u00ebkura e tij jan\u00eb t\u00eb pandashme n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst. Kjo let\u00ebr na tregon se nj\u00eb eseistik\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb politika e bashkimit dhe e p\u00ebrkimit t\u00eb ndjeshm\u00ebris\u00eb me logjik\u00ebn.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb posht\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthimi i letr\u00ebs s\u00eb plot\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Nga Martin Luther King, Jr.<\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb jam i izoluar n\u00eb burgun e qytetit t\u00eb Birmingamit, m\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb deklarata juaj e fundit q\u00eb i quante aktivitetet tona aktuale si \u201ct\u00eb pamatura dhe t\u00eb parakohshme\u201d. Rrall\u00ebher\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb, ndalem t\u2019u p\u00ebrgjigjem kritikave ndaj veprimtaris\u00eb dhe ideve t\u00eb mia. N\u00ebse do vendosja t\u2019iu p\u00ebrgjigjesha t\u00eb gjitha kritikave q\u00eb kalojn\u00eb nga tavolina ime e pun\u00ebve, sekretaret e mia do t\u00eb merreshin me pak gj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrgjat\u00eb dit\u00ebs dhe mua nuk do t\u00eb m\u00eb mbetej m\u00eb koh\u00eb p\u00ebr veprimtari konstruktive. Ama, meq\u00eb e ndjej se jeni burra p\u00ebrnj\u00ebmend t\u00eb nj\u00eb vullneti t\u00eb mir\u00eb dhe se kritikat tuaja jan\u00eb t\u00eb sinqerta, do t\u00eb doja t\u2019i p\u00ebrgjigjesha deklarat\u00ebs suaj n\u00eb terma, shpresoj, t\u00eb duruar dhe t\u00eb arsyesh\u00ebm.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mendoj se duhet t\u00eb tregoj arsyen e qenies sime n\u00eb Birmingam, meq\u00eb qenkeni ndikuar nga argumenti i \u201ct\u00eb jasht\u00ebmve q\u00eb fusin hund\u00ebt brenda\u201d. Kam nderin t\u00eb sh\u00ebrbej si President i Konferenc\u00ebs Jugore t\u00eb Udh\u00ebheqjes s\u00eb Krishter\u00eb, nj\u00eb organizat\u00eb q\u00eb operon n\u00eb \u00e7do shtet t\u00eb jugut, me seli qendrore n\u00eb Atlanta, Xhorxha. Kemi rreth 85 organizata an\u00ebtare n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Jugun, nj\u00ebra prej t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb e L\u00ebvizjes s\u00eb Krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Alabama. Kurdo q\u00eb \u00ebsht\u00eb nevoja dhe mund\u00ebsia, bashk\u00ebndajm\u00eb me an\u00ebtar\u00ebt tan\u00eb stafin, burimet financiare dhe ato edukative. Disa muaj m\u00eb par\u00eb filiali yn\u00eb lokal k\u00ebtu n\u00eb Birmingam na ftoi t\u00eb ishim gati t\u00eb angazhoheshim n\u00eb nj\u00eb program aksioni-direkt jo-t\u00eb-dhunsh\u00ebm n\u00ebse k\u00ebshtu gjykohej e domosdoshme. Menj\u00ebher\u00eb pranuam dhe kur erdhi momenti e mbajt\u00ebm fjal\u00ebn. Prandaj jam k\u00ebtu, p\u00ebrkrah me disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb stafit tim, sepse na kan\u00eb ftuar. Jam k\u00ebtu sepse kam lidhje t\u00eb ngushta organizative n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebrtej k\u00ebsaj, jam n\u00eb Birmingam sepse padrejt\u00ebsia \u00ebsht\u00eb k\u00ebtu. Ashtu si\u00e7 profet\u00ebt e shek. VIII lan\u00eb pas fshatrat e tyre t\u00eb vegj\u00ebl dhe e mbart\u00ebn urdh\u00ebres\u00ebn e tyre \u201ck\u00ebshtu ka th\u00ebn\u00eb Per\u00ebndia\u201d shum\u00eb p\u00ebrtej kufijve t\u00eb vendlindjeve t\u00eb tyre; dhe ashtu si\u00e7 Apostulli Pal la pas fshatin e tij t\u00eb Tarsusve dhe e mbarti Ungjillin e Jezu Krishtit praktikisht n\u00eb \u00e7do katundth dhe qytet t\u00eb bot\u00ebs Greko-Romake, edhe un\u00eb po ashtu ndihem i thirrur ta mbart ungjillin e liris\u00eb m\u00eb gjer\u00eb sesa qyteti im. Si Pali, m\u00eb duhet pareshtur t\u2019i p\u00ebrgjigjem thirrjes maqedone p\u00ebr ndihm\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebrm\u00ebtej, jam i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrlidhjen e t\u00eb gjitha komuniteteve dhe shteteve. Nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj pal\u00ebvizur n\u00eb Atlanta dhe t\u00eb mos shqet\u00ebsohem rreth asaj q\u00eb ndodh n\u00eb Birmingam. Padrejt\u00ebsia diku, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb \u00e7dokund. Jemi t\u00eb kapur n\u00eb nj\u00eb rrjet t\u00eb pashmangsh\u00ebm reciprociteti, mb\u00ebrthyer nga veshja e nj\u00eb fati t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. \u00c7do gj\u00eb q\u00eb afekton dik\u00eb menj\u00ebher\u00eb, i afekton t\u00eb gjith\u00eb t\u00ebrthorazi. Kurr\u00eb m\u00eb nuk e kemi luksin t\u00eb jetojm\u00eb me iden\u00eb e ngusht\u00eb dhe provinciale t\u00eb \u201cagjitatorit t\u00eb jasht\u00ebm\u201d. \u00c7dokush q\u00eb jeton brenda Shteteve t\u00eb Bashkuara nuk mundet t\u00eb konsiderohet m\u00eb si i huaj.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ju i vajtoni demonstratat q\u00eb po ndodhin aktualisht n\u00eb Birmingam. Ama, m\u00eb vjen keq q\u00eb deklarata juaj nuk shprehte nj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb ngjash\u00ebm p\u00ebr kushtet q\u00eb i mund\u00ebsuan k\u00ebto demonstrata. Jam i sigurt\u00eb se secili prej jush do t\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb shkonte m\u00eb tutje sesa nj\u00eb analist shoq\u00ebror sip\u00ebrfaq\u00ebsor, i cili thjesht hedh syt\u00eb tek efektet dhe nuk rreket t\u00eb rrok\u00eb shkaqet themelore. Nuk do t\u00eb hezitoja t\u00eb shprehesha se \u00ebsht\u00eb fatkeq\u00ebsi q\u00eb t\u00eb ashtuquajturat demonstrata po ndodhin n\u00eb Birmingam pik\u00ebrisht tani, por do t\u00eb thoja me terma edhe m\u00eb empatik se \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb fatkeqe q\u00eb struktura e pushtetit t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb k\u00ebtij qyteti e la komunitetin zezak pa asnj\u00eb alternativ\u00eb tjet\u00ebr.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb \u00e7do fushat\u00eb jo-t\u00eb-dhunshme ekzistojn\u00eb kat\u00ebr hapa bazik: p\u00ebrmbledhje e fakteve p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00ebse padrejt\u00ebsit\u00eb akoma po ndodhin, negociata, vet-purifikim dhe aksion direkt. N\u00eb Birmingam i kemi kaluar t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto hapa. Nuk mund t\u00eb p\u00ebrg\u00ebnjeshtrohet fakti se padrejt\u00ebsia racore e ka g\u00eblltitur k\u00ebt\u00eb komunitet. Birmingami me shum\u00eb mund\u00ebsi \u00ebsht\u00eb qyteti m\u00eb rrept\u00ebsisht i segreguar n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Rastet e tij t\u00eb sh\u00ebmtuara t\u00eb brutalitetit policor njihen n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb vendit. Trajtimi i padrejt\u00eb i zezak\u00ebve n\u00eb gjykata \u00ebsht\u00eb nj\u00eb realitet famkeq. N\u00eb Birmingam ka m\u00eb shum\u00eb raste bombardimi sht\u00ebpiash dhe kishash zezake t\u00eb pazbuluara sesa n\u00eb \u00e7do qytet tjet\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij kombi. K\u00ebto jan\u00eb faktet e patjet\u00ebrsueshme, brutale dhe t\u00eb pabesueshme. Mbi baz\u00ebn e k\u00ebtyre, drejtuesit zezak\u00eb menduan t\u00eb negocionin me udh\u00ebheq\u00ebsit e qytetit. Ama, drejtuesit politik\u00eb vazhdimisht refuzuan t\u00eb ofroheshin me mir\u00ebbesim e t\u00eb b\u00ebheshin pjes\u00eb e negociatave.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb pas, shtatorin e kaluar, doli mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb folur me disa prej krer\u00ebve t\u00eb komunitetit ekonomik. N\u00eb k\u00ebto seanca negociuese disa premtime t\u00eb caktuara u dhan\u00eb nga tregtar\u00ebt, si premtimi p\u00ebr t\u00eb hequr shenjat racore p\u00ebr\u00e7muese nga dyqanet. Mbi baz\u00ebn e k\u00ebtyre premtimeve, kleriku Shuttlesworth dhe udh\u00ebheqja e L\u00ebvizjes s\u00eb Krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut t\u00eb Alabamas pranoi t\u00eb b\u00ebnte thirrje p\u00ebr nj\u00eb moratorium p\u00ebr \u00e7do tip demonstrate. Me shpalosjen e jav\u00ebve dhe muajve, u vet\u00ebdij\u00ebsuam se kishim r\u00ebn\u00eb viktima t\u00eb nj\u00eb premtimi bes\u00ebthyer. Shenjat vazhduan t\u00eb mbeteshin. Ashtu si n\u00eb aq shum\u00eb p\u00ebrvoja t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs, po p\u00ebrballeshim me shpresa t\u00eb shp\u00ebrthyera dhe me hijen e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb nj\u00eb zhg\u00ebnjimi t\u00eb thell\u00eb q\u00eb kishte r\u00ebn\u00eb mbi ne. Prandaj, nuk kishim alternativ\u00eb p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebrgatitjes p\u00ebr aksione direkte, p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebve do t\u00eb shfaqnim trupat tan\u00eb si mjet p\u00ebr t\u00eb shtrir\u00eb \u00e7\u00ebshtjen ton\u00eb para nd\u00ebrgjegjeve t\u00eb komunitetit lokal dhe komb\u00ebtar. Nuk ishim t\u00eb pavet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb implikoheshin. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, vendos\u00ebm t\u00eb shkonim p\u00ebrmes nj\u00eb procesi vet-purifikimi. Ia filluam me pun\u00ebtori mbi demonstratat paq\u00ebsore dhe vazhdimisht i shtronim vetes pyetjet, \u201cA je i gatsh\u00ebm t\u00eb durosh goditjet pa u t\u00ebrhequr?\u201d dhe \u201cA je i gatsh\u00ebm t\u00eb durosh agonit\u00eb e burgut?\u201d Vendos\u00ebm ta planifikonim programin ton\u00eb t\u00eb aksionit-direkt rreth sezonit t\u00eb Pashk\u00ebve, duke e ditur se, p\u00ebrve\u00e7 krishtlindjeve, kjo ishte periudha m\u00eb e madhe e pazarit n\u00eb vit. Me iden\u00eb se nj\u00eb goditje e fort\u00eb ekonomike do t\u2019u vinte si efekt i aksionit direkt, menduam se kjo ishte koha e duhur p\u00ebr t\u2019ua shtuar presionin tregtar\u00ebve p\u00ebr ndryshimet e nevojshme. Pastaj, u ftilluam se zgjedhjet e Marsit ishin s\u00eb shpejti dhe k\u00ebshtu nxitimthi vendos\u00ebm ta shtynim aksionin deri pas dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve. Kur zbuluam se Z. Conner ishte n\u00eb balotazh, vendos\u00ebm p\u00ebrs\u00ebri ta shtynim aksionin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb demonstrata t\u00eb mos p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb mbuluar \u00e7\u00ebshtjet. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment ram\u00eb dakord ta fillonim d\u00ebshmin\u00eb ton\u00eb paq\u00ebsore dit\u00ebn pas balotazhit. <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kjo tregon se nuk jemi hedhur n\u00eb aksion direkt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme. Edhe ne gjithashtu donim ta shihnim Z. Conner t\u00eb humbiste, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye shkuam shtyrje-pas-shtyrje p\u00ebr t\u2019i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb k\u00ebsaj nevoje t\u00eb komunitetit. Pas k\u00ebsaj ndjenim se aksioni direkt nuk mund t\u00eb shtyhej m\u00eb shum\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ju mund t\u00eb pyesni me t\u00eb drejt\u00eb, \u201cPse aksion-direkt, zaptime, marshime e k\u00ebshtu me radh\u00eb? A nuk jan\u00eb negociatat nj\u00eb shteg m\u00eb i mir\u00eb?\u201d Keni plot\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00eb n\u00eb thirrjen p\u00ebr negociata. P\u00ebrnj\u00ebmend, ky \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi i aksionit ton\u00eb direkt. Aksioni direkt paq\u00ebsor synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb dhe nj\u00eb tension krijues t\u00eb till\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nj\u00eb komunitet q\u00eb ka refuzuar vazhdimisht t\u00eb negocioj\u00eb t\u00eb detyrohet t\u00eb p\u00ebrballet me \u00e7\u00ebshtjen. Synon ta dramatizoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen deri n\u00eb pik\u00ebn q\u00eb t\u00eb mos mund t\u00eb injorohet. Sapo iu referova krijimit t\u00eb tensionit si pjes\u00eb e veprimtaris\u00eb s\u00eb rezistenc\u00ebs paq\u00ebsore. Kjo mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb shokuese. Ama, m\u00eb duhet t\u00eb rr\u00ebfehem se nuk kam frik\u00eb nga fjala \u201ctension\u201d. Me zell kam punuar dhe predikuar kundra tensioneve t\u00eb dhunshme, por ekziston nj\u00eb lloj tensioni jo-i-dhunsh\u00ebm konstruktiv q\u00eb \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm p\u00ebr rritje. Ashtu si\u00e7 Sokrati ndjeu se ishte e domosdoshme t\u00eb krijohej nj\u00eb tensionim n\u00eb mendje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb individ\u00ebt t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrnalt\u00ebsoheshin nga prangosjet e miteve dhe gjysm\u00eb-t\u00eb-v\u00ebrtetave n\u00eb mbret\u00ebrin\u00eb e lir\u00eb t\u00eb analiz\u00ebs krijuese e vler\u00ebsimeve objektive, na duhet t\u00eb q\u00ebmtojm\u00eb nevoj\u00ebn me pas\u00eb zektha paq\u00ebsor\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar at\u00eb tensionim n\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb do t\u2019i ndihmoj\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb p\u00ebrnalt\u00ebsohen nga thell\u00ebsit\u00eb e err\u00ebta t\u00eb paragjykimeve e racizmit n\u00eb lart\u00ebsit\u00eb madh\u00ebshtore t\u00eb dashamir\u00ebsis\u00eb dhe v\u00ebllaz\u00ebris\u00eb. Prandaj, q\u00ebllimi i aksionit direkt \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb situat\u00eb kaq t\u00eb mbarsur me kriz\u00eb q\u00eb pashmangsh\u00ebm do t\u00eb hap\u00eb der\u00ebn p\u00ebr negociata. Ne rrjedhimisht pajtohemi me ju n\u00eb thirrjen p\u00ebr negociata. Tep\u00ebr koh\u00eb kan\u00eb kaluar trojet tona Jugore t\u00eb pllasokura n\u00eb p\u00ebrpjekjen tragjike me jetu n\u00eb monolog sesa n\u00eb dialog.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb nga pikat qendrore t\u00eb deklarat\u00ebs suaj \u00ebsht\u00eb se q\u00ebndrimet tona jan\u00eb t\u00eb parakohshme. Disa kan\u00eb pyetur, \u201cPse nuk i dhat\u00eb koh\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb re p\u00ebr t\u00eb vepruar?\u201d E vetmja p\u00ebrgjigje q\u00eb mund t\u00eb jap p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pyetje \u00ebsht\u00eb se administrata e re duhet shtyr\u00eb po aq sa ajo e kaluara para se t\u00eb veproj\u00eb. Gabohemi keqazi n\u00ebse na duket se zgjedhja e Z. Conner do t\u00eb sjell\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arin e ri n\u00eb Birmingam. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Z. Boutwell \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i artikuluar dhe i sjellsh\u00ebm sesa Z. Conner, t\u00eb dy jan\u00eb pro segregimit, t\u00eb p\u00ebrkushtuar n\u00eb mir\u00ebmbajtjen e statusquo-s\u00eb. Shpresa q\u00eb shoh tek Z. Boutwell \u00ebsht\u00eb se do t\u00eb tregohet mjaftuesh\u00ebm i arsyesh\u00ebm t\u00eb v\u00ebrej\u00eb shterp\u00ebsin\u00eb e rezistenc\u00ebs kolosale ndaj desegregimit. Ama, ai nuk do ta dalloj\u00eb k\u00ebt\u00eb pa presionin e militant\u00ebve t\u00eb t\u00eb drejtave civile. Miqt\u00eb e mi, m\u00eb duhet t\u2019ju them se nuk kemi korrur asnj\u00eb fitore t\u00eb vetme n\u00eb t\u00eb drejtat civile pa presionin e pal\u00ebkundur ligjor dhe jo-t\u00eb-dhunsh\u00ebm. Historia \u00ebsht\u00eb tregim i gjat\u00eb dhe tragjik i faktit se grupet e privilegjuara rrall\u00eb heqin dor\u00eb vullnetarisht nga privilegjet e tyre. Individ\u00ebt mund ta q\u00ebmtojn\u00eb ndritjen morale dhe vullnetarisht ta heqin postur\u00ebn e tyre t\u00eb padrejt\u00eb; por, si\u00e7 na e kujton ReinHold Niebuhr, grupimet jan\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sesa individ\u00ebt.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Fal\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb dhimbshme e dim\u00eb se liria kurr\u00eb nuk jepet vullnetarisht nga shtyp\u00ebsi; duhet t\u00eb k\u00ebrkohet nga t\u00eb shtypurit. Dor\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr, deri m\u00eb tani kurr\u00eb nuk jam angazhuar n\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje aksioni-direkt q\u00eb ka qen\u00eb \u201cn\u00eb koh\u00ebn e duhur\u201d sipas kalendarit t\u00eb atyre q\u00eb nuk e kan\u00eb vuajtur me tepri s\u00ebmundjen e segregimit. P\u00ebr vite me radh\u00eb tashm\u00eb e kam d\u00ebgjuar fjal\u00ebn \u201cprit\u201d tek kumbon n\u00eb vesh\u00ebt e \u00e7do zezaku me nj\u00eb familjaritet shpues. Kjo \u201cprit\u201d thuajse gjithmon\u00eb ka n\u00ebnkuptuar \u201ckurr\u00eb\u201d. Ka sh\u00ebrbyer si thalidomide<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>2<\/sup><\/a> qet\u00ebsuese, duke e leht\u00ebsuar p\u00ebr nj\u00eb moment stresin emocional, sa p\u00ebr t\u00eb lindur p\u00ebrmes frustrimit nj\u00eb foshnjarak i keqformuar. Na duhet ta kuptojm\u00eb, p\u00ebrkrah juristit t\u00eb shquar t\u00eb s\u00eb djeshmes, se \u201cdrejt\u00ebsia tep\u00ebr e vonuar \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsi e mohuar\u201d. Kemi pritur p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 340 vjet p\u00ebr t\u00eb drejtat q\u00eb i kemi fal\u00eb Zotit dhe Kushtetut\u00ebs. Kombet e Azis\u00eb dhe t\u00eb Afrik\u00ebs po l\u00ebvizin me shpejt\u00ebsi reaktive drejt q\u00ebllimit t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb politike, nd\u00ebrsa ne akoma zgjatemi me rit\u00ebm karroce p\u00ebr nj\u00eb filxhan kafe n\u00eb mensat popullore. Ma merr mendja se \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb nuk i kan\u00eb provuar kurr\u00eb shpimet e shigjetave t\u00eb segregimit q\u00eb t\u00eb thon\u00eb \u201cprisni\u201d. Ama, kur ke par\u00eb turma mizore q\u00eb t\u00eb lin\u00e7ojn\u00eb vullnetarisht n\u00ebnat dhe baballar\u00ebt dhe t\u00eb mbysin motrat dhe v\u00ebllez\u00ebrit si pa t\u00eb keq; kur ke par\u00eb polic\u00eb plot urrejtje q\u00eb fal\u00eb pand\u00ebshkueshm\u00ebris\u00eb t\u00eb mallkojn\u00eb, t\u00eb godasin, t\u00eb shp\u00ebrfytyrojn\u00eb dhe madje t\u00eb vrasin v\u00ebllez\u00ebrit dhe motrat zezake; kur sheh shumic\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb v\u00ebllez\u00ebrve tuaj zezak\u00eb prej 20 milion\u00ebsh q\u00eb iu merret fryma n\u00eb kafazin pa aj\u00ebr t\u00eb varf\u00ebris\u00eb n\u00eb mesin e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb pasur; kur papritmas e kap gjuh\u00ebn tek sp\u00ebrdridhet dhe fjal\u00ebn tek belb\u00ebzon kur tenton t\u2019i shpjegosh vajz\u00ebs 6-vje\u00e7are pse nuk mundemi t\u00eb shkojm\u00eb n\u00eb parkun publik t\u00eb arg\u00ebtimit t\u00eb saporeklamuar n\u00eb televizion dhe i sheh lot\u00ebt tek i l\u00ebng\u00ebzojn\u00eb syt\u00eb e voc\u00ebrr kur i b\u00ebn t\u00eb ditur se Funtown \u00ebsht\u00eb i mbyllur p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt me ngjyr\u00eb dhe i shikon ret\u00eb d\u00ebshp\u00ebruese t\u00eb inferioritetit q\u00eb ia nisin t\u00eb formohen n\u00eb qiellin e saj mendor t\u00eb vog\u00ebl, dhe e sheh tek ia nis ta shfytyroj\u00eb personalitetin e saj t\u00eb vock\u00ebl duke zhvilluar pand\u00ebrgjegjsh\u00ebm nj\u00eb hidh\u00ebrim p\u00ebrkundrejt t\u00eb bardh\u00ebve; kur t\u00eb duhet t\u00eb sajosh nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr djalin 5-vje\u00e7ar tek t\u00eb pyet me patos agonie, \u201cbaba, pse njer\u00ebzit e bardh\u00eb i trajtojn\u00eb kaq keq njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb?\u201d; kur ia merr me makin\u00eb rrug\u00ebve t\u00eb pashtruara rurale dhe e ke t\u00eb domosdoshme t\u00eb flesh nat\u00eb-pas-nate n\u00eb cepat e parehatsh\u00ebm t\u00eb makin\u00ebs ngaq\u00eb asnj\u00eb motel nuk t\u00eb pranon; kur posht\u00ebrohesh p\u00ebrdit\u00eb e p\u00ebrnat\u00eb nga tabela p\u00ebr\u00e7muese q\u00eb kan\u00eb t\u00eb shkruar \u201ct\u00eb bardh\u00ebt\u201d dhe \u201cme ngjyr\u00eb\u201d; kur emri yt i par\u00eb b\u00ebhet \u201cnigger\u201d<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>3<\/sup><\/a> dhe i mesmi \u201cdjalosh\u201d (pavar\u00ebsisht sesa i vjet\u00ebr je) dhe mbiemri t\u00eb b\u00ebhet \u201cJohn\u201d, dhe kur gruas e mamas\u00eb t\u00ebnde nuk i drejtohen kurr\u00eb me em\u00ebrtimin p\u00ebrul\u00ebs \u201cZonj\u00eb\u201d; kur je i cytur gjith\u00eb dit\u00ebn dhe i p\u00ebrndjekur gjith\u00eb nat\u00ebn p\u00ebr faktin se je zezak, t\u00ebr\u00eb koh\u00ebs duke jetuar n\u00eb maj\u00eb t\u00eb gishtave, pa e ditur kurr\u00eb se \u00e7\u2019t\u00eb pret dhe i pllakosur me frik\u00ebra p\u00ebrbrenda e urrejtje p\u00ebr s\u00eb jashtmi; kur gjithnj\u00eb po lufton nj\u00eb ndjesi degjeneruese t\u00eb t\u00eb qenit \u201caskushi\u201d &#8211; at\u00ebher\u00eb do ta kuptoni se p\u00ebrse e kemi kaq t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb presim. Vjen nj\u00eb koh\u00eb kur kupa e durimit derdhet dhe kur njer\u00ebzit nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb pllakosur n\u00eb nj\u00eb abis padrejt\u00ebsie ku p\u00ebrjetojn\u00eb zymt\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimi g\u00ebrryes. Shpresoj, zot\u00ebrinj, q\u00eb mund ta kuptoni padurimin ton\u00eb legjitim dhe t\u00eb pashmangsh\u00ebm.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ju po shfaqni nj\u00eb ankth t\u00eb madh ndaj gatishm\u00ebris\u00eb son\u00eb p\u00ebr t\u00eb thyer ligjet. Sigurisht q\u00eb shqet\u00ebsimi juaj \u00ebsht\u00eb me vend. Meq\u00eb jemi vet\u00eb shum\u00eb t\u00eb zellsh\u00ebm p\u00ebr ta nxitur bindjen ndaj vendimit t\u00eb Gjykat\u00ebs Supreme t\u00eb vitit 1954 p\u00ebr ndalimin me ligj t\u00eb segregimit n\u00eb shkolla publike, \u00ebsht\u00eb bukur e pazakont\u00eb dhe paradoksale t\u00eb na gjeni duke e thyer ligjin me vet\u00ebdije. Dikush mundet shum\u00eb mir\u00eb t\u00eb shtroj\u00eb pyetjen, \u201cSi mundeni t\u00eb mbroni thyerjen e disa ligjeve dhe bindjen ndaj disa t\u00eb tjer\u00ebve?\u201d P\u00ebrgjigja gjendet n\u00eb faktin se ka dy tipe ligjesh: ka ligje t\u00eb drejta dhe ka ligje t\u00eb padrejta. Un\u00eb bie dakord me Sh\u00ebn Agustinin se \u201cLigj i padrejt\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aspak ligj\u201d.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">K\u00ebshtu, cili \u00ebsht\u00eb dallimi mes t\u00eb dyve? Si e p\u00ebrcaktojm\u00eb se kur nj\u00eb ligj \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb apo i padrejt\u00eb? Nj\u00eb ligj i drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kod njer\u00ebzor q\u00eb p\u00ebrkon me ligjin moral, ose ligjin e Zotit. Nj\u00eb ligj i padrejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kod q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb disharmoni me ligjin moral. E th\u00ebn\u00eb me termat e Sh\u00ebn Thoma Akuinit, nj\u00eb ligj i padrejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ligj njer\u00ebzor i parr\u00ebnjosur n\u00eb ligjin moral dhe t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. \u00c7do ligj q\u00eb e p\u00ebrnalt\u00ebson personalitetin njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb. \u00c7do ligj q\u00eb e mpak\u00ebson personalitetin njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb i padrejt\u00eb. T\u00eb gjitha statujat e segregimit jan\u00eb t\u00eb padrejta sepse segregimi e shfytyron shpirtin dhe e d\u00ebmton personalitetin. K\u00ebshtu i japin segregatorit nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb rreme superioriteti dhe t\u00eb segreguarit nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb rreme inferioriteti. Me p\u00ebrdor\u00eb fjal\u00ebt e Martin Buber-it, filozofit t\u00eb madh hebre, segregimi e z\u00ebvend\u00ebson nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie \u201cUn\u00eb-dhe-ju\u201d me nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie \u201cun\u00eb-dhe-gj\u00ebja\u201d duke e p\u00ebrfunduar personin n\u00eb statusin e gj\u00ebs\u00eb. Prandaj, segregimi nuk \u00ebsht\u00eb jo-mir\u00eb vet\u00ebm politikisht, ekonomikisht dhe sociologjikisht, por \u00ebsht\u00eb moralisht i gabuar dhe m\u00ebkatar. Paul Tillich ka th\u00ebn\u00eb se m\u00ebkati \u00ebsht\u00eb segregimi. A nuk \u00ebsht\u00eb segregimi nj\u00eb manifestim ekzistencial i ndarjes tragjike t\u00eb njeriut, nj\u00eb shprehje e t\u00ebhuaj\u00ebsimit t\u00eb tij p\u00ebr\u00e7udnues, m\u00ebkati i tij i tmerrsh\u00ebm? K\u00ebshtu q\u00eb u b\u00ebj thirrje njer\u00ebzve t\u2019i binden vendimit t\u00eb vitit 1954 nga Gjykata Supreme sepse \u00ebsht\u00eb moralisht e drejt\u00eb dhe u b\u00ebj thirrje t\u00eb mos iu binden urdhrave segreguese sepse jan\u00eb moralisht t\u00eb gabuara.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Le t\u2019i kthehemi nj\u00eb shembulli m\u00eb konkret t\u00eb ligjeve t\u00eb drejta dhe t\u00eb padrejta. Nj\u00eb ligj i padrejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kod q\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb ia mbivendos nj\u00eb minoriteti, por q\u00eb nuk mbahet me k\u00ebmb\u00ebt e veta. Ky \u00ebsht\u00eb diskriminimi i b\u00ebr\u00eb ligj. Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb ligj i drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kod q\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb bind nj\u00eb minoritet p\u00ebr ta ndjekur, por q\u00eb minoriteti \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm ta ndjek\u00eb edhe vetvetiu. Kjo \u00ebsht\u00eb barazia e b\u00ebr\u00eb ligj.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Lejom\u00ebni t\u00eb jap nj\u00eb shpjegim tjet\u00ebr. Nj\u00eb ligj i padrejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kod i mbivendosur ndaj nj\u00eb minoriteti i cili nuk mori pjes\u00eb n\u00eb krijimin dhe miratimin e tij pasi nuk e pati t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs t\u00eb pac\u00ebnuar. Kush mund t\u00eb thot\u00eb se legjislatura e Alabamas, e cila ka kaluar ligjet e segregimit, \u00ebsht\u00eb demokratikisht e zgjedhur? N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shtetin e Alabamas s\u2019\u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb metod\u00eb pa u p\u00ebrdorur me ndalu zezak\u00ebt q\u00eb t\u00eb regjistrohen si votues dhe ka disa zona pa qoft\u00eb edhe nj\u00eb zezak t\u00eb regjistruar p\u00ebr t\u00eb votuar, pavar\u00ebsisht faktit se zezak\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn e popullsis\u00eb. A mundet nj\u00eb ligj i themeluar n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb t\u00eb konsiderohet se \u00ebsht\u00eb strukturuar demokratikisht?<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">K\u00ebto jan\u00eb vet\u00ebm disa nga shembujt mes ligjeve t\u00eb drejta dhe t\u00eb padrejta. Ka raste kur nj\u00eb ligj \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb n\u00eb let\u00ebr dhe i padrejt\u00eb n\u00eb zbatim. P\u00ebr shembull, un\u00eb u arrestova t\u00eb premten me akuz\u00ebn p\u00ebr marshim pa leje. Kuptohet, nuk ka asgj\u00eb t\u00eb keqe me nj\u00eb urdh\u00ebr q\u00eb k\u00ebrkon leje p\u00ebr manifestim, por kur urdh\u00ebri p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb ruajtur segregimin dhe p\u00ebr t\u2019i mohuar qytetar\u00ebve t\u00eb drejt\u00ebn e par\u00eb kushtetuese p\u00ebr grumbullime dhe protesta paq\u00ebsore, at\u00ebher\u00eb b\u00ebhet i padrejt\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Sigurisht, nuk ka asgj\u00eb t\u00eb keqe me k\u00ebt\u00eb lloj mosbindje civile. Mosbindja civile ka qen\u00eb sublime n\u00eb rastin e refuzimit q\u00eb Shadrach, Meshach dhe Abednego iu b\u00ebn\u00eb ligjeve t\u00eb Nebuchadnezzar-it ngaq\u00eb nj\u00eb ligj m\u00eb i lart\u00eb moral implikohej. \u00cbsht\u00eb praktikuar madh\u00ebrisht nga t\u00eb Krishter\u00ebt e par\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrballeshin me luan\u00eb t\u00eb uritur dhe me dhimbjen d\u00ebrrmuese n\u00ebn tehun e xhelatit n\u00eb vend se t\u2019i n\u00ebnshtroheshin ligjeve t\u00eb padrejta t\u00eb Perandoris\u00eb Romake. Deri diku, liria akademike \u00ebsht\u00eb realitet sot fal\u00eb faktit se Sokrati praktikoi mosbindjen civile.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nuk mund t\u2019ia lejojm\u00eb vetes t\u00eb harrojm\u00eb se gjith\u00e7ka Hitleri b\u00ebri n\u00eb Gjermani ishte \u201cligjore\u201d dhe gjith\u00e7ka q\u00eb luft\u00ebtar\u00ebt hungarez t\u00eb liris\u00eb b\u00ebn\u00eb n\u00eb Hungari ishte e \u201cjasht\u00ebligjshme\u201d. Ishte e \u201cjasht\u00ebligjshme\u201d t\u00eb ndihmoje dhe rehatoje nj\u00eb hebre n\u00eb Gjermanin\u00eb Hitleriane. Ama, jam i sigurt\u00eb se n\u00ebse do t\u00eb kisha jetuar n\u00eb Gjermanin\u00eb e asaj kohe, do t\u2019i kisha ardhur n\u00eb ndihm\u00eb dhe do t\u2019i kisha strehuar v\u00ebllez\u00ebrit hebrenj edhe pse ishte e paligjshme. N\u00ebse do t\u00eb isha duke jetuar n\u00eb nj\u00eb vend komunist sot ku parime t\u00eb caktuara t\u00eb shtrenjta p\u00ebr besimin e krishter\u00eb shtypen, besoj se hapur do t\u00eb mbroja mosbindjen ndaj k\u00ebtyre ligjeve anti-religjioze.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb duhet t\u2019iu b\u00ebj dy rr\u00ebfime t\u00eb ndjera v\u00ebllez\u00ebr t\u00eb krishter\u00eb dhe hebrenj. S\u00eb pari, m\u00eb duhet t\u00eb rr\u00ebfej se p\u00ebrgjat\u00eb viteve t\u00eb fundit jam zhg\u00ebnjyer s\u00eb tep\u00ebrmi me t\u00eb moderuarit e bardh\u00eb. Thuajse kam arritur n\u00eb p\u00ebrfundimin fatkeq se pengesa kryesore e zezakut n\u00eb p\u00ebrpjekjet drejt liris\u00eb, nuk jan\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e K\u00ebshillit Qytetar apo ata t\u00eb Ku Kluks Klanit, por t\u00eb moderuarit e bardh\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb devotsh\u00ebm ndaj rendit sesa ndaj drejt\u00ebsis\u00eb; t\u00eb cil\u00ebt zgjedhin paqen negative si munges\u00eb tensioni ndaj paqes pozitive si prani e drejt\u00ebsis\u00eb; t\u00eb cil\u00ebt vazhdimisht thon\u00eb, \u201cjam dakord me ju n\u00eb q\u00ebllim, por nuk bie dakord me metodat e aksionit-direkt\u201d; t\u00eb cil\u00ebt me begeni mendojn\u00eb se mund t\u00eb hartojn\u00eb kalendarin e liris\u00eb s\u00eb nj\u00eb njeriu tjet\u00ebr; t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb me mitin e koh\u00ebs; dhe t\u00eb cil\u00ebt vazhdimisht i k\u00ebshillojn\u00eb zezak\u00ebt t\u00eb presin derisa t\u00eb vij\u00eb nj\u00eb \u201cmot m\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm\u201d. Mir\u00ebkuptimi i mpak\u00ebt i njer\u00ebzve me vullnet t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb frustrues sesa keqkuptimi absolut i njer\u00ebzve me vullnet t\u00eb keq. Pranimi i squll\u00ebt \u00ebsht\u00eb irritues shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa refuzimi i hapur.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb deklarat\u00ebn tuaj pohonit se aksionet tona, edhe pse paq\u00ebsore, duhet t\u00eb denoncohen sepse precipitojn\u00eb n\u00eb dhun\u00eb. Ama, a mundemi logjikisht t\u00eb dalim n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb till\u00eb? A nuk \u00ebsht\u00eb kjo si me d\u00ebnu personin e vjedhur sepse zot\u00ebrimi i parave prej tij nxiti aktin e lig t\u00eb hajnis\u00eb? A nuk \u00ebsht\u00eb kjo si me d\u00ebnu Sokratin sepse me p\u00ebrkushtimin e pal\u00ebkundur ndaj s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe me inkursionet filozofike i ka nxitur mendjet e keqdrejtuara t\u00eb popullit q\u00eb ta detyronin t\u00eb pinte helmzin? A nuk \u00ebsht\u00eb kjo si me d\u00ebnu Jezuin sepse nd\u00ebrgjegjja e tij hyjnore unike dhe p\u00ebrkushtimi i pareshtur n\u00eb vullnetin e Tij nxit\u00ebn aktin e lig t\u00eb kryq\u00ebzimit? Na duhet mb\u00ebrrijm\u00eb n\u00eb pik\u00ebn ku, ashtu si\u00e7 kan\u00eb pohuar vazhdimisht gjykatat federale, \u00ebsht\u00eb imorale t\u00eb shtysh nj\u00eb individ q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet nga p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb fituar t\u00eb drejtat e tij bazike kushtetuese me arsyetimin se nxit dhun\u00eb. Shoq\u00ebria duhet t\u00eb mbroj\u00eb t\u00eb vjedhurin dhe t\u00eb nd\u00ebshkoj\u00eb hajnin.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pata shpresuar gjithashtu se t\u00eb moderuarit e bardh\u00eb do ta hidhnin posht\u00eb mitin e koh\u00ebs. Mora nj\u00eb let\u00ebr k\u00ebt\u00eb m\u00ebngjes nga nj\u00eb v\u00eblla i bardh\u00eb n\u00eb Teksas i cili m\u00eb thoshte, \u201ct\u00eb gjith\u00eb t\u00eb krishter\u00ebt e din\u00eb se njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb do t\u2019i marrin t\u00eb drejtat e barabarta her\u00eb-do-kurdo, por a mos ndoshta jeni n\u00ebn nj\u00eb nguti fetare tep\u00ebr t\u00eb nxituar? I jan\u00eb dashur thuajse 2000 vjet krisht\u00ebrimit q\u00eb t\u00eb arrij\u00eb \u00e7far\u00eb ka sot. M\u00ebsimet e Krishtit duan koh\u00eb t\u00eb zbresin n\u00eb tok\u00eb\u201d. Gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb shkruar k\u00ebtu mbin nga nj\u00eb keqkonceptim tragjik i koh\u00ebs. Kjo fal\u00eb nocionit irracional \u00e7udib\u00ebr\u00ebs sipas t\u00eb cilit ka di\u00e7ka n\u00eb vet\u00eb rrjedhjen e koh\u00ebs q\u00eb pashmangshm\u00ebrisht do t\u2019i sh\u00ebroj\u00eb t\u00eb gjitha plag\u00ebt. N\u00eb fakt, koha \u00ebsht\u00eb neutrale. Mund t\u00eb p\u00ebrdoret ose destruktivisht ose konstruktivisht. Kam ndjesin\u00eb se njer\u00ebzit e s\u00eb keqes do ta ken\u00eb p\u00ebrdorur koh\u00ebn shum\u00eb m\u00eb efektivisht sesa njer\u00ebzit e s\u00eb mir\u00ebs. Na duhet t\u00eb pendohemi si gjenerat\u00eb jo thjesht p\u00ebr fjal\u00ebt e liga dhe aksionet e njer\u00ebzve t\u00eb k\u00ebqinj, por edhe p\u00ebr heshtjen lemerit\u00ebse t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb mir\u00eb. Duhet t\u2019ia dalim t\u00eb mendojm\u00eb se progresi njer\u00ebzor kurr\u00eb nuk rrotullohet n\u00eb rrotat e s\u00eb pashmangshmes. Ai vjen me p\u00ebrpjekjet e palodhshme e pun\u00ebn k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse t\u00eb njer\u00ebzve me vullnetin me qen\u00eb bashk\u00eb-pun\u00ebtor\u00eb me Zotin. Pa k\u00ebt\u00eb pun\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb koha vet\u00eb b\u00ebhet aleate e forcave t\u00eb stabilitetit shoq\u00ebror.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Aktivitetin ton\u00eb n\u00eb Birmingam e keni p\u00ebrmendur si ekstrem. N\u00eb fillim u zhg\u00ebnjeva q\u00eb klerik\u00eb si un\u00eb i shihnin p\u00ebrpjekjet e mia jo t\u00eb dhunshme si ato t\u00eb nj\u00eb ekstremisti. Ja nisa t\u00eb mendoj p\u00ebr faktin se q\u00ebndroj midis dy forcave kund\u00ebrshtare n\u00eb komunitetin zezak. Nj\u00ebra \u00ebsht\u00eb forc\u00eb e vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb me zezak\u00eb t\u00eb cil\u00ebt, si rezultat i viteve t\u00eb gjata t\u00eb shtypjes, jan\u00eb shteruar aq shum\u00eb nga vet\u00ebrespekti dhe nga nj\u00eb ndjesi e t\u00eb qenit dikushi sa i jan\u00eb p\u00ebrshtatur segregimit, nd\u00ebrsa nga ana tjet\u00ebr disa pak zezak\u00eb t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb cil\u00ebt, fal\u00eb nj\u00eb diplome akademike e siguris\u00eb ekonomike dhe fal\u00eb faktit se n\u00eb disa pika p\u00ebrfitojn\u00eb nga segregimi, pand\u00ebrgjegjsh\u00ebm jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb pandjesh\u00ebm ndaj problemeve t\u00eb masave. Forca tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb forc\u00eb e zem\u00ebrimit dhe e urrejtjes dhe i shkon rreziksh\u00ebm af\u00ebr propagandimit t\u00eb dhun\u00ebs. Shprehet n\u00eb grupe t\u00eb ndryshme nacionaliste zezake q\u00eb po mbijn\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kombin, m\u00eb i madhi dhe i njohuri i t\u00eb cil\u00ebve \u00ebsht\u00eb l\u00ebvizja myslimane e Elijah Muhammadit. Kjo l\u00ebvizje ushqehet me frustrimin bashk\u00ebkohor nga ekzistenca e vazhduar e diskriminimit racor. P\u00ebrb\u00ebhet nga njer\u00ebz t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb humbur besimin tek Amerika, t\u00eb cil\u00ebt e hedhin posht\u00eb plot\u00ebsisht Krisht\u00ebrimin dhe q\u00eb kan\u00eb arritur n\u00eb p\u00ebrfundimin se i bardhi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb djall i pandreqsh\u00ebm. Jam p\u00ebrpjekur t\u00eb q\u00ebndroj midis k\u00ebtyre dy forcave, duke th\u00ebn\u00eb se nuk na duhet t\u00eb ndjekim as kot\u00ebsin\u00eb e t\u00eb vet\u00ebk\u00ebnaqurve as urrejtjen e d\u00ebshp\u00ebrimin e nacionalist\u00ebve zezak\u00eb. Ka nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb mrekullueshme, at\u00eb t\u00eb dashuris\u00eb dhe protest\u00ebs paq\u00ebsore. Falenderoj Zotin q\u00eb, p\u00ebrmes kish\u00ebs zezake, dimensioni paq\u00ebsor u b\u00eb pjes\u00eb e luft\u00ebs son\u00eb. N\u00ebse kjo filozofi nuk do t\u00eb kishte dal\u00eb n\u00eb pah, jam i bindur se deri m\u00eb tani Jugu do t\u00eb ishte duke notuar n\u00eb gjak. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, jam i bindur se n\u00ebse v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb zezak\u00eb i p\u00ebrjashtojn\u00eb si \u201cturm\u00eb-ndjell\u00ebs\u201d dhe \u201cagjitator\u00eb t\u00eb jasht\u00ebm\u201d ata si ne t\u00eb cil\u00ebt po punojn\u00eb p\u00ebrmes kanaleve t\u00eb aksionit-direkt jo-t\u00eb-dhunsh\u00ebm dhe refuzojn\u00eb t\u2019i mb\u00ebshtesin p\u00ebrpjekjet tona paq\u00ebsore, miliona zezak\u00eb, prej frustrimit dhe d\u00ebshp\u00ebrimit, do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb prehje dhe siguri n\u00eb ideologjit\u00eb nacionaliste zezake, nj\u00eb zhvillim q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb pashmangshm\u00ebrisht nj\u00eb makth t\u00eb friksh\u00ebm racor.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb shtypurit nuk mund t\u00eb mbeten t\u00eb shtypur p\u00ebrgjithnj\u00eb. Shtysa p\u00ebr liri do t\u00eb shp\u00ebrfaqet eventualisht. Kjo ka ndodhur me zezakun amerikan. Di\u00e7ka p\u00ebrbrenda i ka kujtuar t\u00eb drejt\u00ebn e tij t\u00eb lindur p\u00ebr liri; di\u00e7ka p\u00ebrjasht\u00eb i ka kujtuar se mund ta fitoj\u00eb. Me vet\u00ebdije dhe pavet\u00ebdijsh\u00ebm, zezaku amerikan \u00ebsht\u00eb rrokur nga ajo q\u00eb gjerman\u00ebt e quajn\u00eb Zeitgeist<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>4<\/sup><\/a> dhe me v\u00ebllez\u00ebrit e tij zezak\u00eb t\u00eb Afrik\u00ebs dhe me t\u00eb kaft\u00ebt e t\u00eb verdh\u00ebt e Azis\u00eb, Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut dhe Karaibeve ai po zhvendoset me ndjesin\u00eb e nj\u00eb urgjence kozmike drejt tok\u00ebs s\u00eb premtuar t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb racore. Njohja e k\u00ebsaj shtyse vitale q\u00eb e ka kapluar komunitetin zezak i b\u00ebn menj\u00ebher\u00eb t\u00eb kuptueshme demonstratat publike. Zezaku ka shum\u00eb urrejtje t\u00eb ndrydhur dhe frustrim latent. I duhet t\u2019i nxjerr\u00eb jasht\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb l\u00ebreni t\u00eb marshoj\u00eb her\u00eb-do-kurdo; l\u00ebrjani ta b\u00ebj\u00eb pelegrinazhin e lutjeve n\u00eb bashkin\u00eb e qytetit; kuptojeni pse na duhen zaptimet dhe marshimet p\u00ebr liri. N\u00ebse emocionet e tij t\u00eb shtypura nuk dalin n\u00eb m\u00ebnyra jo t\u00eb dhunshme, do t\u00eb dalin n\u00eb shp\u00ebrfaqje ogurzeza dhune. Ky nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim, por fakt i historis\u00eb. Prandaj, nuk i kam th\u00ebn\u00eb popullit tim, \u201chiqeni qafe pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb tuaj\u201d. Jam p\u00ebrpjekur t\u2019i them se kjo pak\u00ebnaq\u00ebsi normale dhe e sh\u00ebndosh\u00eb mund t\u00eb kanalizohet p\u00ebrmes formave krijuese t\u00eb aksionit-direkt paq\u00ebsor. Sot, kjo qasje po p\u00ebrjashtohet si ekstremiste. M\u00eb duhet ta pranoj se fillimisht ky kategorizim q\u00eb m\u00eb b\u00ebn\u00eb m\u00eb zhg\u00ebnjeu.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ama, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb e mendoja k\u00ebt\u00eb \u00e7eshtje, gradualisht fillova t\u00eb ndjej nj\u00eb fije p\u00ebrmbushje nga t\u00eb konsideruarit si ekstremist. A nuk ishte Jezui ekstremist n\u00eb dashuri? \u2013 \u201cDuajini armiqt\u00eb tuaj, bekojini ata q\u00eb ju mallkojn\u00eb, lutuni p\u00ebr ata q\u00eb keqazi ju shfrytzojn\u00eb\u201d. A nuk ishte Amosi nj\u00eb ekstremist p\u00ebr drejt\u00ebsi? \u2013 \u201cM\u00eb mir\u00eb t\u00eb rrjedh\u00eb si uj\u00eb e drejta, Si lum\u00eb q\u00eb s&#8217;shteret drejt\u00ebsia\u201d. A nuk ishte Pali ekstremist i ungjillit t\u00eb Jezu Krishtit? \u2013 \u201cMbaj n\u00eb trupin tim shenjat e Mbretit Jezu\u201d. A nuk ishte Martin Luteri nj\u00eb ekstremist? \u2013 \u201cJa ku jam; s\u2019mund t\u00eb b\u00ebj gj\u00eb tjet\u00ebr, andaj ndihmom\u00eb Per\u00ebndi\u201d. A nuk ishte John Bunyan nj\u00eb ekstremist? \u2013 \u201cDo t\u00eb rri n\u00eb burg deri n\u00eb dit\u00ebn time t\u00eb fundit n\u00eb vend se ta p\u00ebrqesh nd\u00ebrgjegjen time\u201d. A nuk ishte Abraham Lincolni ekstremist?\u201d \u2013 \u201cKy komb nuk mund t\u00eb mbijetoj\u00eb me gjysm\u00ebn skllev\u00ebr e gjysm\u00ebn t\u00eb lir\u00eb\u201d. A nuk ishte Thomas Jefferson nj\u00eb ekstremist? \u2013 \u201cI mbajm\u00eb k\u00ebto si t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb vetvetishme, se t\u00eb gjith\u00eb burrat jan\u00eb krijuar t\u00eb barabart\u00eb\u201d. Prandaj, pyetja nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebse do t\u00eb jemi ekstremist\u00eb, por \u00e7far\u00eb lloji ekstremist\u00ebsh do t\u00eb jemi. A do t\u00eb jemi ekstremist\u00eb t\u00eb urrejtjes, apo do t\u00eb jemi ekstremist\u00eb t\u00eb dashuris\u00eb? A do t\u00eb jemi ekstremist\u00eb p\u00ebr mbar\u00ebvajtjen e padrejt\u00ebsis\u00eb, apo do t\u00eb jemi ekstremist\u00eb p\u00ebr kauz\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb?<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pata shpresuar se t\u00eb bardh\u00ebt e moderuar do ta kuptonin k\u00ebt\u00eb. Ndoshta kam qen\u00eb tep\u00ebr optimist. Ndoshta kam patur pritshm\u00ebri t\u00eb tep\u00ebrta. Ma do mendja se do t\u00eb duhej ta kisha kuptuar se pak an\u00ebtar\u00eb t\u00eb nj\u00eb race q\u00eb ka shtypur nj\u00eb rac\u00eb tjet\u00ebr mund t\u2019i kuptojn\u00eb ose vler\u00ebsojn\u00eb\u00a0\u00a0r\u00ebnkimet e thella dhe d\u00ebshirat pasionante t\u00eb atyre q\u00eb jan\u00eb shtypur dhe akoma m\u00eb pak e kan\u00eb vizionin t\u00eb shohin se padrejt\u00ebsia \u00e7rr\u00ebnjoset me aksion t\u00eb vendosur, t\u00eb fort\u00eb dhe t\u00eb vazhduesh\u00ebm. M\u00eb vjen mir\u00eb, gjith\u00ebsesi, q\u00eb disa nga v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb t\u00eb bardh\u00eb e kan\u00eb ndjer\u00eb kuptimin e k\u00ebtij revolucioni shoq\u00ebror dhe i jan\u00eb p\u00ebrkushtuar atij. Edhe pse prap\u00ebseprap\u00eb jan\u00eb tep\u00ebr pak n\u00eb num\u00ebr, jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb cil\u00ebsi. Disa, si Ralph McGill, Lillian Smithi, Harry Golde dhe James Dabbs, kan\u00eb shkruar rreth luft\u00ebs son\u00eb me terma elokuente, profetike dhe mir\u00ebkuptuese. T\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb marshuar me ne p\u00ebrgjat\u00eb rrug\u00ebve t\u00eb paem\u00ebrta t\u00eb Jugut. U zatet\u00ebn me ne n\u00eb mensa dhe udh\u00ebtuan me ne n\u00eb marshimet e liris\u00eb. Kan\u00eb vuajtur n\u00eb burgjet e mbushura me buburrec\u00eb, kan\u00eb p\u00ebsuar abuzimin dhe brutalitetin e polic\u00ebve t\u00eb t\u00ebrbuar t\u00eb cil\u00ebt i shihnin si \u201ct\u00eb dashurit e pis\u00ebt t\u00eb negrave\u201d. Ndryshe nga shum\u00eb v\u00ebllez\u00ebr t\u00eb moderuar, ata e rrok\u00ebn urgjenc\u00ebn e momentit dhe e ndjen\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr kund\u00ebrhelmin e fort\u00eb t\u00eb \u201caksionit\u201d p\u00ebr t\u00eb luftuar s\u00ebmundjen e segregimit.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb lejoni nxitimthi t\u00eb rreshtoj zhg\u00ebnjimin tim t\u00eb radh\u00ebs. Jam zhg\u00ebnjyer me kish\u00ebn e bardh\u00eb dhe udh\u00ebheqjen e saj. Sigurisht, ka p\u00ebrjashtime q\u00eb ia vlejn\u00eb t\u00eb p\u00ebrmenden. Nuk jam i pavet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr faktin se secili prej jush ka mbajtur disa q\u00ebndrime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbi k\u00ebt\u00eb \u00e7eshtje. T\u00eb p\u00ebrg\u00ebzoj Reverend Stallings p\u00ebr q\u00ebndrimin tuaj t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb diel\u00ebn e kaluar n\u00eb mir\u00ebpritjen e zezak\u00ebve n\u00eb sh\u00ebrbes\u00ebn e Kish\u00ebs tuaj Baptiste mbi baza josegreguese. P\u00ebrg\u00ebzoj udh\u00ebheq\u00ebsit katolik\u00eb t\u00eb k\u00ebtij shteti p\u00ebr integrimin e Kolegjit Springhill disa vite m\u00eb par\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ama, me gjith\u00eb k\u00ebto p\u00ebrjashtime q\u00eb nuk mund t\u00eb anashkalohen, me dor\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr m\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris se jam i zhg\u00ebnjyer me kish\u00ebn. Nuk e them k\u00ebt\u00eb si nj\u00ebri prej atyre kritik\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt gjithnj\u00eb lypin me lup\u00eb cenet e kish\u00ebs. Po flas si nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtor i Ungjillit i cili e dashuron kish\u00ebn, i cili u rrit n\u00eb gjirin e saj, i cili \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb bekimet e saja shpirt\u00ebrore dhe i cili do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u2019i q\u00ebndroj\u00eb besnik p\u00ebr aq sa t\u00eb zgjatet korda e jet\u00ebs.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kur papritmas u katapultova n\u00eb udh\u00ebheqjen e protest\u00ebs s\u00eb autobuzit n\u00eb Montgomeri disa vite m\u00eb par\u00eb, pata ndjesin\u00eb e \u00e7uditshme se do ta kishim mb\u00ebshtetjen e kish\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb. Ndjeja se ministrat, prift\u00ebrinjt\u00eb dhe rabit\u00eb e bardh\u00eb t\u00eb Jugut do t\u00eb ishin disa prej aleat\u00ebve tan\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb. P\u00ebrkundrazi, disa pak prej tyre kan\u00eb dal\u00eb haptazi kund\u00ebrshtar\u00eb, duke refuzuar ta mir\u00ebkuptojn\u00eb l\u00ebvizjen p\u00ebr liri dhe duke i shfytyruar drejtuesit e saj; shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb kujdessh\u00ebm sesa kurajoz dhe kan\u00eb q\u00ebndruar t\u00eb heshtur pas siguris\u00eb anestezike t\u00eb xhamave kishtar\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pavar\u00ebsisht \u00ebndrrave t\u00eb mia t\u00eb shk\u00ebrmoqura t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs, erdha n\u00eb Birmingam me shpres\u00ebn se drejtuesit e bardh\u00eb fetar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij komuniteti do ta shihnin drejt\u00ebsin\u00eb e kauz\u00ebs ton\u00eb dhe me shqet\u00ebsim t\u00eb thell\u00eb moral do t\u00eb sh\u00ebrbenin si kanal p\u00ebrmes t\u00eb cilit k\u00ebrkesat tona t\u00eb drejta do t\u00eb mb\u00ebrrinin te struktura e pushtetit. Pata shpresuar se secili prej jush do ta kuptonte k\u00ebt\u00eb, por p\u00ebrs\u00ebri kam mbetur i zhg\u00ebnjyer.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kam d\u00ebgjuar nj\u00eb num\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsish shpirt\u00ebror\u00eb nga Jugu t\u2019u b\u00ebjn\u00eb thirrje besimtar\u00ebve t\u00eb tyre q\u00eb t\u2019i binden nj\u00eb vendimi p\u00ebr desegregim sepse ashtu e thot\u00eb ligji, por akoma pres t\u00eb d\u00ebgjoj ministra t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb thon\u00eb, \u201cndiqeni k\u00ebt\u00eb mas\u00eb sepse integrimi \u00ebsht\u00eb moralisht i drejt\u00eb dhe zezaku \u00ebsht\u00eb v\u00ebllai juaj\u201d. N\u00eb mesin e nj\u00eb p\u00ebrpjekjeje madhore p\u00ebr ta buthtuar kombin ton\u00eb nga padrejt\u00ebsia ekonomike dhe racore, kam d\u00ebgjuar shum\u00eb ministra tek thon\u00eb, \u201cato jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje sociale me t\u00eb cilat ungjilli nuk ka pun\u00eb\u201d, dhe kam par\u00eb kaq shum\u00eb kisha tek i p\u00ebrkulen nj\u00eb feje t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb nj\u00eb bote-tjet\u00ebr e cila e dallon \u00e7uditsh\u00ebm trupin nga shpirti dhe t\u00eb shenjt\u00ebn nga shekullarja.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ka qen\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur kisha ishte e fuqishme. P\u00ebrgjat\u00eb asaj periudhe t\u00eb krishter\u00ebt e hersh\u00ebm g\u00ebzoheshin kur ishte e shkruar q\u00eb t\u00eb vuanin p\u00ebr \u00e7far\u00eb besonin. N\u00eb ato dit\u00eb kisha nuk ishte thjesht nj\u00eb termomet\u00ebr q\u00eb regjistronte idet\u00eb dhe principet e opinionit popullor; por termostat q\u00eb transformonte zakonet e shoq\u00ebris\u00eb. Kurdo q\u00eb t\u00eb krishter\u00ebt e hersh\u00ebm futeshin n\u00eb nj\u00eb qytet struktura e pushtetit shqet\u00ebsohej dhe menj\u00ebher\u00eb shihte t\u2019i d\u00ebnonte si \u201cshqet\u00ebsues t\u00eb paqes\u201d dhe \u201cagjitator\u00eb t\u00eb jasht\u00ebm\u201d. Megjithat\u00eb ata vazhdonin me bindjen se ishin nj\u00eb \u201ckoloni e parajs\u00ebs\u201d q\u00eb duhej t\u2019i bindej Zotit e jo njeriut. Ishin t\u00eb pak\u00ebt n\u00eb num\u00ebr, por t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb p\u00ebrkushtim. Ishin tep\u00ebr t\u00eb intoksikuar-n\u00eb-Zot q\u00eb t\u00eb \u201cfrik\u00ebsoheshin astronomikisht\u201d. I soll\u00ebn fundin t\u00eb ligave antike t\u00eb f\u00ebmicidit dhe ndeshjeve gladiatoriale.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Gj\u00ebrat q\u00ebndrojn\u00eb ndryshe tani. Kisha bashk\u00ebkohore \u00ebsht\u00eb kaq shpesh nj\u00eb z\u00eb i dob\u00ebt, jo-efektiv dhe i pasigurt\u00eb. Kaq shpesh \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebsja kryesore e statusquo-s\u00eb. M\u00eb tep\u00ebr sesa t\u00eb shqet\u00ebsohet nga prania e kish\u00ebs, struktura e pushtetit n\u00eb komunitete ngush\u00ebllohet nga bekimi i z\u00ebsh\u00ebm i kish\u00ebs p\u00ebr gj\u00ebrat ashtu si\u00e7 jan\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ama gjykimi i Zotit q\u00ebndron mbi kish\u00ebn si kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. N\u00ebse kisha e sotme nuk e rikaplon shpirtin e sakrific\u00ebs t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb hershme, do ta humbas\u00eb unaz\u00ebn e saj autentike, do ta humbas\u00eb besnik\u00ebrin\u00eb e milionave dhe do t\u00eb anashkalohet si klub social i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm e pa asnj\u00eb kuptim p\u00ebr shekullin e XX. Takoj \u00e7do dit\u00eb t\u00eb rinj me zhg\u00ebnjimin p\u00ebr kish\u00ebn t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzuar haptazi n\u00eb neveri.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Shpresoj q\u00eb kisha si e t\u00ebr\u00eb do t\u2019ia dal\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me sfid\u00ebn e k\u00ebtij momenti vendimtar. Megjithat\u00eb, edhe n\u00ebse kisha nuk i del n\u00eb krah drejt\u00ebsis\u00eb, nuk d\u00ebshp\u00ebrohem p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Nuk i druhem rezultatit t\u00eb luft\u00ebs ton\u00eb n\u00eb Birmingam dhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kombin, sepse q\u00ebllimi i Amerik\u00ebs \u00ebsht\u00eb liria. Edhe pse jemi t\u00eb abuzuar dhe t\u00eb urryer, fati jon\u00eb \u00ebsht\u00eb i nyj\u00ebtuar me fatin e Amerik\u00ebs. Ne ishim k\u00ebtu para se pelegrin\u00ebt t\u00eb zatetnin n\u00eb Plymouth. Ne ishim k\u00ebtu para se lapsi i Jeffersonit t\u00eb p\u00ebrshkruante faqet e historis\u00eb me fjal\u00ebn magjike t\u00eb Deklarat\u00ebs s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy shekuj paraardh\u00ebsit tan\u00eb punuan k\u00ebtu pa paga\u2014dhe megjithat\u00eb, fal\u00eb nj\u00eb vitaliteti t\u00eb pafund populli yn\u00eb vazhdoi t\u00eb ec\u00eb e t\u00eb zhvillohet. N\u00ebse mizorit\u00eb e pap\u00ebrshkrueshme t\u00eb skllav\u00ebris\u00eb nuk mund\u00ebn t\u00eb na ndalnin, kund\u00ebrshtit\u00eb q\u00eb po na dalin p\u00ebrball\u00eb sot sigurisht q\u00eb do t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb. Do ta fitojm\u00eb lirin\u00eb ton\u00eb sepse trash\u00ebgimia e shenjt\u00eb e kombit ton\u00eb dhe vullneti i p\u00ebrjetsh\u00ebm i Zotit jan\u00eb t\u00eb trup\u00ebzuar n\u00eb k\u00ebrkesat tona ushtuese.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb duhet ta p\u00ebrmbyll tani, por para mbylljes jam i detyruar t\u00eb p\u00ebrmend edhe nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb fundit nga deklarata juaj q\u00eb thell\u00ebsisht m\u00eb ka shqet\u00ebsuar. Ngroht\u00ebsisht i l\u00ebvduat forcat policore t\u00eb Birmingamit p\u00ebr ruajtjen e \u201crendit\u201d dhe \u201cparandalimin e dhun\u00ebs\u201d. Nuk besoj se do t\u2019i l\u00ebvdonit aq ngroht\u00ebsisht forcat policore n\u00ebse do t\u2019i kishit par\u00eb qent\u00eb e tyre t\u00eb dhunsh\u00ebm tek kafshonin gjasht\u00eb zezak\u00eb paq\u00ebsor t\u00eb paarmatosur. Nuk besoj se do t\u2019i l\u00ebvdonit aq shpejt polic\u00ebt n\u00ebse do ta k\u00ebqyrnit trajtimin e sh\u00ebmtuar dhe jo njer\u00ebzor t\u00eb zezak\u00ebve k\u00ebtu n\u00eb qelit\u00eb e qytetit; n\u00ebse do t\u2019i k\u00ebqyrnit tek i shtyjn\u00eb dhe i mallkojn\u00eb grat\u00eb e vjetra dhe vajzat e reja zezake; n\u00ebse do t\u2019i k\u00ebqyrnit tek shpullojn\u00eb dhe sulmojn\u00eb burrat e vjet\u00ebr dhe djemt\u00eb e rinj zezak\u00eb; n\u00ebse do t\u2019i kishit k\u00ebqyrur, si\u00e7 b\u00ebn\u00eb n\u00eb dy raste, duke na refuzuar ushqimin sepse donim t\u00eb k\u00ebndonim lutjen ton\u00eb s\u00ebbashku. M\u00eb vjen keq q\u00eb nuk mund t\u2019i bashkohem lavdeve tuaja p\u00ebr departamentin e policis\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se jan\u00eb t\u00eb disiplinuar n\u00eb mbar\u00ebvajtjen publike t\u00eb demonstratave. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, ata jan\u00eb treguar publikisht \u201cjo-t\u00eb-dhunsh\u00ebm\u201d. Por p\u00ebr \u00e7far\u00eb q\u00ebllimi? P\u00ebr t\u00eb mir\u00ebmbajtur sistemin e lig t\u00eb segregimit. P\u00ebrgjat\u00eb viteve t\u00eb fundit vazhdimisht kam predikuar se demonstrimet jo-t\u00eb-dhunshme e lypin q\u00eb mjetet q\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb jen\u00eb po aq t\u00eb pastra sa q\u00ebllimet q\u00eb synojm\u00eb. Prandaj, jam p\u00ebrpjekur ta b\u00ebj t\u00eb qart\u00eb se \u00ebsht\u00eb gabim t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebsh mjete imorale p\u00ebr q\u00ebllime morale. Ama, sot m\u00eb duhet t\u00eb pohoj se \u00ebsht\u00eb po aq gabim, ose edhe m\u00eb keq, t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebsh mjete morale p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebmbajtur q\u00ebllime imorale.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Do doja t\u2019i kishit l\u00ebvduar demonstruesit zezak\u00eb t\u00eb Birmingamit p\u00ebr guximin e tyre sublim, gatishm\u00ebrin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb vuajtur dhe disiplin\u00ebn e tyre t\u00eb mrekullueshme mu midis provokimit m\u00eb jonjer\u00ebzor. Do vij\u00eb nj\u00eb dit\u00eb kur Jugu do t\u2019i njoh\u00eb heronjt\u00eb e tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Ata do t\u00eb jen\u00eb James Meredith\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt me guxim dhe me nje sens t\u00eb mrekulluesh\u00ebm q\u00ebllim\u00ebsie p\u00ebrballojn\u00eb turmat p\u00ebr\u00e7muese e armiq\u00ebsore dhe vetmin\u00eb pik\u00eblluese q\u00eb karakterizon jet\u00ebn e pionier\u00ebve. Do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb shtypur, gra zezake t\u00eb gjymtuara, t\u00eb simbolizuara n\u00eb gruan 72-vje\u00e7are t\u00eb Montgomerit, n\u00eb Alabama, e cila u ngrit me nj\u00eb sens dinjiteti dhe me njer\u00ebzit e saj vendosi t\u00eb mos udh\u00ebtonte n\u00eb autobuz\u00ebt e segreguar dhe iu p\u00ebrgjigj dikujt q\u00eb e pyeti n\u00eb ishte lodhur me nj\u00eb thell\u00ebsi jo gramatike, \u201ck\u00ebmb\u00ebt e mia jan\u00eb t\u00eb lodhura, por shpirti im \u00ebsht\u00eb n\u00eb paqe\u201d. Do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb e gjimnazeve dhe student\u00ebt e universiteteve, pastor\u00ebt e rinj t\u00eb ungjillit dhe nj\u00eb mori t\u00eb moshuarish q\u00eb me guxim dhe paq\u00ebsisht zaptojn\u00eb mensat popullore dhe me vullnet shkojn\u00eb n\u00eb qeli p\u00ebr hir t\u00eb nd\u00ebrgjegjes s\u00eb tyre. Do vij\u00eb nj\u00eb dit\u00eb kur Jugu do ta kuptoj\u00eb se kur k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb t\u00eb anashkaluar t\u00eb Zotit zatet\u00ebn mensat n\u00eb fakt po ngriheshin p\u00ebr m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e \u00ebndrr\u00ebs amerikane dhe p\u00ebr vlerat m\u00eb t\u00eb shenjta t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb ton\u00eb Judeo-Kristiane.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb nuk kam shkruar nj\u00eb let\u00ebr kaq t\u00eb gjat\u00eb &#8211; apo m\u00eb mir\u00eb t\u00eb them nj\u00eb lib\u00ebr? Kam frik\u00eb se \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr e gjat\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn tuaj t\u00eb \u00e7muar. Mund t\u2019ju siguroj se do t\u00eb kishte qen\u00eb shum\u00eb m\u00eb e shkurt\u00ebr n\u00ebse do ta kisha shkruajtur nga nj\u00eb tavolin\u00eb e p\u00ebrshtatshme, por \u00e7\u2019mund t\u00eb b\u00ebsh tjet\u00ebr kur je i vet\u00ebm p\u00ebr dit\u00eb me radh\u00eb n\u00eb monotonin\u00eb e m\u00ebrzitshme t\u00eb nj\u00eb qelie t\u00eb ngusht\u00eb burgu p\u00ebrve\u00e7se t\u00eb shkruash letra t\u00eb gjata, t\u00eb mendosh mendime t\u00eb \u00e7uditshme dhe t\u00eb lutesh me lutje t\u00eb gjata?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse kam th\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb let\u00ebr q\u00eb \u00ebsht\u00eb zvog\u00eblim i t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe tregues i nj\u00eb padurimi t\u00eb paarsyesh\u00ebm, ju lus t\u00eb m\u00eb falni. N\u00ebse kam th\u00ebn\u00eb di\u00e7ka n\u00eb k\u00ebt\u00eb let\u00ebr q\u00eb \u00ebsht\u00eb zmadhim i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe tregues i nj\u00eb durimi timin q\u00eb m\u00eb qet\u00ebson me di\u00e7ka m\u00eb pak se me v\u00ebllaz\u00ebrimin, lus Zotin t\u00eb m\u00eb fal\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">I juaji p\u00ebr kauz\u00ebn e Paqes dhe V\u00ebllaz\u00ebris\u00eb,<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Martin Luther King, Jr.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">_________________<\/span><br \/><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif;font-size: 12pt\"><sup>1<\/sup> &#8220;Segregation&#8221; (fenomeni i ndarjes n\u00eb vija racore a etnike t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme n\u00eb hap\u00ebsira publike, shkolla, restorante, autobuza, lagje, etj) kemi vendosur ta l\u00ebm\u00eb n\u00eb tekst si \u2018segregim\u2019. Fjala n\u00ebnkupton \u2018ve\u00e7im\u2019 dhe \u2018ndarje\u2019; kuptimi i kund\u00ebrt i fjal\u00ebs \u2018agregim\u2019 e cila n\u00ebnkupton prirjen drejt mbledhjes dhe bashkimit.<\/span><br \/><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif;font-size: 12pt\">2\u201cThalidomide\u201d \u00ebsht\u00eb medikament i ndaluar si shkaktar lindjesh anormale n\u00eb vitet \u201850-\u201860. Medikamenti p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb parandaluar s\u00ebmundje t\u00eb ndryshme, por efektet an\u00ebsore t\u00eb tij tek n\u00ebnat shtatz\u00ebna ishin t\u00eb tmerrshme. Mij\u00ebra f\u00ebmij\u00eb lind\u00ebn me \u00e7rregullime fizike dhe mendore.<\/span><br \/><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif;font-size: 12pt\">3 &#8220;Nigger&#8221; kemi vendosur ta l\u00ebm\u00eb nj\u00ebjt\u00eb edhe n\u00eb shqip. Etimologjikisht fjala n\u00ebnkupton \u2018zezak\u2019, por n\u00eb historin\u00eb e skllav\u00ebrimit t\u00eb zezak\u00ebve n\u00eb SHBA p\u00ebrdorej prej padron\u00ebve t\u00eb bardh\u00eb p\u00ebr t\u2019iu drejtuar skllev\u00ebrve zezak\u00eb. Fjala \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e zhargonit racist n\u00eb SHBA dhe p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb fyer zezak\u00ebt si skllev\u00ebr.<\/span><br \/><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif;font-size: 12pt\">4\u201cZeitgeist\u201d n\u00eb gjermanisht n\u00ebnkupton \u201cShpirt\u201d ose \u201cFrym\u00eb\u201d sipas konceptit t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb \u201cfrym\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb\u201d ose \u201cshpirtit t\u00eb shenjt\u00eb\u201d. M.L.K.Jr e p\u00ebrdor k\u00ebt\u00eb fjal\u00ebme kuptimin e \u201cfrym\u00ebs s\u00eb koh\u00ebs\u201d sipas interpretimit t\u00eb tij nga figurimi i saj n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej veprave kulmoredhe m\u00eb revolucionare t\u00eb filozofis\u00eb bot\u00ebrore, n\u00eb Fenomenologjin\u00eb e Shpirtit\/Frym\u00ebs t\u00eb filozofit gjerman G.W.F. Hegel, p\u00ebr t\u00eb n\u00ebnvizuar rreshtimin e zezak\u00ebve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn n\u00eb nj\u00eb \u201cfrym\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u201d angazhuese dhe n\u00eb nj\u00eb vet\u00ebnd\u00ebrgjegje kolektive p\u00ebr domosdoshm\u00ebrin\u00eb e \u00e7lirimit t\u00eb tyre t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pavjo Gjini | 15.04.2019 | nyje.al\u00a0 Foto e shkrepur gjat\u00eb marshimit nga Selma n\u00eb Montgomeri, 1965 (Spider Martin nga ekspozita \u201cSelma March 1965\u201d) Martin Luther King Jr. ishte akademik, pastor baptist dhe aktivist i shquar i l\u00ebvizjes p\u00ebr t\u00eb drejtat civile n\u00eb Amerik\u00ebn e viteve \u201960, deri n\u00eb momentin kur vritet m\u00eb 4 prill t\u00eb 1968-s.Letra e m\u00ebposhtme u shkrua m\u00eb 16 prill t\u00eb vitit 1963, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Kingu q\u00ebndronte n\u00eb burgun e Birmingamit i arrestuar nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb m\u00eb 12 prill p\u00ebr pjesmarrje n\u00eb fushat\u00ebn e Birmingamit nga aktivist\u00eb t\u00eb t\u00eb drejtave civile. Fushata u drejtua nga L\u00ebvizja e Krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Alabama dhe nga Shoqata e Drejtuesve t\u00eb t\u00eb Krishter\u00ebve t\u00eb Jugut. Aksionet e para ndodh\u00ebn n\u00eb fillim t\u00eb prillit me marshime, zaptime, bojkotime dhe aksione t\u00eb tjera kund\u00ebr segregimit1 n\u00eb Birmingam t\u00eb Alabamas. Letra e Kingut \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj deklarat\u00ebs publike \u201cThirrje p\u00ebr Unitet\u201d t\u00eb l\u00ebshuar nga tet\u00eb figura fetare t\u00eb bardha nga Jugu i SHBA-s\u00eb t\u00eb cil\u00ebt b\u00ebnin thirrje p\u00ebr maturi dhe qet\u00ebsi. Kingu argumenton gjer\u00ebsisht arsyet dhe domosdoshm\u00ebrin\u00eb e aksioneve direkte paq\u00ebsore t\u00eb nd\u00ebrmarra nga l\u00ebvizja p\u00ebr t\u00eb drejtat civile.Letra u shkrua n\u00eb copa gazetash, letrash dhe fletore sh\u00ebnimesh. Tashm\u00eb ajo konsiderohet si nj\u00eb tekst klasik n\u00eb eseistik\u00ebn politike amerikane dhe bot\u00ebrore. Letra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm sesi mbrohet nj\u00eb akt politik dhe sesi parashtrohet n\u00eb gjuh\u00eb dhe n\u00eb tekst akti. Logjika dhe ndjeshm\u00ebria e tij, mendimi dhe l\u00ebkura e tij jan\u00eb t\u00eb pandashme n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst. Kjo let\u00ebr na tregon se nj\u00eb eseistik\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb politika e bashkimit dhe e p\u00ebrkimit t\u00eb ndjeshm\u00ebris\u00eb me logjik\u00ebn.M\u00eb posht\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthimi i letr\u00ebs s\u00eb plot\u00eb. Nga Martin Luther King, Jr.Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb jam i izoluar n\u00eb burgun e qytetit t\u00eb Birmingamit, m\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb deklarata juaj e fundit q\u00eb i quante aktivitetet tona aktuale si \u201ct\u00eb pamatura dhe t\u00eb parakohshme\u201d. Rrall\u00ebher\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb, ndalem t\u2019u p\u00ebrgjigjem kritikave ndaj veprimtaris\u00eb dhe ideve t\u00eb mia. N\u00ebse do vendosja t\u2019iu p\u00ebrgjigjesha t\u00eb gjitha kritikave q\u00eb kalojn\u00eb nga tavolina ime e pun\u00ebve, sekretaret e mia do t\u00eb merreshin me pak gj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrgjat\u00eb dit\u00ebs dhe mua nuk do t\u00eb m\u00eb mbetej m\u00eb koh\u00eb p\u00ebr veprimtari konstruktive. Ama, meq\u00eb e ndjej se jeni burra p\u00ebrnj\u00ebmend t\u00eb nj\u00eb vullneti t\u00eb mir\u00eb dhe se kritikat tuaja jan\u00eb t\u00eb sinqerta, do t\u00eb doja t\u2019i p\u00ebrgjigjesha deklarat\u00ebs suaj n\u00eb terma, shpresoj, t\u00eb duruar dhe t\u00eb arsyesh\u00ebm. Mendoj se duhet t\u00eb tregoj arsyen e qenies sime n\u00eb Birmingam, meq\u00eb qenkeni ndikuar nga argumenti i \u201ct\u00eb jasht\u00ebmve q\u00eb fusin hund\u00ebt brenda\u201d. Kam nderin t\u00eb sh\u00ebrbej si President i Konferenc\u00ebs Jugore t\u00eb Udh\u00ebheqjes s\u00eb Krishter\u00eb, nj\u00eb organizat\u00eb q\u00eb operon n\u00eb \u00e7do shtet t\u00eb jugut, me seli qendrore n\u00eb Atlanta, Xhorxha. Kemi rreth 85 organizata an\u00ebtare n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Jugun, nj\u00ebra prej t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb e L\u00ebvizjes s\u00eb Krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Alabama. Kurdo q\u00eb \u00ebsht\u00eb nevoja dhe mund\u00ebsia, bashk\u00ebndajm\u00eb me an\u00ebtar\u00ebt tan\u00eb stafin, burimet financiare dhe ato edukative. Disa muaj m\u00eb par\u00eb filiali yn\u00eb lokal k\u00ebtu n\u00eb Birmingam na ftoi t\u00eb ishim gati t\u00eb angazhoheshim n\u00eb nj\u00eb program aksioni-direkt jo-t\u00eb-dhunsh\u00ebm n\u00ebse k\u00ebshtu gjykohej e domosdoshme. Menj\u00ebher\u00eb pranuam dhe kur erdhi momenti e mbajt\u00ebm fjal\u00ebn. Prandaj jam k\u00ebtu, p\u00ebrkrah me disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb stafit tim, sepse na kan\u00eb ftuar. Jam k\u00ebtu sepse kam lidhje t\u00eb ngushta organizative n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend. P\u00ebrtej k\u00ebsaj, jam n\u00eb Birmingam sepse padrejt\u00ebsia \u00ebsht\u00eb k\u00ebtu. Ashtu si\u00e7 profet\u00ebt e shek. VIII lan\u00eb pas fshatrat e tyre t\u00eb vegj\u00ebl dhe e mbart\u00ebn urdh\u00ebres\u00ebn e tyre \u201ck\u00ebshtu ka th\u00ebn\u00eb Per\u00ebndia\u201d shum\u00eb p\u00ebrtej kufijve t\u00eb vendlindjeve t\u00eb tyre; dhe ashtu si\u00e7 Apostulli Pal la pas fshatin e tij t\u00eb Tarsusve dhe e mbarti Ungjillin e Jezu Krishtit praktikisht n\u00eb \u00e7do katundth dhe qytet t\u00eb bot\u00ebs Greko-Romake, edhe un\u00eb po ashtu ndihem i thirrur ta mbart ungjillin e liris\u00eb m\u00eb gjer\u00eb sesa qyteti im. Si Pali, m\u00eb duhet pareshtur t\u2019i p\u00ebrgjigjem thirrjes maqedone p\u00ebr ndihm\u00eb.P\u00ebrm\u00ebtej, jam i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrlidhjen e t\u00eb gjitha komuniteteve dhe shteteve. Nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj pal\u00ebvizur n\u00eb Atlanta dhe t\u00eb mos shqet\u00ebsohem rreth asaj q\u00eb ndodh n\u00eb Birmingam. Padrejt\u00ebsia diku, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb \u00e7dokund. Jemi t\u00eb kapur n\u00eb nj\u00eb rrjet t\u00eb pashmangsh\u00ebm reciprociteti, mb\u00ebrthyer nga veshja e nj\u00eb fati t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. \u00c7do gj\u00eb q\u00eb afekton dik\u00eb menj\u00ebher\u00eb, i afekton t\u00eb gjith\u00eb t\u00ebrthorazi. Kurr\u00eb m\u00eb nuk e kemi luksin t\u00eb jetojm\u00eb me iden\u00eb e ngusht\u00eb dhe provinciale t\u00eb \u201cagjitatorit t\u00eb jasht\u00ebm\u201d. \u00c7dokush q\u00eb jeton brenda Shteteve t\u00eb Bashkuara nuk mundet t\u00eb konsiderohet m\u00eb si i huaj. Ju i vajtoni demonstratat q\u00eb po ndodhin aktualisht n\u00eb Birmingam. Ama, m\u00eb vjen keq q\u00eb deklarata juaj nuk shprehte nj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb ngjash\u00ebm p\u00ebr kushtet q\u00eb i mund\u00ebsuan k\u00ebto demonstrata. Jam i sigurt\u00eb se secili prej jush do t\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb shkonte m\u00eb tutje sesa nj\u00eb analist shoq\u00ebror sip\u00ebrfaq\u00ebsor, i cili thjesht hedh syt\u00eb tek efektet dhe nuk rreket t\u00eb rrok\u00eb shkaqet themelore. Nuk do t\u00eb hezitoja t\u00eb shprehesha se \u00ebsht\u00eb fatkeq\u00ebsi q\u00eb t\u00eb ashtuquajturat demonstrata po ndodhin n\u00eb Birmingam pik\u00ebrisht tani, por do t\u00eb thoja me terma edhe m\u00eb empatik se \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb fatkeqe q\u00eb struktura e pushtetit t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb k\u00ebtij qyteti e la komunitetin zezak pa asnj\u00eb alternativ\u00eb tjet\u00ebr.N\u00eb \u00e7do fushat\u00eb jo-t\u00eb-dhunshme ekzistojn\u00eb kat\u00ebr hapa bazik: p\u00ebrmbledhje e fakteve p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00ebse padrejt\u00ebsit\u00eb akoma po ndodhin, negociata, vet-purifikim dhe aksion direkt. N\u00eb Birmingam i kemi kaluar t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto hapa. Nuk mund t\u00eb p\u00ebrg\u00ebnjeshtrohet fakti se padrejt\u00ebsia racore e ka g\u00eblltitur k\u00ebt\u00eb komunitet. Birmingami me shum\u00eb mund\u00ebsi \u00ebsht\u00eb qyteti m\u00eb rrept\u00ebsisht i segreguar n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Rastet e tij t\u00eb sh\u00ebmtuara t\u00eb brutalitetit policor njihen n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb vendit. Trajtimi i padrejt\u00eb i zezak\u00ebve n\u00eb gjykata \u00ebsht\u00eb nj\u00eb realitet famkeq. N\u00eb Birmingam ka m\u00eb shum\u00eb raste bombardimi sht\u00ebpiash dhe kishash zezake t\u00eb pazbuluara sesa n\u00eb \u00e7do qytet tjet\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij kombi. K\u00ebto jan\u00eb faktet e patjet\u00ebrsueshme, brutale dhe t\u00eb pabesueshme. Mbi baz\u00ebn e k\u00ebtyre, drejtuesit zezak\u00eb menduan t\u00eb negocionin me udh\u00ebheq\u00ebsit e qytetit. Ama, drejtuesit politik\u00eb vazhdimisht refuzuan t\u00eb ofroheshin me mir\u00ebbesim e t\u00eb b\u00ebheshin pjes\u00eb e<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":4632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kulture-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"on","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-2109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","category-kryenyje","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2109"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24846,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions\/24846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}