{"id":1966,"date":"2019-02-12T18:40:14","date_gmt":"2019-02-12T17:40:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nyje.al\/?p=1966"},"modified":"2024-09-03T12:13:41","modified_gmt":"2024-09-03T10:13:41","slug":"udhezues-per-te-kurdisur-oren-julio-cortazar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/udhezues-per-te-kurdisur-oren-julio-cortazar\/","title":{"rendered":"Tribut Julio Cort\u00e1zarit"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1966\" class=\"elementor elementor-1966\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-59d02c8b e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"59d02c8b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-57284e7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"57284e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>nyje.al |12.02.2019|\u00a0<\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Julio Cort\u00e1zar (26 gusht 1914 \u2013 12 shkurt 1984) e p\u00ebrshkruan origjin\u00ebn e tij si koktej racash njer\u00ebzore: me origjin\u00eb baske nga babai dhe franceze nga n\u00ebna, u lind krejt rast\u00ebsisht n\u00eb Bruksel dhe u zhvendos n\u00eb Argjentin\u00eb s\u00eb bashku me familjen ku kaloi vitet e rinis\u00eb. N\u00ebna ka qen\u00eb njeriu q\u00eb ka ndikuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb rritjen e tij. Ajo ishte nj\u00eb grua q\u00eb njihte gjuh\u00ebn fr\u00ebnge, angleze dhe spanjolle e q\u00eb fare mir\u00eb mund t\u00eb ishte p\u00ebrkthyese, por p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve t\u00eb v\u00ebshtira ekonomike zgjodhi t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb administrat\u00ebn shtet\u00ebrore n\u00eb Argjentin\u00eb. Nd\u00ebrsa figura e babait u zhduk p\u00ebrjet\u00ebsisht kur Cortazari ishte 3 vje\u00e7.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4558 alignleft\" src=\"http:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Julio_Cort_zar.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"381\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Julio_Cort_zar.jpg 640w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Julio_Cort_zar-18x12.jpg 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Julio_Cort_zar-300x179.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">I ndikuar nga poezit\u00eb e Edgar Allan Poe-s\u00eb dhe i tmerruar nga forca e<\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"> jasht\u00ebzakonshme e k\u00ebtij poeti, n\u00eb mosh\u00ebn 8-vje\u00e7are shkruan novel\u00ebn e tij t\u00eb par\u00eb. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr radio-televizionin spanjoll kujton: \u201cN\u00ebna m\u00eb tregonte se n\u00eb mosh\u00ebn 8-9 vje\u00e7are m\u00eb kapte p\u00ebr flok\u00ebsh e m\u00eb nxirrte n\u00eb diell sepse q\u00ebndroja p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra duke shkruar. Mjeku i familjes m\u2019i ndaloi kategorikisht librat p\u00ebr 5-6 muaj, derisa n\u00ebna vendosi q\u00eb t\u00eb mos m\u00eb pengonte m\u00eb. Novela ime e par\u00eb e shkruar n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri i skandalizoi t\u00eb af\u00ebrmit q\u00eb m\u00eb pyesnin se n\u00eb \u00e7\u2019vend e kisha kopjuar. Dyshimet e sime m\u00ebje p\u00ebr autor\u00ebsin\u00eb m\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptoj q\u00eb nuk mund t\u00eb jetoja n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb naive dhe t\u2019u besoja verb\u00ebrisht njer\u00ebzve. Zbulimi i vdekjes dhe mosbesimi m\u00eb kan\u00eb tronditur p\u00ebr gjith\u00eb jet\u00ebn. \u201c<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb krye t\u00eb 9 viteve shkollim merr nj\u00eb diplom\u00eb q\u00eb i jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00ebsues n\u00eb shkollat e fshatrave t\u00eb Argjentin\u00ebs p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt e gramatik\u00ebs, logjik\u00ebs, qytetaris\u00eb etj.Nuk arrin t\u00eb vazhdoj\u00eb studimet p\u00ebr Filozofi dhe Let\u00ebrsi, ndaj p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00ebn\u00ebn ekonomikisht pranon t\u00eb punoj\u00eb si m\u00ebsues i edukat\u00ebs qytetare nga viti 1939 deri n\u00eb vitin 1945 n\u00eb Boliva.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Autokritik dhe shum\u00eb i pasigurt\u00eb, von\u00eb n\u00eb jet\u00eb vendosi t\u00eb publikoj\u00eb libra. Sipas tij asnj\u00eb shkrimtar nuk arrin t\u00eb shkruaj\u00eb at\u00eb q\u00eb do donte t\u00eb shkruante. Nj\u00eb lib\u00ebr m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr m\u00eb larg asaj q\u00eb shkrimtari aspiron. Ka ndjer\u00eb nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb rebelimi ndaj nocionit \u201cstil\u201d. Frika e tij ishte q\u00eb n\u00ebse kishte di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe nuk e thoshte sipas gjuh\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebn duhej th\u00ebn\u00eb, n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ose s\u2019e kishte th\u00ebn\u00eb, ose e kishte th\u00ebn\u00eb keq.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Lexuesit kan\u00eb zbuluar n\u00ebp\u00ebrmjet veprave t\u00eb tij nj\u00eb univers \u201dcortazar\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim p\u00ebrtej gj\u00ebrave, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb m\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi se cilat jan\u00eb relievet, profilet dhe fytyrat e tjera t\u00eb dukjes. Vet\u00eb Cortazari pranon q\u00eb intuita, pasuar nga nj\u00eb proces meditimi, ka m\u00eb shum\u00eb rol sesa idet\u00eb. Ai mahnitet se si funksionon inteligjenca e kulluar, silogjizmat e saj dhe shpjegimi i pasojave, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ai e ndjen vet\u00ebn t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb. \u201cUn\u00eb nuk di t\u00eb diskutoj dhe as t\u00eb mbroj pik\u00ebpamjet e mia. N\u00eb \u00e7do debat humbas, dhe vet\u00ebm kur shkruaj ia dal.\u201d<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebrve\u00e7 Poe-s\u00eb, \u00ebsht\u00eb ndikuar shum\u00eb nga Borges dhe nga muzika. P\u00ebr shembull muzik\u00ebn jazz e konsideronte si nj\u00eb lloj pranie e vazhdueshme e nj\u00eb ritmi q\u00eb s\u2019ka lidhje me rim\u00ebn, e n\u00ebse nuk e d\u00ebgjonte n\u00eb ato q\u00eb shkruante, e kuptonte q\u00eb nuk b\u00ebnte. Tregimi ishte gjinia e tij e preferuar. Ka shkruar 17 v\u00ebllime me tregime, romane dhe v\u00ebllime me poezi, dy vepra teatrore, ka publikuar p\u00ebrmbledhje t\u00eb ndryshme me ese dhe artikuj, si dhe ka p\u00ebrkthyer Edgar Allan Poe-n\u00eb. Ndryshe nga shum\u00eb autor\u00eb q\u00eb qahen p\u00ebr promovimin e librave, ai mendon se asnj\u00eb fushat\u00eb e mir\u00eb promocioni nuk mundet ta shp\u00ebtoj\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb nuk vlen as p\u00ebr tre grosh\u00eb, dhe po ashtu asnj\u00eb lib\u00ebr i mir\u00eb nuk humbet edhe pse s\u2019i b\u00ebhet promocion.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Me rastin e 35-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Julio Cortazarit, sjellim k\u00ebtu disa proza t\u00eb shkrutra, t\u00eb p\u00ebrkthyera nga origjinali nga Bajram Karabolli dhe t\u00eb botuara s\u00eb pari n\u00eb revist\u00ebn letrare \u201cHelicon\u201d t\u00eb Azem Qazimit. Botohen me lejen e p\u00ebrkthyesit.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">UDH\u00cbZUES P\u00cbR T\u00cb QAR\u00cb<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u2019i l\u00ebm\u00eb m\u00ebnjan\u00eb shkaqet, t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrohemi kryesisht te m\u00ebnyra e sakt\u00eb e t\u00eb qarit, duke kuptuar me k\u00ebt\u00eb nj\u00eb qarje q\u00eb t\u00eb mos kaloj\u00eb n\u00eb ul\u00ebrim\u00eb dhe, aq m\u00eb keq, n\u00eb nj\u00eb fyerje t\u00eb buz\u00ebqeshjes me ngjashm\u00ebrin\u00eb e saj paralele dhe t\u00eb trash\u00eb. Qarja mesatare dhe e zakonshme mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb ng\u00ebrdheshje t\u00eb plot\u00eb t\u00eb fytyr\u00ebs dhe n\u00eb nj\u00eb tingull spazmatik t\u00eb shoq\u00ebruar me lot dhe qurra, k\u00ebto t\u00eb fundit n\u00eb mbarim, sepse e qara mbaron n\u00eb \u00e7astin kur hund\u00ebt shfryhen me forc\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebr t\u00eb qar\u00eb duhet ta drejtoni imagjinat\u00ebn nga vetja juaj dhe, n\u00ebse kjo ju duket e pamundur, ngaq\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon t\u00eb besosh n\u00eb bot\u00ebn jasht\u00eb vetes, mendoni nj\u00eb rosak t\u00eb mbuluar me milingona ose ato gjiret e ngushtic\u00ebs s\u00eb Magelanit, ku asgj\u00eb nuk kalon m\u00eb, kurr\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Me t\u00eb mb\u00ebrritur qarja, fytyra duhet t\u00eb mbulohet me dinjitet, duke p\u00ebrdorur t\u00eb dy duart me p\u00ebll\u00ebmb\u00eb nga ana e brendshme. F\u00ebmij\u00ebt do t\u00eb qajn\u00eb duke e mbuluar fytyr\u00ebn me m\u00ebng\u00ebt e xhaket\u00ebs dhe duke u strukur n\u00eb nj\u00eb k\u00ebnd t\u00eb dhom\u00ebs. Zgjatja mesatare e qarjes: tri minuta.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">UDH\u00cbZUES P\u00cbR T\u00cb K\u00cbNDUAR<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Filloni duke thyer pasqyrat e sht\u00ebpis\u00eb suaj, i ulni krah\u00ebt posht\u00eb, shikoni turbull murin, duke harruar veten. Nxirrni vet\u00ebm nj\u00eb not\u00eb, duke e d\u00ebgjuar s\u00eb brendshmi. N\u00ebse do t\u00eb d\u00ebgjoni (por kjo do t\u00eb ndodh\u00eb shum\u00eb m\u00eb pas) di\u00e7ka si nj\u00eb peizazh zhytur n\u00eb frik\u00eb, me zjarre midis gur\u00ebve, me figura gjys\u00ebmlakuriqe t\u00eb ulura gali\u00e7, besoj se do t\u00eb jeni n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb mbar\u00eb dhe e nj\u00ebjta gj\u00eb n\u00ebse d\u00ebgjoni nj\u00eb lum\u00eb, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin zbresin varka t\u00eb ngjyera me t\u00eb verdh\u00eb e me t\u00eb zez\u00eb, apo n\u00ebse ndjeni nj\u00eb kund\u00ebrmim buke, nj\u00eb prekje gishtash, nj\u00eb hije kali. M\u00eb pas blini solfezhe dhe nj\u00eb frak dhe, ju lutem, mos k\u00ebndoni n\u00ebn hund\u00eb dhe l\u00ebreni t\u00eb qet\u00eb Shumanin.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">UDH\u00cbZIME-SHEMBUJ MBI M\u00cbNYR\u00cbN SI T\u00cb KESH FRIK\u00cb<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb Skocis\u00eb shesin libra me nj\u00eb faqe t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb humbur n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb \u00e7far\u00ebdo t\u00eb v\u00ebllimit. N\u00ebse nj\u00eb lexues ndesh n\u00eb at\u00eb faqe fiks n\u00eb tre t\u00eb pasdites, vdes.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb sheshin Quirinale t\u00eb Rom\u00ebs, ka nj\u00eb vend t\u00eb njohur q\u00eb nga koh\u00eb t\u00eb hershme e deri n\u00eb shekullin e 19-t\u00eb, prej nga, kur h\u00ebna \u00ebsht\u00eb e plot\u00eb, shihen t\u00eb l\u00ebvizin ngadal\u00eb statujat e Dioskur\u00ebve q\u00eb luftojn\u00eb me kuajt e tyre t\u00eb t\u00ebrhuzur e t\u00eb ngritur arithi.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb Amalfi, sa mbaron zona bregdetare, gjendet nj\u00eb mur mbrojt\u00ebs q\u00eb duket n\u00eb det edhe nat\u00ebn. P\u00ebrtej fenerit t\u00eb fundit d\u00ebgjohet nj\u00eb qen q\u00eb leh.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb zot\u00ebri po vendos past\u00ebn e dh\u00ebmb\u00ebve mbi fur\u00e7\u00eb. Papritur v\u00eb re nj\u00eb figur\u00eb t\u00eb vock\u00ebl gruaje prej korali apo prej th\u00ebrrimesh buke t\u00eb ngjyrosur, shtrir\u00eb n\u00eb shpin\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Duke hapur dollapin p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb k\u00ebmish\u00eb, rr\u00ebzohet nj\u00eb kalendar i vjet\u00ebr q\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhet, flet\u00ebt shp\u00ebrndahen dhe teshat e bardha mbulohen nga mij\u00ebra flutura t\u00eb pista letrash.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">M\u00ebsohet nga nj\u00eb shit\u00ebs ambulant, t\u00eb cilit filloi t\u2019i dhimbte ky\u00e7i i dor\u00ebs s\u00eb majt\u00eb, pik\u00ebrisht posht\u00eb or\u00ebs s\u00eb dor\u00ebs. Kur e hoqi me forc\u00eb or\u00ebn, i rrodhi gjak: te plaga dukeshin gjurm\u00ebt e disa dh\u00ebmb\u00ebve shum\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mjeku mbaron s\u00eb ekzaminuari dhe na qet\u00ebson. Z\u00ebri i tij i trash\u00eb dhe i ngroht\u00eb u paraprin ila\u00e7eve q\u00eb po i shkruan tani n\u00eb recet\u00eb, ulur n\u00eb skrivanin\u00eb e tij. Her\u00eb-her\u00eb ngre kok\u00ebn dhe buz\u00ebqesh, duke na dh\u00ebn\u00eb zem\u00ebr. Nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u merakosur, p\u00ebr nj\u00eb jav\u00eb do t\u00eb sh\u00ebrohemi. T\u00eb lumtur, rehatohemi n\u00eb kolltukun ton\u00eb dhe v\u00ebshtrojm\u00eb p\u00ebrreth t\u00eb shp\u00ebrq\u00ebndruar. P\u00ebr nj\u00eb cast, n\u00eb gjysm\u00ebhijen posht\u00eb skrivanis\u00eb, shohim k\u00ebmb\u00ebt e mjekut. I ka ngritur pantallonat deri te kofsh\u00ebt dhe paska veshur \u00e7orape grash.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">HYRJE N\u00cb UDH\u00cbZIMET P\u00cbR T\u00cb KURDISUR OR\u00cbN<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ja \u00e7far\u00eb mendon: kur t\u00eb dhurojn\u00eb or\u00eb, t\u00eb dhurojn\u00eb nj\u00eb sk\u00ebterr\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb lul\u00ebzuar, nj\u00eb zinxhir tr\u00ebndafilash, nj\u00eb qeli t\u00eb ajrosur. Ve\u00e7 nuk ta japin vet\u00ebm nj\u00eb or\u00eb duke t\u00eb th\u00ebn\u00eb: e g\u00ebzofsh dit\u00eblindjen e qofsh i lumtur dhe shpresojm\u00eb t\u00eb rroj\u00eb gjat\u00eb se \u00ebsht\u00eb mark\u00eb e mir\u00eb, zvicerane, me gur\u00eb rubini; nuk t\u00eb dhurojn\u00eb vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb gur\u00ebskalit\u00ebs t\u00eb vog\u00ebl, q\u00eb do ta mb\u00ebrthesh te ky\u00e7i i dor\u00ebs dhe do t\u00eb dal\u00ebsh t\u00eb sh\u00ebtis\u00ebsh me t\u00eb. T\u00eb dhurojn\u00eb- nuk e din\u00eb, m\u00eb e tmerrshme \u00ebsht\u00eb se nuk e din\u00eb \u2013 t\u00eb dhurojn\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr pjes\u00eb t\u00eb brisht\u00eb dhe t\u00eb pasigurt\u00eb t\u00eb vetes t\u00ebnde, di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb e jotja, por q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb trupi yt, q\u00eb duhet ta mb\u00ebrthesh n\u00eb trupin t\u00ebnd me rripin e saj, si nj\u00eb p\u00ebrqafim t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar kapur te qafa e dor\u00ebs t\u00ebnde. T\u00eb dhurojn\u00eb nevoj\u00ebn q\u00eb ta kurdis\u00ebsh p\u00ebrdit\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb or\u00eb; t\u00eb dhurojn\u00eb manin\u00eb t\u00eb kontrollosh or\u00ebn e sakt\u00eb n\u00eb vitrinat e argjendar\u00ebve, n\u00eb radio, n\u00eb telefon. T\u00eb dhurojn\u00eb frik\u00ebn se mos e humb, se mos ta vjedhin, se mos t\u00eb bie n\u00eb tok\u00eb dhe t\u00eb thyhet. T\u00eb dhurojn\u00eb mark\u00ebn e saj dhe sigurin\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb mark\u00eb me e mir\u00eb se t\u00eb tjerat, t\u00eb dhurojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb dallimin mes or\u00ebs t\u00ebnde dhe or\u00ebve t\u00eb tjera. Nuk t\u00eb dhurojn\u00eb nj\u00eb or\u00eb, i dhuruari je ti vet\u00eb, t\u00eb kan\u00eb dhuruar ty p\u00ebr dit\u00eblindjen e or\u00ebs.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">UDH\u00cbZUES P\u00cbR T\u00cb KURDISUR OR\u00cbN<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ja ku \u00ebsht\u00eb vdekja, atje n\u00eb fund, por mos kini frik\u00eb. Mb\u00ebrthejeni or\u00ebn me nj\u00eb dor\u00eb, kapeni me dy gishta rrot\u00ebz\u00ebn e kudrisjes, rrotullojeni ngadal\u00eb. At\u00ebher\u00eb vjen nj\u00eb tjet\u00ebr koh\u00eb, pem\u00ebt l\u00ebshojn\u00eb gjethet, varkat nisin garat e tyre, koha si nj\u00eb erashk\u00eb do t\u00eb shpalos\u00eb vetveten dhe prej saj do t\u00eb shp\u00ebrthejn\u00eb: ajri, flladet e tok\u00ebs, hija e nj\u00eb gruaje, kund\u00ebrmimi i buk\u00ebs. <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00c7\u2019doni m\u00eb shum\u00eb, \u00e7\u2019k\u00ebrkoni m\u00eb shum\u00eb? Lidheni shpejt n\u00eb ky\u00e7in e dor\u00ebs, l\u00ebreni t\u00eb rrah\u00eb e lir\u00eb, imitojeni me gjith\u00eb d\u00ebshir\u00eb. Frika ndryshk akrepat, gjith\u00e7ka q\u00eb ka mundur t\u00eb prek\u00eb dhe q\u00eb ishte harruar po vrapon n\u00ebp\u00ebr venat e or\u00ebs, duke e gangrenizuar gjakun e ftoht\u00eb t\u00eb rubin\u00ebve t\u00eb saj. Dhe atje n\u00eb fund q\u00ebndron vdekja; n\u00ebse nuk vrapojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur t\u00eb par\u00ebt, nuk do ta kuptojm\u00eb se at\u00ebher\u00eb asgj\u00eb s\u2019ka m\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>nyje.al |12.02.2019|\u00a0 Julio Cort\u00e1zar (26 gusht 1914 \u2013 12 shkurt 1984) e p\u00ebrshkruan origjin\u00ebn e tij si koktej racash njer\u00ebzore: me origjin\u00eb baske nga babai dhe franceze nga n\u00ebna, u lind krejt rast\u00ebsisht n\u00eb Bruksel dhe u zhvendos n\u00eb Argjentin\u00eb s\u00eb bashku me familjen ku kaloi vitet e rinis\u00eb. N\u00ebna ka qen\u00eb njeriu q\u00eb ka ndikuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb rritjen e tij. Ajo ishte nj\u00eb grua q\u00eb njihte gjuh\u00ebn fr\u00ebnge, angleze dhe spanjolle e q\u00eb fare mir\u00eb mund t\u00eb ishte p\u00ebrkthyese, por p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve t\u00eb v\u00ebshtira ekonomike zgjodhi t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb administrat\u00ebn shtet\u00ebrore n\u00eb Argjentin\u00eb. Nd\u00ebrsa figura e babait u zhduk p\u00ebrjet\u00ebsisht kur Cortazari ishte 3 vje\u00e7. I ndikuar nga poezit\u00eb e Edgar Allan Poe-s\u00eb dhe i tmerruar nga forca e jasht\u00ebzakonshme e k\u00ebtij poeti, n\u00eb mosh\u00ebn 8-vje\u00e7are shkruan novel\u00ebn e tij t\u00eb par\u00eb. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr radio-televizionin spanjoll kujton: \u201cN\u00ebna m\u00eb tregonte se n\u00eb mosh\u00ebn 8-9 vje\u00e7are m\u00eb kapte p\u00ebr flok\u00ebsh e m\u00eb nxirrte n\u00eb diell sepse q\u00ebndroja p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra duke shkruar. Mjeku i familjes m\u2019i ndaloi kategorikisht librat p\u00ebr 5-6 muaj, derisa n\u00ebna vendosi q\u00eb t\u00eb mos m\u00eb pengonte m\u00eb. Novela ime e par\u00eb e shkruar n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri i skandalizoi t\u00eb af\u00ebrmit q\u00eb m\u00eb pyesnin se n\u00eb \u00e7\u2019vend e kisha kopjuar. Dyshimet e sime m\u00ebje p\u00ebr autor\u00ebsin\u00eb m\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptoj q\u00eb nuk mund t\u00eb jetoja n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb naive dhe t\u2019u besoja verb\u00ebrisht njer\u00ebzve. Zbulimi i vdekjes dhe mosbesimi m\u00eb kan\u00eb tronditur p\u00ebr gjith\u00eb jet\u00ebn. \u201c N\u00eb krye t\u00eb 9 viteve shkollim merr nj\u00eb diplom\u00eb q\u00eb i jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00ebsues n\u00eb shkollat e fshatrave t\u00eb Argjentin\u00ebs p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt e gramatik\u00ebs, logjik\u00ebs, qytetaris\u00eb etj.Nuk arrin t\u00eb vazhdoj\u00eb studimet p\u00ebr Filozofi dhe Let\u00ebrsi, ndaj p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00ebn\u00ebn ekonomikisht pranon t\u00eb punoj\u00eb si m\u00ebsues i edukat\u00ebs qytetare nga viti 1939 deri n\u00eb vitin 1945 n\u00eb Boliva.Autokritik dhe shum\u00eb i pasigurt\u00eb, von\u00eb n\u00eb jet\u00eb vendosi t\u00eb publikoj\u00eb libra. Sipas tij asnj\u00eb shkrimtar nuk arrin t\u00eb shkruaj\u00eb at\u00eb q\u00eb do donte t\u00eb shkruante. Nj\u00eb lib\u00ebr m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr m\u00eb larg asaj q\u00eb shkrimtari aspiron. Ka ndjer\u00eb nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb rebelimi ndaj nocionit \u201cstil\u201d. Frika e tij ishte q\u00eb n\u00ebse kishte di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe nuk e thoshte sipas gjuh\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebn duhej th\u00ebn\u00eb, n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ose s\u2019e kishte th\u00ebn\u00eb, ose e kishte th\u00ebn\u00eb keq. Lexuesit kan\u00eb zbuluar n\u00ebp\u00ebrmjet veprave t\u00eb tij nj\u00eb univers \u201dcortazar\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim p\u00ebrtej gj\u00ebrave, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb m\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi se cilat jan\u00eb relievet, profilet dhe fytyrat e tjera t\u00eb dukjes. Vet\u00eb Cortazari pranon q\u00eb intuita, pasuar nga nj\u00eb proces meditimi, ka m\u00eb shum\u00eb rol sesa idet\u00eb. Ai mahnitet se si funksionon inteligjenca e kulluar, silogjizmat e saj dhe shpjegimi i pasojave, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ai e ndjen vet\u00ebn t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb. \u201cUn\u00eb nuk di t\u00eb diskutoj dhe as t\u00eb mbroj pik\u00ebpamjet e mia. N\u00eb \u00e7do debat humbas, dhe vet\u00ebm kur shkruaj ia dal.\u201d P\u00ebrve\u00e7 Poe-s\u00eb, \u00ebsht\u00eb ndikuar shum\u00eb nga Borges dhe nga muzika. P\u00ebr shembull muzik\u00ebn jazz e konsideronte si nj\u00eb lloj pranie e vazhdueshme e nj\u00eb ritmi q\u00eb s\u2019ka lidhje me rim\u00ebn, e n\u00ebse nuk e d\u00ebgjonte n\u00eb ato q\u00eb shkruante, e kuptonte q\u00eb nuk b\u00ebnte. Tregimi ishte gjinia e tij e preferuar. Ka shkruar 17 v\u00ebllime me tregime, romane dhe v\u00ebllime me poezi, dy vepra teatrore, ka publikuar p\u00ebrmbledhje t\u00eb ndryshme me ese dhe artikuj, si dhe ka p\u00ebrkthyer Edgar Allan Poe-n\u00eb. Ndryshe nga shum\u00eb autor\u00eb q\u00eb qahen p\u00ebr promovimin e librave, ai mendon se asnj\u00eb fushat\u00eb e mir\u00eb promocioni nuk mundet ta shp\u00ebtoj\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb nuk vlen as p\u00ebr tre grosh\u00eb, dhe po ashtu asnj\u00eb lib\u00ebr i mir\u00eb nuk humbet edhe pse s\u2019i b\u00ebhet promocion. Me rastin e 35-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Julio Cortazarit, sjellim k\u00ebtu disa proza t\u00eb shkrutra, t\u00eb p\u00ebrkthyera nga origjinali nga Bajram Karabolli dhe t\u00eb botuara s\u00eb pari n\u00eb revist\u00ebn letrare \u201cHelicon\u201d t\u00eb Azem Qazimit. Botohen me lejen e p\u00ebrkthyesit. UDH\u00cbZUES P\u00cbR T\u00cb QAR\u00cbT\u2019i l\u00ebm\u00eb m\u00ebnjan\u00eb shkaqet, t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrohemi kryesisht te m\u00ebnyra e sakt\u00eb e t\u00eb qarit, duke kuptuar me k\u00ebt\u00eb nj\u00eb qarje q\u00eb t\u00eb mos kaloj\u00eb n\u00eb ul\u00ebrim\u00eb dhe, aq m\u00eb keq, n\u00eb nj\u00eb fyerje t\u00eb buz\u00ebqeshjes me ngjashm\u00ebrin\u00eb e saj paralele dhe t\u00eb trash\u00eb. Qarja mesatare dhe e zakonshme mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb ng\u00ebrdheshje t\u00eb plot\u00eb t\u00eb fytyr\u00ebs dhe n\u00eb nj\u00eb tingull spazmatik t\u00eb shoq\u00ebruar me lot dhe qurra, k\u00ebto t\u00eb fundit n\u00eb mbarim, sepse e qara mbaron n\u00eb \u00e7astin kur hund\u00ebt shfryhen me forc\u00eb. P\u00ebr t\u00eb qar\u00eb duhet ta drejtoni imagjinat\u00ebn nga vetja juaj dhe, n\u00ebse kjo ju duket e pamundur, ngaq\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon t\u00eb besosh n\u00eb bot\u00ebn jasht\u00eb vetes, mendoni nj\u00eb rosak t\u00eb mbuluar me milingona ose ato gjiret e ngushtic\u00ebs s\u00eb Magelanit, ku asgj\u00eb nuk kalon m\u00eb, kurr\u00eb.Me t\u00eb mb\u00ebrritur qarja, fytyra duhet t\u00eb mbulohet me dinjitet, duke p\u00ebrdorur t\u00eb dy duart me p\u00ebll\u00ebmb\u00eb nga ana e brendshme. F\u00ebmij\u00ebt do t\u00eb qajn\u00eb duke e mbuluar fytyr\u00ebn me m\u00ebng\u00ebt e xhaket\u00ebs dhe duke u strukur n\u00eb nj\u00eb k\u00ebnd t\u00eb dhom\u00ebs. Zgjatja mesatare e qarjes: tri minuta. UDH\u00cbZUES P\u00cbR T\u00cb K\u00cbNDUARFilloni duke thyer pasqyrat e sht\u00ebpis\u00eb suaj, i ulni krah\u00ebt posht\u00eb, shikoni turbull murin, duke harruar veten. Nxirrni vet\u00ebm nj\u00eb not\u00eb, duke e d\u00ebgjuar s\u00eb brendshmi. N\u00ebse do t\u00eb d\u00ebgjoni (por kjo do t\u00eb ndodh\u00eb shum\u00eb m\u00eb pas) di\u00e7ka si nj\u00eb peizazh zhytur n\u00eb frik\u00eb, me zjarre midis gur\u00ebve, me figura gjys\u00ebmlakuriqe t\u00eb ulura gali\u00e7, besoj se do t\u00eb jeni n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb mbar\u00eb dhe e nj\u00ebjta gj\u00eb n\u00ebse d\u00ebgjoni nj\u00eb lum\u00eb, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin zbresin varka t\u00eb ngjyera me t\u00eb verdh\u00eb e me t\u00eb zez\u00eb, apo n\u00ebse ndjeni nj\u00eb kund\u00ebrmim buke, nj\u00eb prekje gishtash, nj\u00eb hije kali. M\u00eb pas blini solfezhe dhe nj\u00eb frak dhe, ju lutem, mos k\u00ebndoni n\u00ebn hund\u00eb dhe l\u00ebreni t\u00eb qet\u00eb Shumanin. UDH\u00cbZIME-SHEMBUJ MBI M\u00cbNYR\u00cbN SI T\u00cb KESH FRIK\u00cbN\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb Skocis\u00eb shesin libra me nj\u00eb faqe t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb humbur n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb \u00e7far\u00ebdo t\u00eb v\u00ebllimit. N\u00ebse nj\u00eb lexues ndesh n\u00eb at\u00eb faqe fiks n\u00eb tre t\u00eb pasdites, vdes.N\u00eb sheshin Quirinale t\u00eb Rom\u00ebs, ka nj\u00eb vend t\u00eb njohur q\u00eb nga koh\u00eb t\u00eb<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":4558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kulture-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"on","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-1966","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1966","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1966"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1966\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24783,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1966\/revisions\/24783"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}