{"id":2067,"date":"2019-03-20T14:29:26","date_gmt":"2019-03-20T13:29:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nyje.al\/?p=2067"},"modified":"2024-09-03T13:33:26","modified_gmt":"2024-09-03T11:33:26","slug":"nje-takim-per-simone-weil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/nje-takim-per-simone-weil\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb takim p\u00ebr Simone Weil"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2067\" class=\"elementor elementor-2067\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2daf3a8 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"2daf3a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2de2fabd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2de2fabd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #993300;font-family: georgia, palatino, serif\"><strong><a href=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Blerta-Hyska-1.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2075 alignright\" src=\"http:\/\/www.nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Blerta-Hyska-1.jpg\" alt=\"\" width=\"303\" height=\"522\" \/><\/a><span style=\"font-size: 14pt\">20.03.2019 | nyje.al<\/span><\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em>Simone Weil, nj\u00eb filozofe e r\u00ebnd\u00ebsishme e shek. XX dhe aktiviste politike ka p\u00ebrjetuar ekzilin, luft\u00ebn, shfryt\u00ebzimin e proletariatit dhe vetmohimin, deri sa vdes n\u00eb mosh\u00ebn 34-vje\u00e7are. Ajo vjen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb shqip me \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d (Pika pa sip\u00ebrfaqe, 2019) p\u00ebrkthyer nga Blerta Hyska, e cila b\u00ebri nj\u00eb prezantim n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e grupit ATA.<\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: Fillimisht duam t\u00eb dim\u00eb se cilat jan\u00eb elementet biografike n\u00eb jet\u00ebn e Weilit q\u00eb ju kan\u00eb l\u00ebn\u00eb mbres\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb njohjes dhe p\u00ebrkthimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb saj?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: S\u00eb pari ju falenderoj p\u00ebr ftes\u00ebn. Jam g\u00ebzuar kur mora vesh q\u00eb Simone Weili ka gjetur tashm\u00eb lexuesin e vet. P\u00ebrkthyesit b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb pun\u00eb n\u00eb kushte izolimi e vetmie t\u00eb plot\u00eb dhe kur e dim\u00eb q\u00eb libri ka gjetur lexuesit e tij na vjen shum\u00eb mir\u00eb. Procesi i p\u00ebrkthimit t\u00eb k\u00ebtij libri ka filluar para dy-tre vitesh ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 2018. Simone Weilin e kam njohur nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb e p\u00ebrktheja, pasi m\u00eb p\u00ebrpara as un\u00eb nuk e njihja, e sot e k\u00ebsaj dite vazhdoj ta mbaj si nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb cilit i rikthehem vazhdimisht.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00eb b\u00ebnte p\u00ebrshtypje inkandeshenca q\u00eb e ka karakterizuar jet\u00ebn e saj, besimi i fort\u00eb n\u00eb ato q\u00eb b\u00ebnte edhe pse ishte n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjitha dramave t\u00eb koh\u00ebs. U p\u00ebrfshi shum\u00eb e re n\u00eb vuajtjet e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb uzin\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebt punoi p\u00ebr nj\u00eb vit, n\u00eb luft\u00ebn civile t\u00eb Spanj\u00ebs, si dhe p\u00ebrjetoi ekzilin p\u00ebrgjat\u00eb pushtimit nazist.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00c7moj shum\u00eb faktin q\u00eb ajo b\u00ebn pjes\u00eb te brezi i par\u00eb i grave q\u00eb ka marr\u00eb nj\u00eb arsimim rigoroz. Edukimi i saj klasik i ka gjurm\u00ebt n\u00eb gjimnazin Henri i IV-t\u00eb, prej nga kan\u00eb kaluar shum\u00eb autor\u00eb dhe filozof\u00eb. E m\u00eb pas n\u00eb shkoll\u00ebn normale superiore, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn b\u00ebnin pjes\u00eb elita e filozof\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb letrave. L\u00ebnd\u00ebt kryesore t\u00eb m\u00ebsimit ishin gjuh\u00ebt e lashta si greqishtja dhe latinishtja, si dhe l\u00ebnd\u00eb t\u00eb tjera kryesisht filozofi e matematik\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb ndikuar shum\u00eb nga v\u00ebllai i saj matematicien si dhe profesori i filozofis\u00eb Alain. Vler\u00ebsohej si filozofe, por refuzonte t\u00eb ishte filozofe sallonesh. Nuk merrte pjes\u00eb n\u00eb takime aristokrate p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e t\u00eb folurit.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: P\u00ebr shkak t\u00eb pushtimit nazist, Weili detyrohet t\u00eb largohet s\u00eb bashku me familjen p\u00ebr n\u00eb Amerik\u00eb. Cili ka qen\u00eb angazhimi i saj aty?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: Para largimit t\u00eb saj n\u00eb Amerik\u00eb, ajo u vendos n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb Algjeris\u00eb dhe q\u00ebndroi p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb me mikun e saj Gustave Thibon. N\u00eb saj\u00eb t\u00eb bisedave me t\u00eb dhe sh\u00ebnimeve t\u00eb vazhdueshme n\u00eb ditarin e saj u arrit q\u00eb pas vdekjes s\u00eb Weilit ato shkrime t\u00eb mblidheshin dhe publikoheshin n\u00eb librin e par\u00eb \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d. M\u00eb pas ajo ndoqi rrug\u00ebt e eksodit dhe vendoset n\u00eb Marsej\u00eb. Aty kishte krijuar nj\u00eb grup intelektual\u00ebsh t\u00eb cil\u00ebt filluan t\u00eb botonin n\u00eb revist\u00ebn letrare \u201cFletoret e jugut\u201d. Mbahet si nj\u00eb botim me cil\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb e konsideronin k\u00ebt\u00eb angazhim si nj\u00eb \u201caventur\u00eb e bukur\u201d e intelektual\u00ebve francez\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: P\u00ebrse e vler\u00ebsoni t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb njohja e Weilit t\u00eb filloj\u00eb nga leximi i librit \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: Mendoj se ky lib\u00ebr mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb m\u00eb s\u00eb miri si hyrje p\u00ebr t\u00eb gjitha veprat e tjera t\u00eb autores. Ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta e atyre librave me mendime t\u00eb gatshme, u drejtohet njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb koh\u00eb t\u00eb reflektojn\u00eb. N\u00ebse duam ta njohim m\u00eb mir\u00eb Simone Weilin dhe t\u00eb rrokim at\u00eb q\u00eb ka dashur t\u00eb thot\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj duhet t\u2019ia fillojm\u00eb nga ky lib\u00ebr. \u00cbsht\u00eb i thell\u00eb, nuk lexohet shpejt dhe k\u00ebrkon mendim, reflektim e vullnet p\u00ebr t\u2019iu rikthyer.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: Kur prezantojm\u00eb nj\u00eb autor, si nj\u00eb nga momentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb jet\u00ebn e tij theksojm\u00eb faktin q\u00eb ka vdekur n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re. Susan Sontag n\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb sajin p\u00ebr Weilin shtron mendimin se kjo mundet t\u00eb jet\u00eb si shprehi e nj\u00eb nevoje t\u00eb brendshme p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb martir p\u00ebr \u00e7do t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta besojm\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, e rrjedhimisht t\u2019i bindemi asaj. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Weili nuk e konsideronte veten martire, \u00e7far\u00eb duam t\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb kur theksojm\u00eb jet\u00ebn e shkurt\u00ebr dhe vepr\u00ebn e madhe t\u00eb dikujt?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: Weilin e kan\u00eb cil\u00ebsuar si shenjtore laike, por ajo vet\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet veprave t\u00eb l\u00ebna pas duket q\u00eb ishte kund\u00ebr shenjt\u00ebris\u00eb s\u00eb supozuar dhe e p\u00ebr\u00e7monte martirizimin. Faktet flasin q\u00eb ajo vdiq e privuar nga ushqimi si shenj\u00eb solidariteti me ata q\u00eb vuanin pushtimin nazist. Ka refuzuar po ashtu t\u00eb mjekohet p\u00ebr t\u00eb luftuar s\u00ebmundjen e tuberkulozit, e cila i solli vdekjen n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb shum\u00eb t\u00eb re. Ndoshta p\u00ebrmendja e vdekjes s\u00eb saj t\u00eb parakohshme mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb tendenc\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzore, p\u00ebr shkak se njer\u00ebzimi ka nevoj\u00eb p\u00ebr mite dhe heronj.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ajo flet te libri \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d p\u00ebr dy m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb hequr dor\u00eb nga t\u00eb mirat materiale, n\u00eb t\u00eb cilat shfaqet edhe q\u00ebllimi i k\u00ebsaj sacrifice q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrftimi i nj\u00eb t\u00eb mire shpirt\u00ebrore.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">&#8220;T\u00eb privohesh, me q\u00ebllim p\u00ebrfitimin e nj\u00eb t\u00eb mire shpirt\u00ebrore.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u2019i konceptosh dhe t\u2019i ndiesh si kushte t\u00eb t\u00eb mirave shpirt\u00ebrore (shembull: uria, lodhja, posht\u00ebrimi err\u00ebsojn\u00eb inteligjenc\u00ebn dhe bezdisin meditimin), e megjithat\u00eb t\u00eb heq\u00ebsh dor\u00eb. <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ve\u00e7 kjo m\u00ebnyr\u00eb e dyt\u00eb e heqjes dor\u00eb \u00ebsht\u00eb e vetmja lakuriq\u00ebsi e shpirtit&#8221;.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: Gjuha sipas Weil-it duhet t\u00eb tregoj\u00eb funksionet dhe lidhjet. Cilat kan\u00eb qen\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb keni ndeshur p\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb p\u00ebrkthimit t\u00eb librat \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d?.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb jesh lexues shum\u00eb kritik dhe intim i nj\u00eb vepre. E kam lexuar disa her\u00eb n\u00eb nj\u00eb version t\u00eb hersh\u00ebm botuar n\u00eb vitin 1954, por me sharmin e librave t\u00eb vjet\u00ebr, si nga aroma, shkronjat dhe nga ngjyra e verdh\u00eb e flet\u00ebve. Ai lib\u00ebr rrezantonte di\u00e7ka mistike, di\u00e7ka t\u00eb shndritshme. Fillimisht ai lib\u00ebr t\u00eb jep p\u00ebrshtypjen sikur e ka shkruar me ato fjal\u00eb q\u00eb i jan\u00eb gjendur aty rrotull, por kam hasur v\u00ebshtir\u00ebsi pasi me pak fjal\u00eb thuhej shum\u00eb. Shprehej nj\u00eb ide, nj\u00eb mendim, nj\u00eb p\u00ebrsiatje. Hasa v\u00ebshtir\u00ebsi deri sa ia gjeta stilin dhe arrita t\u00eb kuptoj dhe t\u00eb sjell n\u00eb shqip ato q\u00eb lexoja mes rrjeshtash. M\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u2019i rikthehem leximeve t\u00eb tjera filozofike, p\u00ebr shkak se autorja e merr si t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb q\u00eb ne e njohim Platonin, Aristotelin etj. Ndjeja p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb t\u00eb gjurmoja tjetrin brenda vetes, t\u00eb gjeja Simone Weilin dhe ta b\u00ebja t\u00eb fliste shqip.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: Weili duket q\u00eb nuk beson n\u00eb asnj\u00eb fe, sesa beson m\u00eb shum\u00eb tek e mbinatyrshmja, te koncepti i Zotit. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb hiri dhe \u00e7far\u00eb r\u00ebndesa p\u00ebr Weilin? A i p\u00ebrdor ajo k\u00ebto koncepte si kategori analitike p\u00ebr t\u00eb shpjeguar fenomene t\u00eb p\u00ebrnalt\u00ebsimit apo \u00ebsht\u00eb kategori thelb\u00ebsisht ekzistenciale, sikur njihet edhe n\u00eb krisht\u00ebrim?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: R\u00ebndesa dhe Hiri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb meditim q\u00eb Simone Weili ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr mjerimin e qenieve njer\u00ebzore. Sipas saj r\u00ebndesa na frenon, na mban posht\u00eb nd\u00ebrsa hiri \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb na jep vrullin, do thoja \u201cvrullin e jet\u00ebs\u201d sipas Bergsonit. Simbas saj vet\u00ebm hiri t\u00eb \u00e7liron dhe t\u00eb hap portat e dashuris\u00eb hyjnore. Weilin jo rrall\u00eb e kan\u00eb krahasuar me nj\u00eb meteor, q\u00eb ka jetuar pak por intensivisht, e angazhuar n\u00eb shum\u00eb kauza dhe fronte. Ajo kishte d\u00ebshir\u00eb t\u00eb kuptonte absoluten dhe k\u00ebrkimi i absolutes \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb librit. Sa ia doli n\u00eb k\u00ebrkimin e saj? S\u2019e p\u00ebrcaktojm\u00eb dot, por ndjehet nj\u00eb thirrje drejt absolutes.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pyetje<\/strong>: Keni p\u00ebrkthyer kryesisht nga gjuha franceze?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>P\u00ebrgjigje<\/strong>: Studimet q\u00eb kam zhvilluar n\u00eb Franc\u00eb m\u00eb kan\u00eb ndihmuar n\u00eb p\u00ebrkthim, jo vet\u00ebm te ky lib\u00ebr por edhe n\u00eb libra t\u00eb tjer\u00eb. Kam p\u00ebrkthyer kryesisht autor\u00eb filozofie, sociologjie, ekonomie, romane dhe pjes\u00eb teatri, por \u00e7do lib\u00ebr ka regjistrin e tij, historin\u00eb e tij. N\u00ebse ka nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb e kam b\u00ebr\u00eb me pasion n\u00eb jet\u00ebn time \u00ebsht\u00eb m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs franceze. M\u00ebsoja p\u00ebrmend\u00ebsh tekste q\u00eb mund t\u00eb flisnin p\u00ebr peshkimin, gj\u00ebra jo shum\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme, e m\u00eb pas i shkruaja p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar ortografin\u00eb. Ka qen\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur nuk kishte asnj\u00eb material &#8211; si\u00e7 mund t\u00eb kemi tani nj\u00eb pafund\u00ebsi materialesh audio- video, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb kishim vet\u00ebm libra.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #000000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em>P\u00ebrshtati p\u00ebr publikim Diana Malaj.<\/em><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20.03.2019 | nyje.al Simone Weil, nj\u00eb filozofe e r\u00ebnd\u00ebsishme e shek. XX dhe aktiviste politike ka p\u00ebrjetuar ekzilin, luft\u00ebn, shfryt\u00ebzimin e proletariatit dhe vetmohimin, deri sa vdes n\u00eb mosh\u00ebn 34-vje\u00e7are. Ajo vjen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb shqip me \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d (Pika pa sip\u00ebrfaqe, 2019) p\u00ebrkthyer nga Blerta Hyska, e cila b\u00ebri nj\u00eb prezantim n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e grupit ATA. Pyetje: Fillimisht duam t\u00eb dim\u00eb se cilat jan\u00eb elementet biografike n\u00eb jet\u00ebn e Weilit q\u00eb ju kan\u00eb l\u00ebn\u00eb mbres\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb njohjes dhe p\u00ebrkthimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb saj?P\u00ebrgjigje: S\u00eb pari ju falenderoj p\u00ebr ftes\u00ebn. Jam g\u00ebzuar kur mora vesh q\u00eb Simone Weili ka gjetur tashm\u00eb lexuesin e vet. P\u00ebrkthyesit b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb pun\u00eb n\u00eb kushte izolimi e vetmie t\u00eb plot\u00eb dhe kur e dim\u00eb q\u00eb libri ka gjetur lexuesit e tij na vjen shum\u00eb mir\u00eb. Procesi i p\u00ebrkthimit t\u00eb k\u00ebtij libri ka filluar para dy-tre vitesh ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 2018. Simone Weilin e kam njohur nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb e p\u00ebrktheja, pasi m\u00eb p\u00ebrpara as un\u00eb nuk e njihja, e sot e k\u00ebsaj dite vazhdoj ta mbaj si nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb cilit i rikthehem vazhdimisht.M\u00eb b\u00ebnte p\u00ebrshtypje inkandeshenca q\u00eb e ka karakterizuar jet\u00ebn e saj, besimi i fort\u00eb n\u00eb ato q\u00eb b\u00ebnte edhe pse ishte n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjitha dramave t\u00eb koh\u00ebs. U p\u00ebrfshi shum\u00eb e re n\u00eb vuajtjet e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb uzin\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebt punoi p\u00ebr nj\u00eb vit, n\u00eb luft\u00ebn civile t\u00eb Spanj\u00ebs, si dhe p\u00ebrjetoi ekzilin p\u00ebrgjat\u00eb pushtimit nazist. \u00c7moj shum\u00eb faktin q\u00eb ajo b\u00ebn pjes\u00eb te brezi i par\u00eb i grave q\u00eb ka marr\u00eb nj\u00eb arsimim rigoroz. Edukimi i saj klasik i ka gjurm\u00ebt n\u00eb gjimnazin Henri i IV-t\u00eb, prej nga kan\u00eb kaluar shum\u00eb autor\u00eb dhe filozof\u00eb. E m\u00eb pas n\u00eb shkoll\u00ebn normale superiore, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn b\u00ebnin pjes\u00eb elita e filozof\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb letrave. L\u00ebnd\u00ebt kryesore t\u00eb m\u00ebsimit ishin gjuh\u00ebt e lashta si greqishtja dhe latinishtja, si dhe l\u00ebnd\u00eb t\u00eb tjera kryesisht filozofi e matematik\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb ndikuar shum\u00eb nga v\u00ebllai i saj matematicien si dhe profesori i filozofis\u00eb Alain. Vler\u00ebsohej si filozofe, por refuzonte t\u00eb ishte filozofe sallonesh. Nuk merrte pjes\u00eb n\u00eb takime aristokrate p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e t\u00eb folurit. Pyetje: P\u00ebr shkak t\u00eb pushtimit nazist, Weili detyrohet t\u00eb largohet s\u00eb bashku me familjen p\u00ebr n\u00eb Amerik\u00eb. Cili ka qen\u00eb angazhimi i saj aty?P\u00ebrgjigje: Para largimit t\u00eb saj n\u00eb Amerik\u00eb, ajo u vendos n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb Algjeris\u00eb dhe q\u00ebndroi p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb me mikun e saj Gustave Thibon. N\u00eb saj\u00eb t\u00eb bisedave me t\u00eb dhe sh\u00ebnimeve t\u00eb vazhdueshme n\u00eb ditarin e saj u arrit q\u00eb pas vdekjes s\u00eb Weilit ato shkrime t\u00eb mblidheshin dhe publikoheshin n\u00eb librin e par\u00eb \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d. M\u00eb pas ajo ndoqi rrug\u00ebt e eksodit dhe vendoset n\u00eb Marsej\u00eb. Aty kishte krijuar nj\u00eb grup intelektual\u00ebsh t\u00eb cil\u00ebt filluan t\u00eb botonin n\u00eb revist\u00ebn letrare \u201cFletoret e jugut\u201d. Mbahet si nj\u00eb botim me cil\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb e konsideronin k\u00ebt\u00eb angazhim si nj\u00eb \u201caventur\u00eb e bukur\u201d e intelektual\u00ebve francez\u00eb. Pyetje: P\u00ebrse e vler\u00ebsoni t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb njohja e Weilit t\u00eb filloj\u00eb nga leximi i librit \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d?P\u00ebrgjigje: Mendoj se ky lib\u00ebr mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb m\u00eb s\u00eb miri si hyrje p\u00ebr t\u00eb gjitha veprat e tjera t\u00eb autores. Ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta e atyre librave me mendime t\u00eb gatshme, u drejtohet njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb koh\u00eb t\u00eb reflektojn\u00eb. N\u00ebse duam ta njohim m\u00eb mir\u00eb Simone Weilin dhe t\u00eb rrokim at\u00eb q\u00eb ka dashur t\u00eb thot\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj duhet t\u2019ia fillojm\u00eb nga ky lib\u00ebr. \u00cbsht\u00eb i thell\u00eb, nuk lexohet shpejt dhe k\u00ebrkon mendim, reflektim e vullnet p\u00ebr t\u2019iu rikthyer. Pyetje: Kur prezantojm\u00eb nj\u00eb autor, si nj\u00eb nga momentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb jet\u00ebn e tij theksojm\u00eb faktin q\u00eb ka vdekur n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re. Susan Sontag n\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb sajin p\u00ebr Weilin shtron mendimin se kjo mundet t\u00eb jet\u00eb si shprehi e nj\u00eb nevoje t\u00eb brendshme p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb martir p\u00ebr \u00e7do t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta besojm\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, e rrjedhimisht t\u2019i bindemi asaj. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Weili nuk e konsideronte veten martire, \u00e7far\u00eb duam t\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb kur theksojm\u00eb jet\u00ebn e shkurt\u00ebr dhe vepr\u00ebn e madhe t\u00eb dikujt?P\u00ebrgjigje: Weilin e kan\u00eb cil\u00ebsuar si shenjtore laike, por ajo vet\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet veprave t\u00eb l\u00ebna pas duket q\u00eb ishte kund\u00ebr shenjt\u00ebris\u00eb s\u00eb supozuar dhe e p\u00ebr\u00e7monte martirizimin. Faktet flasin q\u00eb ajo vdiq e privuar nga ushqimi si shenj\u00eb solidariteti me ata q\u00eb vuanin pushtimin nazist. Ka refuzuar po ashtu t\u00eb mjekohet p\u00ebr t\u00eb luftuar s\u00ebmundjen e tuberkulozit, e cila i solli vdekjen n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb shum\u00eb t\u00eb re. Ndoshta p\u00ebrmendja e vdekjes s\u00eb saj t\u00eb parakohshme mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb tendenc\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzore, p\u00ebr shkak se njer\u00ebzimi ka nevoj\u00eb p\u00ebr mite dhe heronj. Ajo flet te libri \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d p\u00ebr dy m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb hequr dor\u00eb nga t\u00eb mirat materiale, n\u00eb t\u00eb cilat shfaqet edhe q\u00ebllimi i k\u00ebsaj sacrifice q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrftimi i nj\u00eb t\u00eb mire shpirt\u00ebrore.&#8220;T\u00eb privohesh, me q\u00ebllim p\u00ebrfitimin e nj\u00eb t\u00eb mire shpirt\u00ebrore.T\u2019i konceptosh dhe t\u2019i ndiesh si kushte t\u00eb t\u00eb mirave shpirt\u00ebrore (shembull: uria, lodhja, posht\u00ebrimi err\u00ebsojn\u00eb inteligjenc\u00ebn dhe bezdisin meditimin), e megjithat\u00eb t\u00eb heq\u00ebsh dor\u00eb. Ve\u00e7 kjo m\u00ebnyr\u00eb e dyt\u00eb e heqjes dor\u00eb \u00ebsht\u00eb e vetmja lakuriq\u00ebsi e shpirtit&#8221;. Pyetje: Gjuha sipas Weil-it duhet t\u00eb tregoj\u00eb funksionet dhe lidhjet. Cilat kan\u00eb qen\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb keni ndeshur p\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb p\u00ebrkthimit t\u00eb librat \u201cR\u00ebndesa dhe Hiri\u201d?.P\u00ebrgjigje: P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb jesh lexues shum\u00eb kritik dhe intim i nj\u00eb vepre. E kam lexuar disa her\u00eb n\u00eb nj\u00eb version t\u00eb hersh\u00ebm botuar n\u00eb vitin 1954, por me sharmin e librave t\u00eb vjet\u00ebr, si nga aroma, shkronjat dhe nga ngjyra e verdh\u00eb e flet\u00ebve. Ai lib\u00ebr rrezantonte di\u00e7ka mistike, di\u00e7ka t\u00eb shndritshme. Fillimisht ai lib\u00ebr t\u00eb jep p\u00ebrshtypjen sikur e ka shkruar me ato fjal\u00eb q\u00eb i jan\u00eb gjendur aty rrotull, por kam hasur v\u00ebshtir\u00ebsi pasi me pak fjal\u00eb thuhej shum\u00eb. Shprehej nj\u00eb ide, nj\u00eb mendim, nj\u00eb p\u00ebrsiatje. Hasa v\u00ebshtir\u00ebsi deri sa ia gjeta stilin dhe arrita t\u00eb kuptoj dhe t\u00eb sjell n\u00eb shqip<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":4581,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kulture-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"on","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2067","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2067"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24827,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067\/revisions\/24827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}