{"id":16878,"date":"2022-09-13T17:01:47","date_gmt":"2022-09-13T17:01:47","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=16878"},"modified":"2024-09-27T11:21:08","modified_gmt":"2024-09-27T09:21:08","slug":"kryeveper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/kryeveper\/","title":{"rendered":"(Krye)Vep\u00ebr"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"16878\" class=\"elementor elementor-16878\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5315d1ee e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"5315d1ee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c93b164 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c93b164\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Antonela Pepkolaj | 13.09.2022 | nyje.al<\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Zakonisht, nj\u00eb kryevep\u00ebr fillon me nj\u00eb autor neurotik (m\u00eb e pakta), i cili n\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb i traumatizuar apo i munduar nga jeta, \u00ebsht\u00eb s\u00eb paku i shqet\u00ebsuar. Fal\u00eb k\u00ebtij shqet\u00ebsimi q\u00eb i buron nga frik\u00ebrat, dilemat, fatkeq\u00ebsit\u00eb, logjika e sh\u00ebndosh\u00eb, idealet dhe pritshm\u00ebrit\u00eb e larta etj., arrin t\u00eb gjej\u00eb vullnetin q\u00eb i duhet p\u00ebr t\u00eb shkruar (n\u00eb fakt, jo m\u00eb kot shum\u00eb shkrimtar\u00eb q\u00eb kan\u00eb prodhuar kryevepra, shprehen se kan\u00eb shkruar sepse nuk kan\u00eb mundur t\u00eb mos shkruajn\u00eb). N\u00ebse botohen, p\u00ebrballen shpesh me reagime t\u00eb ashpra nga kritika, ose injorohen fare dhe nuk arrijn\u00eb t\u00eb marrin meritat e tyre t\u00eb v\u00ebrteta, shpesh edhe vite pasi kan\u00eb vdekur. Ndodh edhe q\u00eb, autori t\u00eb mos doj\u00eb t\u00eb botohet, t\u00eb botoj\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb t\u00ebrhiqet, t\u00eb mos i ket\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb botuar sa \u00ebsht\u00eb gjall\u00eb, ose t\u00eb zbulohen rast\u00ebsisht dor\u00ebshkrime, vite m\u00eb von\u00eb t\u00eb ndonj\u00eb gjeniu t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs. Sido q\u00eb t\u00eb jen\u00eb versionet e daljes n\u00eb jet\u00eb t\u00eb nj\u00eb kryevepre, peripecit\u00eb e ndryshme jan\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb autorit apo vepr\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Gjithsesi, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se hallet jan\u00eb ekskluzivitet i nj\u00eb elite krijimtar\u00ebsh, duke romantizuar k\u00ebshtu, si\u00e7 ndodh r\u00ebndom, probleme t\u00eb nj\u00eb natyre psikologjike, apo se \u00e7do kryevep\u00ebr zvarritet nga fundi i nj\u00eb pusi p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb drit\u00eb. Ka pasur plot vepra popullore n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb publike, po aq sa \u00e7\u2019pat\u00ebn fatin t\u00eb jen\u00eb edhe n\u00eb brezat pasardh\u00ebse.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb best-seller nis me nj\u00eb autor p\u00ebrgjith\u00ebsisht entuziast p\u00ebr vizionin e vet mbi impaktin q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb vepra n\u00eb opinionin publik (n\u00eb ndryshim nga autori \u201cneurotik\u201d \u2013 si\u00e7 do ta quante Prusti \u2013 i cili mendon vet\u00ebm si ta mjesht\u00ebroj\u00eb artin e vet). Pasi botohet vepra, b\u00ebhet best-seller fal\u00eb nj\u00eb algoritmi shitjesh t\u00eb arrira nga fuqia e promovimit, shpesh p\u00ebrmes ndihm\u00ebs s\u00eb personazheve publik\u00eb. Dhe kjo histori p\u00ebrs\u00ebritet pambarimisht, gjersa kjo vep\u00ebr harrohet shpejt sepse z\u00ebv\u00ebnd\u00ebsohet fill nga nj\u00eb tjet\u00ebr.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><b>Ku ndryshojn\u00eb?<\/b><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb nd\u00ebr element\u00ebt e par\u00eb, q\u00eb b\u00ebn diferenc\u00ebn mes nj\u00eb kryevepre dhe best-selleri, \u00ebsht\u00eb koha. Sa m\u00eb e shkurt\u00ebr t\u00eb jet\u00eb koha n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb arrir\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i caktuar shitjesh p\u00ebr nj\u00eb best-seller, aq m\u00eb i suksessh\u00ebm \u00ebsht\u00eb libri. Nga ana tjet\u00ebr, sa m\u00eb e gjat\u00eb t\u00eb jet\u00eb koha, nga moment i botimit, e gjer te momenti i leximit, aq m\u00eb shum\u00eb kryevepra provon pavar\u00ebsin\u00eb dhe fuqin\u00eb e saj.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0Nj\u00eb tjet\u00ebr ndryshim, paraqet edhe metri i cili i jep vler\u00eb secil\u00ebs. Vlera e nj\u00eb best-selleri, q\u00ebndron te fama e tij; nd\u00ebrsa vlera e nj\u00eb kryevepre, q\u00ebndron brenda vepr\u00ebs, pavar\u00ebsisht fam\u00ebs apo \u00e7mimit.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Diferenc\u00eb t\u00eb madhe b\u00ebn edhe lexuesi i secil\u00ebs vep\u00ebr, sidomos n\u00eb momentin e par\u00eb q\u00eb b\u00ebhen publike. Nj\u00eb best-seller duhet t\u00eb masivizohet, dhe kjo arrihet duke krijuar di\u00e7ka me t\u00eb cil\u00ebn lexuesi t\u00eb jet\u00eb komod, pra di\u00e7ka familjare p\u00ebr t\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sens, lexuesi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lexues i modelit t\u00eb par\u00eb semantik, sipas modeleve t\u00eb U. Ekos, nj\u00eb lexues s\u00eb cilit i mungon formimi letrar apo kulturor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, jo sepse lexuesi nuk ka aft\u00ebsi t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb lexues i modelit t\u00eb dyt\u00eb, por sepse vepra nuk ofron dhe nuk d\u00ebshiron q\u00eb lexuesi t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb kryevep\u00ebr fton t\u00eb dy modelet e lexuesit, ata me sfond letrar dhe ata pa sfond letrar. Megjithat\u00eb, atyre t\u00eb cil\u00ebve u mungon, nuk munden ta kuptojn\u00eb (aq sa mundet t\u00eb kuptohet), apo s\u00eb paku ta shijojn\u00eb vepr\u00ebn, ndoshta pse u mungon vet\u00ebdija p\u00ebr rrethanat e tyre, ndoshta pse nuk jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar nj\u00ebsoj si autori, n\u00eb thelb ajo mbetet e paarritshme dhe e parrokshme nga shumica.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dhe s\u00eb fundmi, ndryshimi m\u00eb i madh, q\u00ebndron te v\u00ebrtet\u00ebsia e secil\u00ebs vep\u00ebr. Nj\u00eb best-seller nuk mund t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb por ve\u00e7se real, sepse e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb mekanizmi pas reales dhe nj\u00eb vepre komerciale nuk i intereson t\u00eb turbulloj\u00eb lexuesin e vet. Ajo nuk ka \u00e7far\u00eb ofron p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb historie q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti arg\u00ebton, informon, ose prek tema sociale n\u00eb form\u00ebn e tyre sip\u00ebrfaq\u00ebsore, por q\u00eb harrohet shpejt. Nj\u00eb kryevep\u00ebr, i flet lexuesit n\u00eb t\u00eb gjitha dimensionet e tij, edhe kur ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trillim i pabesuesh\u00ebm. Kryevepra \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, sepse i ka rr\u00ebnj\u00ebt tek e v\u00ebrteta (e autorit), thelbi i saj \u00ebsht\u00eb sinqeriteti dhe yshtja e brendshme, e cila i d\u00ebfton lexuesit, nj\u00eb prespektiv\u00eb t\u00eb re, mbi veten e tij apo bot\u00ebn.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><b>Pse ndryshojn\u00eb?<\/b><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Po t\u2019i krahasojm\u00eb t\u00eb dy llojet e veprave n\u00eb nivel abstragimi, te best-selleri mekanizmi i brendsh\u00ebm narrativ nuk ndryshon, ose p\u00ebrs\u00ebritet simbas strukturave t\u00eb ndryshme tashm\u00eb t\u00eb fiksuara, nd\u00ebrsa send\u00ebrtimi (q\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00eb rr\u00ebfimi, teksti) i tij, po. E kund\u00ebrta ndodh me kryeveprat, shpesh send\u00ebrtimi \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb (q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb motive, tema, personazhe, figura estetike t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura vazhdimisht), p\u00ebr t\u2019u angazhuar n\u00eb mekanizma t\u00eb rinj narrativ\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Nga ana tjet\u00ebr. Nj\u00eb kryevep\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">aktuale<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. \u201cRisia, interesantja \u00ebsht\u00eb aktuale. Aktuale nuk \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7ka jemi, por ajo \u00e7ka mb\u00ebhemi, ajo q\u00eb jemi duke u mb\u00ebr\u00eb, pra Tjetri, mb\u00ebrja jon\u00eb tjet\u00ebr.\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400\"> Ky lloj aktualiteti, i jep vepr\u00ebs nj\u00eb natyr\u00eb universale dhe t\u00eb gjithkohshme, sepse kryevepra nuk komunikon vet\u00ebm me koh\u00ebn\/shoq\u00ebrin\u00eb\/kontekstin e caktuar, por i flet subjektit n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tij komplekse, duke i diktuar\/sugjestionuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht mbi veten, mbi Tjetrin, mbi t\u00eb shkuar\u00ebn dhe t\u00eb ardhmen (n\u00eb sensin q\u00eb rrit vet\u00ebdijen). P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb do t\u00eb ekzistoj\u00eb fenomeni njeri, do t\u00eb ekzistoj\u00eb edhe vepra, e cila ka z\u00ebn\u00eb rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb forta n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb impaktit t\u00eb saj dhe, q\u00eb do t\u2019i flas\u00eb tashm\u00eb t\u00eb ardhmes p\u00ebrmes gjith\u00eb asaj fuqie monumentale, q\u00eb kryevepra ka akumuluar brenda dhe n\u00eb vazhd\u00ebn e historikut t\u00eb saj. E par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj prizmi, nuk mund t\u00eb diskutohet p\u00ebr aktualitet n\u00eb nj\u00eb best-seller, sepse pjes\u00eb e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb kompozimit t\u00eb saj, nuk \u00ebsht\u00eb risia radikale me \u201cmjete\u201d t\u00eb vjetra, por krijimi i sa m\u00eb shum\u00eb varieteteve t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs gj\u00eb, me q\u00ebllim p\u00ebrfshirjen e lexuesit vet\u00ebm n\u00eb frym\u00ebn komerciale, sip\u00ebrfaq\u00ebsore t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb vet.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><span style=\"font-weight: 400\">Si\u00e7 rrjedh logjikisht, \u201ckriteri m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb kanon apo p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrjashtuar nga kanoni n\u00eb munges\u00eb t\u00eb tij, \u00ebsht\u00eb origjinaliteti.\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400\"> Dhe origjinaliteti \u00ebsht\u00eb i pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm, dukuria \u201ckryevep\u00ebr\u201d nuk p\u00ebrs\u00ebritet m\u00eb kurr\u00eb, ajo ndodh e rindodh vazhdimisht, duke u vendosur fuqish\u00ebm n\u00eb vet\u00ebmjaftueshm\u00ebrin\u00eb e saj, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs ruan prestigjin q\u00eb e g\u00ebzon me t\u00eb drejt\u00eb.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #800000\">Nj\u00eb p\u00ebrfundim<\/span><\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">\u00a0\u00c7far\u00eb e mban nj\u00eb lexues cil\u00ebsor t\u00eb ng\u00ebrthyer dhe p\u00ebrzgjedh\u00ebs n\u00eb veprat q\u00eb lexon, nuk jan\u00eb pra thjesht ato vlera letrare. \u00cbsht\u00eb intimiteti n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nj\u00eb kryevep\u00ebr fton lexuesin, duke u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e mendimit t\u00eb tij, duke provokuar deri n\u00eb zbulimin e nj\u00eb p\u00ebrftimi t\u00eb ri, shpesh n\u00eb nj\u00eb nivel fundamental. Lexuesi e kupton nj\u00eb best-seller, dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi m\u00eb vete; por nj\u00eb best-seller nuk e kupton dot lexuesin.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Antonela Pepkolaj | 13.09.2022 | nyje.al Zakonisht, nj\u00eb kryevep\u00ebr fillon me nj\u00eb autor neurotik (m\u00eb e pakta), i cili n\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb i traumatizuar apo i munduar nga jeta, \u00ebsht\u00eb s\u00eb paku i shqet\u00ebsuar. Fal\u00eb k\u00ebtij shqet\u00ebsimi q\u00eb i buron nga frik\u00ebrat, dilemat, fatkeq\u00ebsit\u00eb, logjika e sh\u00ebndosh\u00eb, idealet dhe pritshm\u00ebrit\u00eb e larta etj., arrin t\u00eb gjej\u00eb vullnetin q\u00eb i duhet p\u00ebr t\u00eb shkruar (n\u00eb fakt, jo m\u00eb kot shum\u00eb shkrimtar\u00eb q\u00eb kan\u00eb prodhuar kryevepra, shprehen se kan\u00eb shkruar sepse nuk kan\u00eb mundur t\u00eb mos shkruajn\u00eb). N\u00ebse botohen, p\u00ebrballen shpesh me reagime t\u00eb ashpra nga kritika, ose injorohen fare dhe nuk arrijn\u00eb t\u00eb marrin meritat e tyre t\u00eb v\u00ebrteta, shpesh edhe vite pasi kan\u00eb vdekur. Ndodh edhe q\u00eb, autori t\u00eb mos doj\u00eb t\u00eb botohet, t\u00eb botoj\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb t\u00ebrhiqet, t\u00eb mos i ket\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb botuar sa \u00ebsht\u00eb gjall\u00eb, ose t\u00eb zbulohen rast\u00ebsisht dor\u00ebshkrime, vite m\u00eb von\u00eb t\u00eb ndonj\u00eb gjeniu t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs. Sido q\u00eb t\u00eb jen\u00eb versionet e daljes n\u00eb jet\u00eb t\u00eb nj\u00eb kryevepre, peripecit\u00eb e ndryshme jan\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb autorit apo vepr\u00ebs.\u00a0 Gjithsesi, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se hallet jan\u00eb ekskluzivitet i nj\u00eb elite krijimtar\u00ebsh, duke romantizuar k\u00ebshtu, si\u00e7 ndodh r\u00ebndom, probleme t\u00eb nj\u00eb natyre psikologjike, apo se \u00e7do kryevep\u00ebr zvarritet nga fundi i nj\u00eb pusi p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb drit\u00eb. Ka pasur plot vepra popullore n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb publike, po aq sa \u00e7\u2019pat\u00ebn fatin t\u00eb jen\u00eb edhe n\u00eb brezat pasardh\u00ebse. Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb best-seller nis me nj\u00eb autor p\u00ebrgjith\u00ebsisht entuziast p\u00ebr vizionin e vet mbi impaktin q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb vepra n\u00eb opinionin publik (n\u00eb ndryshim nga autori \u201cneurotik\u201d \u2013 si\u00e7 do ta quante Prusti \u2013 i cili mendon vet\u00ebm si ta mjesht\u00ebroj\u00eb artin e vet). Pasi botohet vepra, b\u00ebhet best-seller fal\u00eb nj\u00eb algoritmi shitjesh t\u00eb arrira nga fuqia e promovimit, shpesh p\u00ebrmes ndihm\u00ebs s\u00eb personazheve publik\u00eb. Dhe kjo histori p\u00ebrs\u00ebritet pambarimisht, gjersa kjo vep\u00ebr harrohet shpejt sepse z\u00ebv\u00ebnd\u00ebsohet fill nga nj\u00eb tjet\u00ebr. Ku ndryshojn\u00eb? Nj\u00eb nd\u00ebr element\u00ebt e par\u00eb, q\u00eb b\u00ebn diferenc\u00ebn mes nj\u00eb kryevepre dhe best-selleri, \u00ebsht\u00eb koha. Sa m\u00eb e shkurt\u00ebr t\u00eb jet\u00eb koha n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb arrir\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i caktuar shitjesh p\u00ebr nj\u00eb best-seller, aq m\u00eb i suksessh\u00ebm \u00ebsht\u00eb libri. Nga ana tjet\u00ebr, sa m\u00eb e gjat\u00eb t\u00eb jet\u00eb koha, nga moment i botimit, e gjer te momenti i leximit, aq m\u00eb shum\u00eb kryevepra provon pavar\u00ebsin\u00eb dhe fuqin\u00eb e saj. \u00a0Nj\u00eb tjet\u00ebr ndryshim, paraqet edhe metri i cili i jep vler\u00eb secil\u00ebs. Vlera e nj\u00eb best-selleri, q\u00ebndron te fama e tij; nd\u00ebrsa vlera e nj\u00eb kryevepre, q\u00ebndron brenda vepr\u00ebs, pavar\u00ebsisht fam\u00ebs apo \u00e7mimit. Diferenc\u00eb t\u00eb madhe b\u00ebn edhe lexuesi i secil\u00ebs vep\u00ebr, sidomos n\u00eb momentin e par\u00eb q\u00eb b\u00ebhen publike. Nj\u00eb best-seller duhet t\u00eb masivizohet, dhe kjo arrihet duke krijuar di\u00e7ka me t\u00eb cil\u00ebn lexuesi t\u00eb jet\u00eb komod, pra di\u00e7ka familjare p\u00ebr t\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sens, lexuesi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lexues i modelit t\u00eb par\u00eb semantik, sipas modeleve t\u00eb U. Ekos, nj\u00eb lexues s\u00eb cilit i mungon formimi letrar apo kulturor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, jo sepse lexuesi nuk ka aft\u00ebsi t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb lexues i modelit t\u00eb dyt\u00eb, por sepse vepra nuk ofron dhe nuk d\u00ebshiron q\u00eb lexuesi t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb kryevep\u00ebr fton t\u00eb dy modelet e lexuesit, ata me sfond letrar dhe ata pa sfond letrar. Megjithat\u00eb, atyre t\u00eb cil\u00ebve u mungon, nuk munden ta kuptojn\u00eb (aq sa mundet t\u00eb kuptohet), apo s\u00eb paku ta shijojn\u00eb vepr\u00ebn, ndoshta pse u mungon vet\u00ebdija p\u00ebr rrethanat e tyre, ndoshta pse nuk jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar nj\u00ebsoj si autori, n\u00eb thelb ajo mbetet e paarritshme dhe e parrokshme nga shumica. Dhe s\u00eb fundmi, ndryshimi m\u00eb i madh, q\u00ebndron te v\u00ebrtet\u00ebsia e secil\u00ebs vep\u00ebr. Nj\u00eb best-seller nuk mund t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb por ve\u00e7se real, sepse e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb mekanizmi pas reales dhe nj\u00eb vepre komerciale nuk i intereson t\u00eb turbulloj\u00eb lexuesin e vet. Ajo nuk ka \u00e7far\u00eb ofron p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb historie q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti arg\u00ebton, informon, ose prek tema sociale n\u00eb form\u00ebn e tyre sip\u00ebrfaq\u00ebsore, por q\u00eb harrohet shpejt. Nj\u00eb kryevep\u00ebr, i flet lexuesit n\u00eb t\u00eb gjitha dimensionet e tij, edhe kur ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trillim i pabesuesh\u00ebm. Kryevepra \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, sepse i ka rr\u00ebnj\u00ebt tek e v\u00ebrteta (e autorit), thelbi i saj \u00ebsht\u00eb sinqeriteti dhe yshtja e brendshme, e cila i d\u00ebfton lexuesit, nj\u00eb prespektiv\u00eb t\u00eb re, mbi veten e tij apo bot\u00ebn. Pse ndryshojn\u00eb? Po t\u2019i krahasojm\u00eb t\u00eb dy llojet e veprave n\u00eb nivel abstragimi, te best-selleri mekanizmi i brendsh\u00ebm narrativ nuk ndryshon, ose p\u00ebrs\u00ebritet simbas strukturave t\u00eb ndryshme tashm\u00eb t\u00eb fiksuara, nd\u00ebrsa send\u00ebrtimi (q\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00eb rr\u00ebfimi, teksti) i tij, po. E kund\u00ebrta ndodh me kryeveprat, shpesh send\u00ebrtimi \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb (q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb motive, tema, personazhe, figura estetike t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura vazhdimisht), p\u00ebr t\u2019u angazhuar n\u00eb mekanizma t\u00eb rinj narrativ\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr. Nj\u00eb kryevep\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb aktuale. \u201cRisia, interesantja \u00ebsht\u00eb aktuale. Aktuale nuk \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7ka jemi, por ajo \u00e7ka mb\u00ebhemi, ajo q\u00eb jemi duke u mb\u00ebr\u00eb, pra Tjetri, mb\u00ebrja jon\u00eb tjet\u00ebr.\u201d Ky lloj aktualiteti, i jep vepr\u00ebs nj\u00eb natyr\u00eb universale dhe t\u00eb gjithkohshme, sepse kryevepra nuk komunikon vet\u00ebm me koh\u00ebn\/shoq\u00ebrin\u00eb\/kontekstin e caktuar, por i flet subjektit n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tij komplekse, duke i diktuar\/sugjestionuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht mbi veten, mbi Tjetrin, mbi t\u00eb shkuar\u00ebn dhe t\u00eb ardhmen (n\u00eb sensin q\u00eb rrit vet\u00ebdijen). P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb do t\u00eb ekzistoj\u00eb fenomeni njeri, do t\u00eb ekzistoj\u00eb edhe vepra, e cila ka z\u00ebn\u00eb rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb forta n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb impaktit t\u00eb saj dhe, q\u00eb do t\u2019i flas\u00eb tashm\u00eb t\u00eb ardhmes p\u00ebrmes gjith\u00eb asaj fuqie monumentale, q\u00eb kryevepra ka akumuluar brenda dhe n\u00eb vazhd\u00ebn e historikut t\u00eb saj. E par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj prizmi, nuk mund t\u00eb diskutohet p\u00ebr aktualitet n\u00eb nj\u00eb best-seller, sepse pjes\u00eb e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb kompozimit t\u00eb saj, nuk \u00ebsht\u00eb risia radikale me \u201cmjete\u201d t\u00eb vjetra, por krijimi i sa m\u00eb shum\u00eb varieteteve t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs gj\u00eb, me q\u00ebllim p\u00ebrfshirjen e lexuesit vet\u00ebm n\u00eb frym\u00ebn komerciale, sip\u00ebrfaq\u00ebsore t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb vet. Si\u00e7 rrjedh logjikisht,<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":16880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kryenyje-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[23,396,393,174,395,394],"class_list":["post-16878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kryenyje","tag-antonale-pepkolaj","tag-autor","tag-kryeveper","tag-letersi","tag-letersu","tag-veper","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16878"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26131,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16878\/revisions\/26131"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}