{"id":1696,"date":"2018-10-02T14:45:49","date_gmt":"2018-10-02T12:45:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nyje.al\/?p=1696"},"modified":"2024-08-27T12:39:18","modified_gmt":"2024-08-27T10:39:18","slug":"artan-raca-aty-ku-fillon-poetika-aty-mund-te-flasim-per-arkitekture","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/artan-raca-aty-ku-fillon-poetika-aty-mund-te-flasim-per-arkitekture\/","title":{"rendered":"Artan Ra\u00e7a: &#8220;Aty ku fillon poetika, aty mund t\u00eb flasim p\u00ebr arkitektur\u00eb\u201d"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1696\" class=\"elementor elementor-1696\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76ae91eb e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"76ae91eb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3b7e8024 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3b7e8024\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #993300\">nyje | 11.07.2018 |<\/span><\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #993300\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7246\" src=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Artan-Raca-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Artan-Raca-300x200.jpg 300w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Artan-Raca-18x12.jpg 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Artan-Raca.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/span><\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Artan Ra\u00e7a \u00ebsht\u00eb arkitekt i lir\u00eb. Mendimet e tij mbi arkitektur\u00ebn kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb aktive se kurr\u00eb vitet e fundit kur politika shqiptare ka nd\u00ebrmarr\u00eb aksione asgjesuese ndaj veprave trash\u00ebgimi komb\u00ebtare dhe po vazhdon ta orientoj\u00eb nd\u00ebrtimin n\u00eb qytet drejt komercializimit t\u00eb hap\u00ebsirave publike. Mendimet e tij dhe q\u00ebndrimet e tij publike t\u00eb shtyjn\u00eb n\u00eb reflektim p\u00ebr arkitektur\u00ebn, se p\u00ebrse ajo \u00ebsht\u00eb e bukur apo p\u00ebrse \u00ebsht\u00eb e sh\u00ebmtuar kur kompromentohet dhe del nga misioni i saj q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb aq njer\u00ebzor. Akoma m\u00eb shum\u00eb t\u00eb b\u00ebn ta duash arkitektur\u00ebn dhe t\u00eb mendosh p\u00ebr t\u00eb n\u00eb momente kritike q\u00eb kalojn\u00eb shoq\u00ebri si e jona. Mendimi i vazhduesh\u00ebm, konstant p\u00ebr arkitektur\u00ebn dhe lidhjen e saj me pushtetin e p\u00ebrditshm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrballjen qytetare dhe t\u00eb guximshme ndaj situatave t\u00eb pap\u00eblqyeshme.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Midis zgjedhjeve q\u00eb kishit p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb drejtim jet\u00ebs suaj, si e gjet\u00ebt veten tek arkitektura?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">E kujtoj shpesh me shum\u00eb miq dhe shok\u00eb momentin (n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb njeriu ta kap\u00eb at\u00eb moment) kur un\u00eb isha n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb gjimnazit dhe m\u00eb duhej t\u00eb shprehja d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr shkoll\u00ebn e lart\u00eb. Ka qen\u00eb para viteve \u201990, pasi un\u00eb tani jam n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb ku gjysm\u00ebn e kam kaluar n\u00ebn diktatur\u00eb dhe gjysm\u00ebn n\u00eb demokraci.\u00a0At\u00ebher\u00eb kishim tri atlternativa dhe n\u00eb fakt q\u00eb nga viti i dyt\u00eb e kisha t\u00eb qart\u00eb se doja t\u00eb b\u00ebja arkitektin. Nuk e di p\u00ebrse m\u00eb kishte lindur kjo d\u00ebshir\u00eb, nuk mund t\u00eb them se vizatoja mir\u00eb edhe pse me kalimin e koh\u00ebs kuptova q\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb arkitekt i mir\u00eb jo doemos duhej t\u00eb vizatosh mir\u00eb. Pra si zgjedhje t\u00eb par\u00eb kisha arkitektur\u00ebn, pastaj gazetarin\u00eb dhe n\u00eb fund inxhinierin\u00eb elektronike.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Dhe \u00e7far\u00eb ndodhi q\u00eb u zgjodh\u00ebt arkitektur\u00ebn?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Q\u00ebllova me fat, ose mund ta quajm\u00eb rast\u00ebsi. Pik\u00ebrisht at\u00eb vit u hoq stazhi p\u00ebr meshkujt, pra p\u00ebr \u201cata\u201d jo p\u00ebr \u201cato\u201d. P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj lindi nevoja t\u2019i n\u00ebnshtroheshim nj\u00eb konkursi shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb cilin kishim vet\u00ebm dy jav\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgatitur. N\u00eb konkurs ishim diku 16 student\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve arrit\u00ebm t\u00eb dilnim tet\u00eb, mes tyre edhe un\u00eb. Mbase nuk ka qen\u00eb rast\u00ebsi, pasi kisha b\u00ebr\u00eb nj\u00eb far\u00eb\u00a0p\u00ebrgatitje p\u00ebr k\u00ebto gj\u00ebra.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Sht\u00ebpia juaj n\u00eb \u00e7far\u00eb lagje apo hap\u00ebsire ka q\u00ebn\u00eb e vendosur? N\u00ebse do b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb kthim mbrapa, si do ta gjykonit n\u00eb aspektin e arkitektur\u00ebs vendin ku jeni lindur e jeni rritur?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em>P\u00ebr fatin e mir\u00eb un\u00eb kam jetuar n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb q\u00ebndrore e cila ishte e p\u00ebrkujdesur nga ana arkitekturore. Ajo ishte zona e Bulevardit n\u00eb Tiran\u00eb ku kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb mira italiane. Mbrapa piramid\u00ebs, ndodhej pallati ku kam jetuar deri n\u00eb adoleshenc\u00eb dhe mendoj se mbetet nj\u00eb nga pallatet e banimit m\u00eb t\u00eb mira q\u00eb kam par\u00eb deri m\u00eb sot, th\u00ebn\u00eb kjo nga aspekti i funksionit dhe seriozitetit t\u00eb t\u00eb b\u00ebrit t\u00eb gj\u00ebrave. Banesa kishte nj\u00eb tipologji arkitekturore n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mund t\u00eb shoh\u00ebsh t\u00eb pasqyruar t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb njer\u00ebzore. Qyteti nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se shtrirja e personalitetit t\u00ebnd jasht\u00eb der\u00ebs s\u00eb banes\u00ebs. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb banesa, \u00ebsht\u00eb edhe qyteti. N\u00ebse banesat jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb keqe edhe qyteti \u00ebsht\u00eb n\u00eb po at\u00eb gjendje. Dhe ajo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn po flasim ka qen\u00eb nj\u00eb nga banesat m\u00eb t\u00eb mira. Aty kishte nj\u00eb banjo me standarde europiane q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, e shtruar me pllaka qeramike gjasht\u00ebk\u00ebndore. Kishte dush t\u00eb ngroht\u00eb me kaldaj\u00ebn q\u00eb ndizej me dru dhe qymyr. Pra sht\u00ebpia ime, ish Pallati i Pionier\u00ebve p\u00ebrball\u00eb, stadiumi, ndoshta k\u00ebshtu ka filluar afria ime me arkitektur\u00ebn. Kan\u00eb qen\u00eb k\u00ebto disa detaje q\u00eb m\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb ndoshta drejtimin e jet\u00ebs.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Ju thoni q\u00eb pasi studiuat p\u00ebr arkitektur\u00eb kuptuat q\u00eb diploma nuk t\u00eb b\u00ebn arkitekt. \u00c7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte brezi i pedagog\u00ebve q\u00eb n\u00eb nj\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb teoria, katedra, akademizmi dhe nga ana tjet\u00ebr studenti q\u00eb do t\u00eb \u00e7lirohet prej tyre?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ka dy probleme n\u00eb lidhje me arkitektur\u00ebn, tek un\u00eb personalisht. S\u00eb pari \u00ebsht\u00eb problem i shkoll\u00ebs. Shkolla ime ishte e izoluar, nuk kishte literatur\u00eb t\u00eb huaj pasi n\u00eb at\u00eb koh\u00eb arkitektura trajtohej si art, dhe artet kishin t\u00eb b\u00ebnin me ideologjin\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye qarkullimi i librit t\u00eb huaj censurohej. N\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare mund t\u00eb vinin nj\u00eb sasi librash nga jasht\u00eb, kryesisht nga Franca dhe Italia, por pjesa m\u00eb e madhe e tyre hiqej nga fondi i librave q\u00eb mund t\u2019i konsultonin t\u00eb gjith\u00eb, kishin t\u00eb drejt\u00eb vet\u00ebm disa profesor\u00eb. Dhe penaliteti i dyt\u00eb q\u00eb mbart arkitektura \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb thot\u00eb dhe arkitekti italian Renzo Piano \u201carkitekt\u00ebt duhet t\u00eb jetojn\u00eb 150 vjet, pasi 75 vitet e para jan\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar\u201d. Arkitektura m\u00eb shum\u00eb vetm\u00ebsohet sesa ta m\u00ebsojn\u00eb. Edhe praktika ime e m\u00ebsimdh\u00ebnies \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e cila m\u00eb shum\u00eb mund t\u00eb shpresoj t\u2019i frym\u00ebzoj\u00eb student\u00ebt t\u00eb merren me arkitektur\u00ebn, sesa t\u2019u m\u00ebsoj\u00eb di\u00e7ka konkrete n\u00eb lidhje me profesionin.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Kjo lloj dijeje p\u00ebr arkitektur\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkon kaq shum\u00eb vite, me \u00e7far\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb n\u00eb thelb?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em>\u00cbsht\u00eb dije q\u00eb k\u00ebrkon koh\u00eb fizike, reflektim, shikim dhe gjesdisje. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr nj\u00eb arkitekt. Po marr shembullin e nj\u00eb nd\u00ebr arkitekt\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb shek.XX Le Corbusier, arkitekt zvicerian i natyralizuar francez. Ai ka ikur nga fakulteti pasi nuk rrinte dot m\u00eb atje, i merrej fryma. Pas k\u00ebsaj filloi t\u00eb udh\u00ebtonte, aty m\u00ebsoi se \u00e7far\u00eb ishte liria, reflektimi, dhe arkitektura<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Flasim pak p\u00ebr projektet tuaja. S\u00eb fu<\/i><\/em><em><i>n<\/i><\/em><em><i>di \u201cPallati i verdh\u00eb\u201d, q\u00eb ndodhet n\u00eb Rr. \u201cHoxha Tahsim\u201d ka q<\/i><\/em><em><i>e<\/i><\/em><em><i>n\u00eb kandidat p\u00ebr nj\u00eb \u00e7mim n\u00eb Spanj\u00eb? N\u00eb fakt si lind nj\u00eb projekt i mir\u00eb?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Un\u00eb kam nj\u00eb ide timen mbi vepr\u00ebn e artit dhe t\u00eb arkitektur\u00ebs. Jan\u00eb disa vepra t\u00eb cilat autori i ka n\u00eb mendje p\u00ebrpara se t\u2019i b\u00ebj\u00eb. Si ai treni t\u00eb cilin ti ke koh\u00eb q\u00eb e pret t\u00eb kaloj\u00eb, ose m\u00eb sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb ai treni q\u00eb vjen p\u00ebr tek ty. Ti nuk shkon t\u00eb kap\u00ebsh trenin, por ti pret nj\u00eb tren t\u00eb caktuar i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ty. K\u00ebshtu ishte p\u00ebr mua vepra \u201cPallati i verdh\u00eb\u201d.. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb m\u00eb se e zakonshme dhe k\u00ebtu qendron edhe problemi i saj. Kam nj\u00eb fotografi t\u00eb vendit t\u00eb shkrepur para nd\u00ebrtimit t\u00eb pallatit, t\u00eb cil\u00ebn fare mir\u00eb mund ta kishe marr\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb rrug\u00eb n\u00eb Kandahar. Nj\u00eb kazan me plehra, nj\u00eb vend i pakujdesur me balt\u00eb, trotuari i pa b\u00ebr\u00eb. K\u00ebrkoja t\u00eb krijoja nj\u00eb pik\u00eb referimi n\u00eb at\u00eb rrug\u00eb pasi sot e kemi t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb orientohemi sepse nuk ka pika referimi. \u00cbsht\u00eb nj\u00ebsoj si te kjo rruga k\u00ebtu ku jemi, nuk ka nj\u00eb pik\u00eb referimi t\u00eb mir\u00eb n\u00eb t\u00eb. Arkitektura \u00ebsht\u00eb edhe referim,\u00a0t\u00eb ndihmon p\u00ebr t\u2019u orientuar.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>\u201dPallati i Verdh\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb nominuar mes mij\u00ebra projektesh t\u00eb tjera n\u00eb rang nd\u00ebrkomb\u00ebtar nga fondacione serioze. Ju e konsideronisi vepr\u00ebn tuaj m\u00eb t\u00eb mir\u00eb?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Po, \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb frym\u00ebzuarat dhe \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye. S\u00eb dyti \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb arkitektura t\u00eb rregulloj\u00eb vendin, t\u2019i jap\u00eb nj\u00eb lloj qytetarie, t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb qytet dhe n\u00eb jet\u00ebn e njer\u00ebzve sado e vog\u00ebl q\u00eb t\u00eb jet\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Kur flasim p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn n\u00eb arkitektur\u00eb, si mund t\u2019ua t\u00ebrheqim v\u00ebmendjen t\u00eb tjer\u00ebve dhe t\u2019u japim mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb ta shohin me sy tjet\u00ebr vepr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn shprehen? Ose t\u00eb rinjt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ende nuk i kan\u00eb konsoliduar dijet e tyre, cila \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e bukur n\u00eb arkitektur\u00eb?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kjo \u00ebsht\u00eb pyetje shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. Kur impresionist\u00ebt hap\u00ebn ekspozit\u00ebn e tyre t\u00eb par\u00eb n\u00eb Paris, u denigruan deri aty sa nofka \u201cimpresionist\u201d mori konotacion negativ. M\u00eb von\u00eb kjo rrym\u00eb mori vendin q\u00eb i takonte. Ndaj e bukura e b\u00ebn konsensusin e saj ngadal\u00eb. P\u00ebr t\u00eb kuptuar di\u00e7ka t\u00eb bukur, nj\u00eb vep\u00ebr arti, nj\u00eb vep\u00ebr arkitekturore t\u00eb duhet t\u00eb njoh\u00ebsh rregullat e saj. T\u00eb bukur\u00ebn mund ta gjykojm\u00eb me disa parametra. P\u00ebrmasat, raportet dhe ndikimi q\u00eb ka ajo vep\u00ebr n\u00eb at\u00eb territor. Por nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kaq. E bukura \u00ebsht\u00eb estetikisht dhe etikisht e bukur. Grek\u00ebt e lasht\u00eb nuk e ndanin t\u00eb bukur\u00ebn nga koncepti i s\u00eb drejt\u00ebs, pra t\u00eb dyja k\u00ebto ishin an\u00ebt e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs medalje, t\u00eb asaj q\u00eb ata e quajn\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur\u00ebn.\u00a0Un\u00eb mendoj nj\u00ebsoj, nj\u00eb gj\u00eb e bukur duhet t\u00eb jet\u00eb estetikisht edhe etikisht e bukur, nuk mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm form\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Gjendemi n\u00eb Kam\u00ebz, n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb ku spontaniteti p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar dhe p\u00ebr t\u00eb kapur sa m\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsira \u00ebsht\u00eb pa kufi. Jan\u00eb nd\u00ebrtuar sht\u00ebpi t\u00eb cilat s\u00eb brendshmi mund t\u00eb japin shum\u00eb dashuri, rrisin breza t\u00eb rinj, por q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrtuar p\u00ebrtej ides\u00eb p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn po flisni.<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em>Problemi m\u00eb i madh i arkitektur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb raporti me t\u00eb bukur\u00ebn, i cili \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrruar thell\u00ebsisht. V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh n\u00ebp\u00ebr qytet t\u00eb bukur\u00ebn. Sh\u00ebmtia q\u00eb i kemi dh\u00ebn\u00eb k\u00ebtij qyteti \u00ebsht\u00eb d\u00ebmi m\u00eb i madh q\u00eb i kemi shkaktuar shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb. Ne nuk i kemi dh\u00ebn\u00eb shanse t\u00eb bukur\u00ebs.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Shembulli i nd\u00ebrtimeve spontane t\u00eb b\u00ebra n\u00eb qytetin e Kamz\u00ebs, \u00ebsht\u00eb rasti ku nuk mund t\u00eb flasim p\u00ebr arkitektur\u00eb. K\u00ebto sht\u00ebpi jan\u00eb b\u00ebr\u00eb pa arkitekt. M\u00eb vjen nd\u00ebrmend nj\u00eb studiues Bernard Rudofsky i cili flet p\u00ebr arkitektur\u00ebn pa arkitekt, por nuk \u00ebsht\u00eb ky rasti. Mund t\u00eb ishte rasti i qytetit t\u00eb Beratit dhe Gjirokastr\u00ebs, nd\u00ebrsa rasti n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb thjesht nd\u00ebrtim: kjo quhet metra kub beton. Nuk klasifikohet fare si arkitektur\u00eb. Mundet t\u00eb ket\u00eb form\u00eb, por nuk ka ide. Ideja fillon aty ku muret t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb poetikisht t\u00eb jetueshme. T\u00eb jetosh- thot\u00eb Holderlin- do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jetosh poetikisht. T\u00eb jetosh poetikisht do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb n\u00eb \u00e7do moment t\u00eb shijosh t\u00eb bukur\u00ebn. N\u00ebse k\u00ebto mure ekzistojn\u00eb si mure dhe kaq, nuk jan\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb jetueshme. Aty ku fillon poetika, aty mund t\u00eb flasim p\u00ebr arkitektur\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Nd\u00ebrtesat n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb periferike duket sikur jan\u00eb n\u00eb tentativ\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr t\u00eb imituar stile per\u00ebndimore. A \u00ebsht\u00eb kjo nj\u00eb shfaqje e kultur\u00ebs kitsch? Cfar\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb kitsch-i?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pas mbarimit t\u00eb nj\u00eb emisioni televiziv, nj\u00eb shoq\u00ebruese e moderatores m\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb flas me t\u00eb. Ajo m\u00eb pyet \u201c\u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb ky kitsch-i q\u00eb keni z\u00ebn\u00eb me goj\u00eb\u2026se un\u00eb e di q\u00eb anija ka bashin dhe ki\u00e7in, por k\u00ebt\u00eb s\u2019po e kuptoj dot\u201d\u2026 E pash\u00eb q\u00eb ishte shum\u00eb larg kuptimit t\u00eb fjal\u00ebs, dhe i thash\u00eb: \u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00ebsoj sikur un\u00eb tani t\u00eb marr nj\u00eb kapele oficerash dhe t\u00eb ta v\u00eb n\u00eb kok\u00eb q\u00eb t\u00eb dal\u00ebsh n\u00eb emision. Ky \u00ebsht\u00eb kitsch-i.\u201d Pra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb amalgam\u00eb pa asnj\u00eb baz\u00eb ideore. N\u00eb historin\u00eb e artit ka nj\u00eb vend t\u00eb caktuar, por nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb \u00e7do lloj kitsch-i \u00ebsht\u00eb art, thot\u00eb nj\u00eb kritik. Ndodh r\u00ebndom q\u00eb imitohet arkitektura e vjet\u00ebr. P\u00ebr shembull veshja me gur\u00eb n\u00eb cepat e nd\u00ebrtesave. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb butafori dhe t\u00eb tilla ka plot. Po t\u00eb shkosh te Rruga e Durr\u00ebsit, ka qen\u00eb hotel\u00a0\u201cPensioni\u201d i thoshin dikur, nj\u00eb arkitektur\u00eb italiane e thjesht\u00eb, sot e kan\u00eb marr\u00eb dhe e kan\u00eb mballosur me gj\u00ebra t\u00eb tilla.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ose rasti i nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb Universitetit Ufo n\u00eb Berat, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb katastrof\u00eb arkitekturore. Arkitekti duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb arkitektur\u00ebn e koh\u00ebs s\u00eb vet, sepse arkitektura \u00ebsht\u00eb shtres\u00ebzim, qyteti vet\u00eb \u00ebsht\u00eb shtres\u00ebzim dhe n\u00ebse ne nuk japim mund\u00ebsi q\u00eb arkitektura t\u00eb shtres\u00ebzohet, \u00e7far\u00eb kuptimi ka qyteti?<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Arkitektura duhet t\u00eb reflektoj\u00eb koh\u00ebn e saj, \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb lloj historie. N\u00ebse do t\u00eb shikosh nj\u00eb histori pa folur, pa ta shpjeguar, mjafton t\u00eb ec\u00ebsh n\u00eb qytet. Ai \u00ebsht\u00eb libri i hapur i historis\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>A ka mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb rehabilitohet ajo \u00e7far\u00eb ka ndodhur n\u00eb qytete si Kamza?<\/i><\/em><em><i><br \/><\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb di\u00e7ka e till\u00eb. E vetmja mund\u00ebsi q\u00eb ka mbetur \u00ebsht\u00eb q\u00eb brezat e rinj t\u00eb \u00e7m\u00ebsohen me iden\u00eb se kjo q\u00eb ka ndodhur nuk p\u00ebrb\u00ebn asgj\u00eb t\u00eb keqe, dhe k\u00ebt\u00eb mund ta arrijn\u00eb vet\u00ebm duke ikur nj\u00ebher\u00eb nga ai vend, duke hapur syt\u00eb. Ta ballafaqojn\u00eb at\u00eb me arkitektur\u00ebn e mir\u00eb.\u00a0Arkitektur\u00ebn e konsideroj si aktin m\u00eb demokratik pasi mjafton vet\u00ebm t\u00eb hap\u00ebsh syt\u00eb dhe t\u00eb shikosh, u shfaqet t\u00eb gjith\u00ebve, pa pages\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>Por ama ka gjithmon\u00eb pushtetin mbrapa. I duhet nj\u00eb shtet ose nj\u00eb kapitalist q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em>Po, pa dyshim. Por e kam fjal\u00ebn pasi ajo b\u00ebhet, \u00ebsht\u00eb demokratike. Ti mund ta shoh\u00ebsh pasi \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, jo si vepra t\u00eb tjera t\u00eb artit pamor t\u00eb cilat si\u00e7 thuhet ekzistojn\u00eb p\u00ebrsa koh\u00eb un\u00eb shkoj dhe e shikoj at\u00eb, p\u00ebrsa koh\u00eb ajo q\u00ebndron n\u00eb muze ajo nuk ekziston.Po marr rastin e Teatrit Komb\u00ebtar. Nuk mendoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb e jasht\u00ebzakonshme arkitekturore, por ai ka krijuar nj\u00eb \u201cvend\u201d, dhe sipas antropologut Marc Auge \u201cvend\u201d quhet ai q\u00eb krijon marr\u00ebdh\u00ebnie. Ai quan vend at\u00eb sheshin e vog\u00ebl t\u00eb fshatit ku t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit dalin, takohen, i b\u00ebr\u00eb thjesht, por q\u00eb krijon historin\u00eb e fshatit. Nd\u00ebrsa \u201cjo\u00a0vende\u201d (non places) jan\u00eb aeroportet, urat, ku njerezit nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb krijojn\u00eb\u00a0marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>N\u00eb shkrimin tuaj \u201cP\u00ebr Teatrin\u201d p\u00ebrmendni nj\u00eb element i cili e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb shum\u00eb tok\u00ebsore: mospasja e shkall\u00ebve.<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em>Po. \u00cbsht\u00eb prirja e njer\u00ebzve p\u00ebr t\u00eb shkuar tek objektet pa shkall\u00eb. Amerikan\u00ebt t\u00eb prirur nga biznesi thon\u00eb se \u201cnj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb humbas\u00ebsh 10 mij\u00eb klient\u00eb\u201d, edhe pse mund t\u00eb duket e ekzagjeruar k\u00ebtu gjej nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Shkall\u00ebt, si element q\u00eb t\u00eb largojn\u00eb, si modelet e arkitektur\u00ebs fashiste apo socialiste.\u00a0Ju mund ta krahasoni vet\u00eb: shkoni te korpusi dhe pastaj futuni te teatri. Sapo futesh te teatri ke mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb b\u00ebsh muhabet 1 or\u00eb, 2 apo 3 dhe nuk e ndjen nevoj\u00ebn t\u00eb largohesh sepse ai \u00ebsht\u00eb \u201cvendi\u201d. Nd\u00ebrsa piramida, apo korpusi i Universitetit pavarsisht se ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb objekt me vler\u00eb historike, jan\u00eb shum\u00eb larg ndjesis\u00eb q\u00eb t\u00eb shkakton teatri. Teatri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cvend\u201d,\u00a0pra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb objekt aq i zgjuar sa sot duket se u ka krijuar njer\u00ebzve edhe mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb rezistenc\u00eb. Po t\u00eb mos ishte ai oborr do t\u00eb ishte m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb edhe q\u00ebndresa p\u00ebr t\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Keni th\u00ebn\u00eb po ashtu q\u00eb nd\u00ebrtesa e Teatrit Komb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb nga t\u00eb rrall\u00ebt objekte q\u00eb t\u00eb jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb mendosh s\u00eb \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb projektosh boshin.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Administrimi i boshit dhe jo plot\u00ebsimi e mbushja e tij \u00ebsht\u00eb sot n\u00eb vetvete telashi m\u00eb i madh i qyteteve europiane. Pra nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ngul\u00ebsh nj\u00eb objekt, por sfida q\u00ebndron n\u00eb administrimin e boshit, pasi ai \u00ebsht\u00eb problematik. \u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb sesi t\u2019i jap\u00ebsh form\u00eb atyre q\u00eb jan\u00eb rreth boshit, sepse ai krijon vendin.\u00a0Esht\u00eb shum\u00eb interesante se koncepti i boshit n\u00eb shum\u00eb shkolla t\u00eb arkitektur\u00ebs m\u00ebsohet n\u00ebp\u00ebrmjet tangos. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb film i shkurt\u00ebr 45 minuta me titull \u201cLezioni di tango\u201d i cili t\u00eb ndihmon t\u00eb kuptosh m\u00eb mir\u00eb boshin, marr\u00ebdh\u00ebnien q\u00eb krijohet rreth tij. Nj\u00eb aspekt tjet\u00ebr shum\u00eb interesant \u00ebsht\u00eb edhe akti i dh\u00ebnies s\u00eb dor\u00ebs. \u00cbsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme kur ti jep dor\u00ebn, duhet t\u00eb ruash nj\u00eb distance, nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb caktuar, as shum\u00eb larg, por as edhe af\u00ebr, pasi kjo nuk funksionon kur je fare ngjitur me tjetrin. Ti duhet t\u00eb largohesh q\u00eb dh\u00ebnia\u00a0e dor\u00ebs t\u00eb b\u00ebhet e mundur.\u00a0Dh\u00ebnia e dor\u00ebs k\u00ebrkon hap\u00ebsir\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb boshi q\u00eb i jep kuptim dhe atmosfer\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb dor\u00ebs, ndaj \u00ebsht\u00eb kaq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00eb qytete, hap\u00ebsira midis pallatave \u00ebsht\u00eb po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme sa edhe vet\u00eb pallati. Problemi q\u00ebndron te fakti se nuk dim\u00eb sesi t\u00eb administrojm\u00eb boshin. Ky \u00ebsht\u00eb krimi q\u00eb po b\u00ebjm\u00eb te Teatri, sepse duam t\u00eb mbushim nj\u00eb \u201cbosh\u201d q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr qytetin.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>N\u00eb skicat tuaja gjejm\u00eb her\u00eb pas her\u00eb radh\u00eb poezie q\u00eb e shoq\u00ebrojn\u00eb lexuesin dhe e afrojn\u00eb edhe m\u00eb<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>shum\u00eb me arkitektur\u00ebn. Rasti i poezis\u00eb q\u00eb shoq\u00ebron skic\u00ebn e Pallatit t\u00eb verdh\u00eb:<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u201cMali \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrues i heshtur.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ai \u00ebsht\u00eb ngush\u00ebllimi i nj\u00eb qyteti.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mali i Dajtit \u00ebsht\u00eb fati i Tiran\u00ebs.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ai nuk pret q\u00eb e t\u2019i shtojm\u00eb bukurin\u00eb me veprat tona,<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Por \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb jua shton bukurin\u00eb atyre.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pa Malin nj\u00eb Qytet \u00ebsht\u00eb i pamatsh\u00ebm.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmasa q\u00eb nuk t\u00eb le t\u00eb gabosh kurr\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Pa Malin n\u00eb Tiran\u00eb, Dielli nuk ka ku t\u00eb lind\u00eb,<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">H\u00ebna nuk ka me k\u00eb t\u00eb matet,<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Arkitektura nuk ka me k\u00eb t\u00eb konkuroj\u00eb. \u201c<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Kur shkoj n\u00eb qytete t\u00eb tjera v\u00eb re q\u00eb dielli lind shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt sesa k\u00ebtu. K\u00ebtu n\u00eb Tiran\u00eb mali i Dajtit e pengon lindjen e menj\u00ebhershme t\u00eb diellit dhe e sjell at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb but\u00eb, ndaj them nganj\u00ebher\u00eb se mali \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj ngush\u00ebllimi, mbrojt\u00ebsi. Jam i bindur q\u00eb qytetet me male i ka bekuar Zoti. A keni par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb peizazhe q\u00eb nuk u shihet fundi? A ka gj\u00eb m\u00eb t\u00eb tmerrshme sesa t\u00eb shoh\u00ebsh nj\u00eb qytet q\u00eb nuk i dallohet fundi? Fundi \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka shum\u00eb ngush\u00eblluese, pra t\u00eb kuptosh q\u00eb di\u00e7ka ka fund \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga gj\u00ebrat q\u00eb t\u00eb jep siguri. N\u00eb nj\u00eb nga filmat e regjisorit, p\u00ebr mua shum\u00eb i dashur dhe poetik, Giuseppe Tornatore-s, \u201cLegjenda e pianistit mbi oqean\u201d nj\u00eb djal\u00eb i lindur dhe i rritur n\u00eb anije, vendos m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb zbres\u00eb n\u00eb tok\u00eb. N\u00eb mes t\u00eb shkall\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tragetit ai ndalon. Ndalon dhe kthehet mbrapsht. Asnj\u00eb nuk e kupton p\u00ebrse nuk zbriti, por n\u00eb fakt ai ishte trembur nga nj\u00eb qytet q\u00eb nuk ia shihte dot fundin. Ai ishte m\u00ebsuar me pianon e tij e cila kishte nj\u00eb fillim dhe nj\u00eb fund. Ndaj dhe qytetet si p.sh ato t\u00eb Amerik\u00ebs Latine t\u00eb cilat shtrihen si nj\u00eb lloj amebe pafund, jan\u00eb t\u00eb friksh\u00ebm. Qyteti n\u00eb p\u00ebrmas\u00eb njer\u00ebzore ka nj\u00eb kufi, Aristoteli thoshte \u201cderi aty sa t\u00eb d\u00ebgjohet tellalli\u201d. Ai \u00ebsht\u00eb qyteti njer\u00ebzor, qyteti q\u00eb ka nj\u00eb kufi. Prandaj mali\u00a0e b\u00ebn qytetin njer\u00ebzor sepse i jep atij sfond, peizazh dhe fund.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i>N\u00eb lidhje me objektin e Teatrit Komb\u00ebtar, ka nj\u00eb moment n\u00eb artikullin tuaj q\u00eb flisni p\u00ebr teknik\u00ebn ushtarake \u201cShock and A<\/i><\/em><em><i>\u00eb<\/i><\/em><em><i>e\u201d, pra nj\u00eb akt q\u00eb t\u00eb magjeps por edhe q\u00eb t\u00eb tmerron, t\u00eb frik\u00ebson, ndjesi t\u00eb ngjashme me at\u00eb q\u00eb u ka shkaktuar pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb njer\u00ebzve projekti i ri i Teatrit Komb\u00ebtar. \u201cJo gjithmon\u00eb\u201d- thoni ju, \u201cajo q\u00eb vjen prapa \u00ebsht\u00eb progres\u201d.<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>T\u00eb ndalemi<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>te pjesa e progresit, specifikisht n\u00eb deklaratat e Ministres s\u00eb Kultur\u00ebs thuhet se projekte si ky i teatrit jan\u00eb p\u00ebr gjeneratat q\u00eb po vijn\u00eb, p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb. Ku \u00ebsht\u00eb garancia e zgjedhjes s\u00eb mund\u00ebsis\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb? Si mund t\u2019i shp\u00ebtojm\u00eb rrezikut t\u00eb propozimit t\u00eb di\u00e7kaje t\u00eb re e cila vjen si magjepsje por q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb mbrapa tmerr?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">T\u00eb flas\u00ebsh n\u00eb em\u00ebr t\u00eb brezave q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb mendoj se \u00ebsht\u00eb spekulim. S\u00eb pari duhet analizuar situata. Un\u00eb jam me iden\u00eb q\u00eb qyteti duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet brenda vetes s\u00eb tij. Do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb brenda qytetit do t\u00eb prishet dhe do t\u00eb nd\u00ebrtohet, sepse ndryshe i bie q\u00eb qytetin ta kthejm\u00eb n\u00eb magazin\u00eb, por nga ana tjet\u00ebr ajo q\u00eb k\u00ebrkohet t\u00eb prishet duhet fillimisht t\u00eb analizohet, gjykohet dhe pastaj prishet n\u00ebse i ka kaluar k\u00ebto filtra. Si\u00e7 thot\u00eb nj\u00eb arkitekt tjet\u00ebr q\u00eb merret me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb \u201crast pas rasti\u201d, dhe teatri nuk \u00ebsht\u00eb rasti, pasi aty mbartet e gjith\u00eb historia e nj\u00eb qyteti. Ky objekt ka ndikuar p\u00ebr mir\u00eb n\u00eb qytet n\u00ebp\u00ebrmjet marr\u00ebdh\u00ebnies q\u00eb ka krijuar me njer\u00ebzit, ndaj asgj\u00eb tjet\u00ebr nuk mund ta z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb at\u00eb. N\u00eb krijimtari, n\u00ebse do t\u00eb luftojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohemi nj\u00eb procesi seleksionimi dhe kjo b\u00ebhet n\u00ebp\u00ebrmjet konkurseve. Ky \u00ebsht\u00eb kriteri, si garancia e vetme q\u00eb kemi p\u00ebr t\u00eb zgjedhur m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn dhe siguruar pjes\u00ebmarrjen e popullit n\u00eb vendimmarrje. P\u00ebr t\u00eb ardhur m\u00eb pas te nj\u00eb tem\u00eb tjet\u00ebr arkitekturore dhe jo vet\u00ebm. Esht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb arkitektur\u00ebn ta b\u00ebjn\u00eb arkitekt\u00ebt e vendit, un\u00eb i quaj \u201carkitekt\u00eb t\u00eb territorit\u201d. Pasi arkitektura ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me territorin, ashtu si let\u00ebrsia apo zhanre t\u00eb tjera t\u00eb artit. Un\u00eb mund t\u00eb marr nj\u00eb renditje t\u00eb shum\u00eb arkitekt\u00ebve n\u00eb bot\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, jo rast\u00ebsisht veprat e tyre m\u00eb t\u00eb mira i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vendin e tyre, n\u00eb vendin q\u00eb ata njohin m\u00eb mir\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb destini i arkitektit q\u00eb t\u00eb punoj\u00eb me t\u00eb pasurit dhe t\u00eb fuqishmit, si\u00e7 edhe thot\u00eb nj\u00eb kritik i arkitektur\u00ebs, Dejan Sudjic n\u00eb librin e tij \u201cThe Architecture of po\u00eber\u201d. Kjo marr\u00ebdh\u00ebnie ngjan me shtegtimin e detyruar t\u00eb salmon\u00ebve p\u00ebr t\u00eb derdhur dhe depozituar vez\u00ebt, ata e kan\u00eb t\u00eb destinuar t\u00eb shkojn\u00eb kund\u00ebr rrym\u00ebs. Por mendoj se nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja a bashk\u00ebpunojn\u00eb apo jo me pushtetin, por m\u00eb shum\u00eb ata nuk duhet ta justifikojn\u00eb, ta mbrojn\u00eb dhe ta propagandojn\u00eb pushtetin. Pavar\u00ebsisht se nuk b\u00ebn betimin e Hipokratit, \u00e7do arkitekt ka nj\u00eb betim brenda vetes t\u00eb pab\u00ebr\u00eb t\u00eb cilin nuk mund ta shkel\u00eb pasi c\u00ebnon r\u00ebnd\u00eb profesionin.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><em><i><br \/><\/i><\/em><em><i>P\u00ebr ta vazhduar linj\u00ebn e diskutimit mbi raportin e arkitektit me pushtetin. N\u00eb rastin e stadiumit arkitekt\u00ebt nuk mbajt\u00ebn fare q\u00ebndrim, dhe ju ishit i vetmi q\u00eb pat\u00ebt guximin t\u00eb flisnit. N\u00eb rastin e teatrit nuk ndodhi e nj\u00ebjta gj\u00eb, apo jo?<\/i><\/em><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Ndoshta p\u00ebr shkak se u rrit presioni i pushtetit ndaj arkitekt\u00ebve n\u00eb rastin e teatrit, nd\u00ebrsa p\u00ebr stadiumin presioni nuk ishte aq i madh. Ata e b\u00ebn\u00eb fakt t\u00eb kryer dhe nuk u shoq\u00ebrua me rezistenc\u00eb. Me sa duket nuk pati koh\u00eb t\u00eb mjaftueshme. Angazhimi p\u00ebr profesionin ton\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj sakrifice. Pushtetit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i intereson q\u00eb arkitekt\u00ebt t\u00eb konformohen.\u00a0Nuk b\u00ebhet qyteti me dy-tre gj\u00ebra q\u00eb nd\u00ebrtohen n\u00eb qend\u00ebr, qofshin edhe arkitektura tep\u00ebr cil\u00ebsore. Sfida qendron te nd\u00ebrtimi i periferive.\u00a0Ajo \u00ebsht\u00eb pjesa e cila mbulohet nga e keqja dhe aty fillon qyteti. Madje mendoj se nuk ka p\u00ebrse t\u00eb quhet periferi, qyteti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dhe i t\u00ebri, ndaj e mira duhet t\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kapilare.\u00a0P\u00ebr ta mbyllur pak me optimiz\u00ebm. Para nj\u00eb viti isha n\u00eb Berat dhe hyra n\u00eb lulishten pran\u00eb Hotel Turizmit, i cili ishte kthyer si nj\u00eb magazin\u00eb duhani. Pash\u00eb q\u00eb po rikonstruktohej biblioteka e qytetit.\u00a0Iu afrova, ishte nj\u00eb objekt shum\u00eb i bukur arkitekturor nd\u00ebrtuar n\u00eb vitet \u201970, nga nj\u00eb arkitekt vendas n\u00eb mos gaboj Faik Idrizi. Me nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb shum\u00eb t\u00eb bukur, dykat\u00ebshe, kishte nj\u00eb gril\u00eb shum\u00eb t\u00eb realizuar p\u00ebrpara q\u00eb i thyente drit\u00ebn shkall\u00ebs q\u00eb vinte pas saj.\u00a0Nd\u00ebrkoh\u00eb, 100m larg nga ky objekt ndodhet Univeristeti (antikontestual)\u00a0i Beratit i nd\u00ebrtuar rishtazi. Te shkall\u00ebt e bibliotek\u00ebs po luanin disa f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs 10-13 vje\u00e7. U afrova dhe i pyeta: \u201cKush ju p\u00eblqen m\u00eb tep\u00ebr, ky objekti, k\u00ebtu, pra biblioteka apo ai atje, Universiteti i Beratit?\u201d E kuptova q\u00eb u vun\u00eb n\u00eb siklet.\u00a0E mori guximin nj\u00ebri q\u00eb ishte m\u00eb i topolaku\u00a0dhe m\u00eb tha: \u201cXhaxhi, ai atje \u00ebsht\u00eb shum\u00eb madh\u00ebshtor, por mua m\u00eb p\u00eblqen t\u00eb rri k\u00ebtu.\u201d\u00a0Pra e kishte fjal\u00ebn p\u00ebr bibliotek\u00ebn. N\u00eb at\u00eb moment u ndjeva plot shpres\u00eb, pasi mendova q\u00eb ky vend mund t\u00eb ket\u00eb t\u00eb ardhme. Ata f\u00ebmij\u00eb rrinin aty sepse aty ndjeheshin mir\u00eb, aty krijohej \u201cvendi\u201d. Nd\u00ebrsa objekti p\u00ebrball\u00eb ishte si nj\u00eb trup i huaj gjigant q\u00eb t\u00eb mbyste me pranin\u00eb e tij. F\u00ebmija nuk tha se cili nga objektet i p\u00eblqente m\u00eb shum\u00eb, por tha vet\u00ebm, \u201cm\u00eb p\u00eblqen t\u00eb rri k\u00ebtu\u201d. Kjo \u00ebsht\u00eb arkitektura, nganj\u00ebher\u00eb e pashpjegueshme.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">***<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Intervista \u00ebsht\u00eb zhvilluar nga Elsa Demo n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e qendr\u00ebs s\u00eb Grupit Ata, n\u00eb prani dhe diskutim me aktivist\u00ebt e grupit Ata t\u00eb cil\u00ebt nuk bashk\u00ebndajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat q\u00ebndrime p\u00ebr qytetin e Kamz\u00ebs, estetik\u00ebn dhe poetik\u00ebn e sht\u00ebpive t\u00eb qytetit. Teksti i \u00ebsht\u00eb n\u00ebshtruar nj\u00eb redaktimi gjuh\u00ebsor n\u00eb muajin shkurt 2023. Biseda \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb korrik t\u00eb 2018-s.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>nyje | 11.07.2018 | Artan Ra\u00e7a \u00ebsht\u00eb arkitekt i lir\u00eb. Mendimet e tij mbi arkitektur\u00ebn kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb aktive se kurr\u00eb vitet e fundit kur politika shqiptare ka nd\u00ebrmarr\u00eb aksione asgjesuese ndaj veprave trash\u00ebgimi komb\u00ebtare dhe po vazhdon ta orientoj\u00eb nd\u00ebrtimin n\u00eb qytet drejt komercializimit t\u00eb hap\u00ebsirave publike. Mendimet e tij dhe q\u00ebndrimet e tij publike t\u00eb shtyjn\u00eb n\u00eb reflektim p\u00ebr arkitektur\u00ebn, se p\u00ebrse ajo \u00ebsht\u00eb e bukur apo p\u00ebrse \u00ebsht\u00eb e sh\u00ebmtuar kur kompromentohet dhe del nga misioni i saj q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb aq njer\u00ebzor. Akoma m\u00eb shum\u00eb t\u00eb b\u00ebn ta duash arkitektur\u00ebn dhe t\u00eb mendosh p\u00ebr t\u00eb n\u00eb momente kritike q\u00eb kalojn\u00eb shoq\u00ebri si e jona. Mendimi i vazhduesh\u00ebm, konstant p\u00ebr arkitektur\u00ebn dhe lidhjen e saj me pushtetin e p\u00ebrditshm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrballjen qytetare dhe t\u00eb guximshme ndaj situatave t\u00eb pap\u00eblqyeshme. Midis zgjedhjeve q\u00eb kishit p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb drejtim jet\u00ebs suaj, si e gjet\u00ebt veten tek arkitektura? E kujtoj shpesh me shum\u00eb miq dhe shok\u00eb momentin (n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb njeriu ta kap\u00eb at\u00eb moment) kur un\u00eb isha n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb gjimnazit dhe m\u00eb duhej t\u00eb shprehja d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr shkoll\u00ebn e lart\u00eb. Ka qen\u00eb para viteve \u201990, pasi un\u00eb tani jam n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb ku gjysm\u00ebn e kam kaluar n\u00ebn diktatur\u00eb dhe gjysm\u00ebn n\u00eb demokraci.\u00a0At\u00ebher\u00eb kishim tri atlternativa dhe n\u00eb fakt q\u00eb nga viti i dyt\u00eb e kisha t\u00eb qart\u00eb se doja t\u00eb b\u00ebja arkitektin. Nuk e di p\u00ebrse m\u00eb kishte lindur kjo d\u00ebshir\u00eb, nuk mund t\u00eb them se vizatoja mir\u00eb edhe pse me kalimin e koh\u00ebs kuptova q\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb arkitekt i mir\u00eb jo doemos duhej t\u00eb vizatosh mir\u00eb. Pra si zgjedhje t\u00eb par\u00eb kisha arkitektur\u00ebn, pastaj gazetarin\u00eb dhe n\u00eb fund inxhinierin\u00eb elektronike. Dhe \u00e7far\u00eb ndodhi q\u00eb u zgjodh\u00ebt arkitektur\u00ebn? Q\u00ebllova me fat, ose mund ta quajm\u00eb rast\u00ebsi. Pik\u00ebrisht at\u00eb vit u hoq stazhi p\u00ebr meshkujt, pra p\u00ebr \u201cata\u201d jo p\u00ebr \u201cato\u201d. P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj lindi nevoja t\u2019i n\u00ebnshtroheshim nj\u00eb konkursi shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb cilin kishim vet\u00ebm dy jav\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgatitur. N\u00eb konkurs ishim diku 16 student\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve arrit\u00ebm t\u00eb dilnim tet\u00eb, mes tyre edhe un\u00eb. Mbase nuk ka qen\u00eb rast\u00ebsi, pasi kisha b\u00ebr\u00eb nj\u00eb far\u00eb\u00a0p\u00ebrgatitje p\u00ebr k\u00ebto gj\u00ebra. Sht\u00ebpia juaj n\u00eb \u00e7far\u00eb lagje apo hap\u00ebsire ka q\u00ebn\u00eb e vendosur? N\u00ebse do b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb kthim mbrapa, si do ta gjykonit n\u00eb aspektin e arkitektur\u00ebs vendin ku jeni lindur e jeni rritur? P\u00ebr fatin e mir\u00eb un\u00eb kam jetuar n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb q\u00ebndrore e cila ishte e p\u00ebrkujdesur nga ana arkitekturore. Ajo ishte zona e Bulevardit n\u00eb Tiran\u00eb ku kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb mira italiane. Mbrapa piramid\u00ebs, ndodhej pallati ku kam jetuar deri n\u00eb adoleshenc\u00eb dhe mendoj se mbetet nj\u00eb nga pallatet e banimit m\u00eb t\u00eb mira q\u00eb kam par\u00eb deri m\u00eb sot, th\u00ebn\u00eb kjo nga aspekti i funksionit dhe seriozitetit t\u00eb t\u00eb b\u00ebrit t\u00eb gj\u00ebrave. Banesa kishte nj\u00eb tipologji arkitekturore n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mund t\u00eb shoh\u00ebsh t\u00eb pasqyruar t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb njer\u00ebzore. Qyteti nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se shtrirja e personalitetit t\u00ebnd jasht\u00eb der\u00ebs s\u00eb banes\u00ebs. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb banesa, \u00ebsht\u00eb edhe qyteti. N\u00ebse banesat jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb keqe edhe qyteti \u00ebsht\u00eb n\u00eb po at\u00eb gjendje. Dhe ajo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn po flasim ka qen\u00eb nj\u00eb nga banesat m\u00eb t\u00eb mira. Aty kishte nj\u00eb banjo me standarde europiane q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, e shtruar me pllaka qeramike gjasht\u00ebk\u00ebndore. Kishte dush t\u00eb ngroht\u00eb me kaldaj\u00ebn q\u00eb ndizej me dru dhe qymyr. Pra sht\u00ebpia ime, ish Pallati i Pionier\u00ebve p\u00ebrball\u00eb, stadiumi, ndoshta k\u00ebshtu ka filluar afria ime me arkitektur\u00ebn. Kan\u00eb qen\u00eb k\u00ebto disa detaje q\u00eb m\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb ndoshta drejtimin e jet\u00ebs. Ju thoni q\u00eb pasi studiuat p\u00ebr arkitektur\u00eb kuptuat q\u00eb diploma nuk t\u00eb b\u00ebn arkitekt. \u00c7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte brezi i pedagog\u00ebve q\u00eb n\u00eb nj\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb teoria, katedra, akademizmi dhe nga ana tjet\u00ebr studenti q\u00eb do t\u00eb \u00e7lirohet prej tyre? Ka dy probleme n\u00eb lidhje me arkitektur\u00ebn, tek un\u00eb personalisht. S\u00eb pari \u00ebsht\u00eb problem i shkoll\u00ebs. Shkolla ime ishte e izoluar, nuk kishte literatur\u00eb t\u00eb huaj pasi n\u00eb at\u00eb koh\u00eb arkitektura trajtohej si art, dhe artet kishin t\u00eb b\u00ebnin me ideologjin\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye qarkullimi i librit t\u00eb huaj censurohej. N\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare mund t\u00eb vinin nj\u00eb sasi librash nga jasht\u00eb, kryesisht nga Franca dhe Italia, por pjesa m\u00eb e madhe e tyre hiqej nga fondi i librave q\u00eb mund t\u2019i konsultonin t\u00eb gjith\u00eb, kishin t\u00eb drejt\u00eb vet\u00ebm disa profesor\u00eb. Dhe penaliteti i dyt\u00eb q\u00eb mbart arkitektura \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb thot\u00eb dhe arkitekti italian Renzo Piano \u201carkitekt\u00ebt duhet t\u00eb jetojn\u00eb 150 vjet, pasi 75 vitet e para jan\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar\u201d. Arkitektura m\u00eb shum\u00eb vetm\u00ebsohet sesa ta m\u00ebsojn\u00eb. Edhe praktika ime e m\u00ebsimdh\u00ebnies \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e cila m\u00eb shum\u00eb mund t\u00eb shpresoj t\u2019i frym\u00ebzoj\u00eb student\u00ebt t\u00eb merren me arkitektur\u00ebn, sesa t\u2019u m\u00ebsoj\u00eb di\u00e7ka konkrete n\u00eb lidhje me profesionin. Kjo lloj dijeje p\u00ebr arkitektur\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkon kaq shum\u00eb vite, me \u00e7far\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb n\u00eb thelb? \u00cbsht\u00eb dije q\u00eb k\u00ebrkon koh\u00eb fizike, reflektim, shikim dhe gjesdisje. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr nj\u00eb arkitekt. Po marr shembullin e nj\u00eb nd\u00ebr arkitekt\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb shek.XX Le Corbusier, arkitekt zvicerian i natyralizuar francez. Ai ka ikur nga fakulteti pasi nuk rrinte dot m\u00eb atje, i merrej fryma. Pas k\u00ebsaj filloi t\u00eb udh\u00ebtonte, aty m\u00ebsoi se \u00e7far\u00eb ishte liria, reflektimi, dhe arkitektura Flasim pak p\u00ebr projektet tuaja. S\u00eb fundi \u201cPallati i verdh\u00eb\u201d, q\u00eb ndodhet n\u00eb Rr. \u201cHoxha Tahsim\u201d ka qen\u00eb kandidat p\u00ebr nj\u00eb \u00e7mim n\u00eb Spanj\u00eb? N\u00eb fakt si lind nj\u00eb projekt i mir\u00eb? Un\u00eb kam nj\u00eb ide timen mbi vepr\u00ebn e artit dhe t\u00eb arkitektur\u00ebs. Jan\u00eb disa vepra t\u00eb cilat autori i ka n\u00eb mendje p\u00ebrpara se t\u2019i b\u00ebj\u00eb. Si ai treni t\u00eb cilin ti ke koh\u00eb q\u00eb e pret t\u00eb kaloj\u00eb, ose m\u00eb sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb ai treni q\u00eb vjen p\u00ebr tek ty. Ti nuk shkon t\u00eb kap\u00ebsh trenin, por ti pret nj\u00eb tren t\u00eb caktuar i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ty. K\u00ebshtu ishte p\u00ebr mua vepra \u201cPallati i verdh\u00eb\u201d.. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb m\u00eb se e zakonshme dhe k\u00ebtu qendron edhe problemi i saj.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":7246,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kulture-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"on","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-1696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1696"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24605,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1696\/revisions\/24605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}