{"id":12339,"date":"2022-02-04T18:45:53","date_gmt":"2022-02-04T16:45:53","guid":{"rendered":"https:\/\/nyje.al\/?p=12339"},"modified":"2024-09-26T13:30:15","modified_gmt":"2024-09-26T11:30:15","slug":"mbi-te-lire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nyje.al\/sq\/mbi-te-lire\/","title":{"rendered":"Mbi \u2018T\u00eb Lir\u00eb\u2019"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"12339\" class=\"elementor elementor-12339\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-126f29a7 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"126f29a7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7d4051f5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7d4051f5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #800000;font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Pavjo Gjini | 04.02.2022 | nyje.al\u00a0<\/strong><\/span><\/p><p style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif;font-size: 14pt\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-12342 size-full\" src=\"http:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture3.png\" alt=\"Fotografi nga Ferdinando, Shqiperi\" width=\"846\" height=\"426\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture3.png 846w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture3-768x387.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture3-18x9.png 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture3-300x151.png 300w\" sizes=\"(max-width: 846px) 100vw, 846px\" \/> <span style=\"font-size: 12pt;color: #999999\">Fotografi nga Ferdinando Scianna, Shqiperi<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb panairin e fundit t\u00eb librit, nd\u00ebr disa libra q\u00eb bleva, dy prej tyre mu duk\u00ebn sikur t\u00eb th\u00ebrrisnin t\u00eb lexoheshin s\u00eb bashku: \u201cJet\u00eb Burgu\u201d nga Fatos Lubonja dhe \u201cT\u00eb Lir\u00eb\u201d nga Lea Ypi. Teksa \u201cJet\u00eb Burgu\u201d nuk duket t\u00eb ket\u00eb t\u00ebrhequr ndonj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb publikut, \u201cT\u00eb lir\u00eb\u201d vazhdon t\u00eb ngaz\u00ebllej\u00eb e irritoj\u00eb shum\u00ebk\u00ebnd. V\u00ebmendja brenda vendit p\u00ebr t\u00eb dytin ndoshta lidhet me suksesin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb librit dhe me v\u00ebmendjen paraprake q\u00eb ka t\u00ebrhequr vet\u00eb autorja n\u00eb qarqet akademiko-politike n\u00eb per\u00ebndim si profesoresh\u00eb e teoris\u00eb politike. Nd\u00ebrsa mungesa e v\u00ebmendjes p\u00ebr t\u00eb parin ndoshta lidhet me faktin se prania e Lubonj\u00ebs \u00ebsht\u00eb aq e madhe n\u00eb sfer\u00ebn publike brenda vendit sa botimi i nj\u00eb libri prej tij i drejtohet nj\u00eb publiku t\u00eb mbingopur me pranin\u00eb e autorit tashm\u00eb. N\u00eb kontrast me promovimin dhe intervistat e shumta t\u00eb Ypit, botimi i Lubonj\u00ebs p\u00ebr \u00e7udi nuk \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar as nga promovime e as nga intervista. Mjafton t\u00eb k\u00ebrkosh n\u00eb youtube p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se nuk ka as edhe nj\u00eb kronik\u00eb apo intervist\u00eb t\u00eb vetme mbi \u201cJet\u00eb Burgu\u201d. Gjithsesi, p\u00ebrtej v\u00ebmendjes dhe mosv\u00ebmendjes mbi to, veprat hedhin drit\u00eb mbi aspekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb p\u00ebrvojave jet\u00ebsore p\u00ebrgjat\u00eb socializmit dhe pas tij. Libri i Lubonj\u00ebs merret me trajtimin e personazheve t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb burgjet ku ka vuajtur d\u00ebnimet autori dhe t\u00eb cil\u00ebt duken m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj se \u00e7do lloj narrative apo burgu e t\u00eb pareduktuesh\u00ebm n\u00eb to, nd\u00ebrsa Ypi merret me identifikimin e plot\u00eb t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije me ideologjin\u00eb zyrtare socialiste t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar n\u00eb shkolla dhe pastaj me thyerjen ideologjike pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit deri n\u00eb shembjen e regjimit t\u00eb radh\u00ebs. N\u00ebse libri i Lubonj\u00ebs fokusohet n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e t\u00eb burgosurve n\u00eb burgjet socialiste, libri i Ypit fokusohet n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e familjes s\u00eb saj mes shembjes s\u00eb dy regjimeve, atij socialist e liberal, nga mesi i viteve \u201880 deri n\u00eb vitin 1997. Ky tekst \u00ebsht\u00eb analiz\u00eb e vet\u00ebm nj\u00ebrit prej librave t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendur dhe ngjarjeve t\u00eb lidhura me t\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong>Mbi promovimin e<\/strong><strong><em>\u00a0T\u00eb Lir\u00eb<\/em><\/strong><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Nj\u00eb pjes\u00eb e ngarendjes drejt librit t\u00eb Ypit erdhi edhe fal\u00eb sht\u00ebpis\u00eb botuese Dudaj, e famshme p\u00ebr tregtimin e k\u00ebtij malli, mir\u00ebpo jo aq p\u00ebr botimin e teksteve radikale majtiste dhe t\u00eb teorive kritike e politike bashk\u00ebkohore. Nd\u00ebr k\u00ebto truke t\u00eb saja tregtare e mediatike ishte edhe promovimi i shum\u00ebp\u00ebrfolur i librit \u00a0t\u00eb Ypit te sht\u00ebpia e Enver Hoxh\u00ebs ku b\u00ebri bashk\u00eb mes gazetar\u00ebsh e personazhesh publik\u00eb n\u00eb nj\u00eb aktivitet bukur shum\u00eb t\u00eb kontrolluar kabinetin qeveritar, artistin kryeminist\u00ebr dhe autoren e librit. Argumenti i autores se promovimi n\u00eb at\u00eb vend \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb \u00a0lloj \u2018hakmarrjeje\u2019 historike e nj\u00eb familjeje t\u00eb persekutuar q\u00eb ia mb\u00ebrrin ta fus\u00eb narrativ\u00ebn e saj brenda ish-kat\u00ebr mureve t\u00eb diktatorit ting\u00ebllon m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrgjigje e improvizuar p\u00ebr t\u00eb shmangur analiz\u00ebn kritike t\u00eb atij vendi. Autorja duket e habitur me v\u00ebmendjen e madhe dhe kritikat q\u00eb mori kjo mbr\u00ebmje promovuese. T\u00eb dyja k\u00ebto reagime ting\u00ebllojn\u00eb t\u00eb pavet\u00ebdijshme ndaj faktit se promovimi n\u00eb at\u00eb sht\u00ebpi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrhyrje singulare, nj\u00eb rrufe n\u00eb qiell t\u00eb hapur, por p\u00ebrkundrazi nj\u00eb aktivitet i kornizuar dhe i kuruar sipas nj\u00eb praktike m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb estetiko-politike q\u00eb ka shoq\u00ebruar politikat e qeveris\u00eb socialiste dhe miqve t\u00eb saj n\u00eb revizionimin e periudh\u00ebs socialiste.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">E marr\u00eb ve\u00e7mazi, mbr\u00ebmja promovuese duket ngadh\u00ebnjimi i t\u00eb shtypurve p\u00ebrmbi shtyp\u00ebsin. Mir\u00ebpo, n\u00ebse e zgjerojm\u00eb lenten duke pyetur se \u00e7far\u00eb hap\u00ebsirash jan\u00eb krijuar n\u00eb kryeqytet p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre 9 viteve q\u00eb trajtojn\u00eb socializmin, se \u00e7far\u00eb qasje kuratoriale kan\u00eb, se \u00e7far\u00eb narrativash mbi t\u00eb mbartin, dhe se \u00e7far\u00eb presin t\u00eb p\u00ebrbrend\u00ebsoj\u00eb prej tyre publiku bashk\u00ebkohor, at\u00ebher\u00eb na del q\u00eb sht\u00ebpia e Enverit si nj\u00eb vend q\u00eb promovon aktivitete ku trajtohet diktatura duhet t\u00eb merret n\u00eb analiz\u00eb bashk\u00eb me vendet e tjera t\u00eb krijuara p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me historit\u00eb e diktatur\u00ebs. K\u00ebshtu do t\u00eb mundej t\u00eb nxirrej n\u00eb pah nj\u00eb aspekt shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i jet\u00ebs bashk\u00ebkohore n\u00eb kryeqytet: cilat jan\u00eb vendet publike ku flitet p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn ton\u00eb kolektive dhe si trajtohet ajo n\u00eb k\u00ebto vende?<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Sipas k\u00ebsaj qasjeje na del q\u00eb promovimi te sht\u00ebpia e Enverit nuk na qenka di\u00e7ka kaq e par\u00ebnd\u00ebsishme sa e p\u00ebrmend autorja dhe as nj\u00eb akt performativ singular. Mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb e ashp\u00ebr, mir\u00ebpo autorja do t\u00eb duhej t\u00eb ishte m\u00eb modeste n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ishte m\u00eb kritike n\u00eb raport me performativitetin e atij promovimi. Autores do t\u00eb duhej t\u2019ia kishte marr\u00eb mendja se libri i saj, para se t\u00eb lexohet e t\u00eb ket\u00eb efektet e tij specifike n\u00eb mendimin ton\u00eb publik, m\u00eb s\u00eb pari do t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e nj\u00eb ambienti e narrative t\u00eb form\u00ebsuar tashm\u00eb mbi t\u00eb shkuar\u00ebn socialiste. Pra, analiza e funksionit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Enverit sot \u00ebsht\u00eb po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00ebnyr\u00ebn sesi i qasemi t\u00eb shkuar\u00ebs sa \u00ebsht\u00eb libri i autores. N\u00eb fund t\u00eb fundit, k\u00ebto vende si sht\u00ebpia e Enverit jan\u00eb hap\u00ebsira publike ku tentohet t\u00eb kurohet p\u00ebrvoja e sotme kolektive ndaj diktatur\u00ebs, nj\u00eb pretendim ky shum\u00eb m\u00eb i madh sesa pretendimi i autores p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e saj autobiografike mbi tem\u00ebn.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">E th\u00ebn\u00eb ndryshe, do t\u00eb kisha dashur ta pyesja autoren mbi tema q\u00eb nuk m\u00eb duken t\u2019i jen\u00eb shtruar (qofsha gabim!) p\u00ebrkund\u00ebr shum\u00ebsis\u00eb s\u00eb intervistave t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre dy-tre muajve: si i duket qasja q\u00eb shoq\u00ebria shqiptare ka sot ndaj historis\u00eb s\u00eb socializmit p\u00ebrmes institucioneve publike, kulturore dhe qeveritare? \u00c7far\u00eb mendon ajo p\u00ebr bunkartin 1 e 2, sht\u00ebpin\u00eb e gjetheve, fatin e tullave t\u00eb Spa\u00e7it, rreth 6000 trupat e zhdukur nga regjimi, minier\u00ebn q\u00eb vazhdon t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb Spa\u00e7, burgun e Burrelit q\u00eb vazhdon t\u00eb jet\u00eb burg, azilin politik t\u00eb Agron Tuf\u00ebs, akuzat se ish-sigurimsat vazhdojn\u00eb t\u00eb drejtojn\u00eb institucionet kryesore n\u00eb vend, dhe drejtimin dogmatik neoliberal t\u00eb vendit nga bijt\u00eb, bijat, nip\u00ebrit e mbesat e Enverit m\u00eb mir\u00eb sesa demokrat\u00ebt anti-enverist\u00eb.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">. . .<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Aktivitetet te sht\u00ebpia e Enverit duken pjes\u00eb e praktik\u00ebs estetiko-politike t\u00eb k\u00ebtyre 9 viteve ku diskutime mbi socializmin kurohen me disa element\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt ndoshta autorja nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb dijeni, por q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb qasja mbizot\u00ebruese ndaj t\u00eb shkuar\u00ebs. Me ardhjen e saj n\u00eb pushtet, Partia Socialiste duket se ka zgjedhur nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike t\u00eb revizionimit t\u00eb socializmit. Si te sht\u00ebpia e gjetheve, sht\u00ebpia e Enverit, Bunkart 1 e Bunkart 2, me marifete tregtare, estetike dhe kuratoriale, diktatur\u00ebs i nxirren n\u00eb pah aparatet e saj t\u00eb dominimit: bunker\u00ebt, sht\u00ebpit\u00eb e survejimit-spiunimit, sht\u00ebpia e diktatorit, planet e tij t\u00eb mbrojtjes dhe aparatet q\u00eb arredonin k\u00ebto hap\u00ebsira dhe mbar\u00ebvanin sistemin. Vizitori pritet t\u00eb magjepset me m\u00ebnyrat e survejimit, kontrollit, dominimit dhe reagimit t\u00eb regjimit: visit exotic Albania, vendi ku ka nga nj\u00eb bunker e spiun p\u00ebr \u00e7do frym\u00eb banori. M\u00eb s\u00eb shumti, prej vizitorit pritet t\u00eb magjepset me k\u00ebto aparate pushteti si t\u00eb ishin mallra n\u00eb vitrin\u00eb: maska kund\u00ebrgaz, rroba, radio, abazhur\u00eb, orendi, \u00e7imka, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Nj\u00eb tjet\u00ebr k\u00ebnaq\u00ebsi q\u00eb pritet t\u00eb arg\u00ebtoj\u00eb momentalisht shikuesin \u00ebsht\u00eb edhe p\u00ebrvoja e t\u00eb ndarit t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs hap\u00ebsir\u00eb me diktatorin, me bunkerin, dhom\u00ebn e tij t\u00eb gjumit e ila\u00e7et e tij kund\u00ebr diabetit n\u00ebp\u00ebr sirtar\u00eb: \u201cNj\u00eb or\u00eb Enver\u201d, \u201cNj\u00eb or\u00eb n\u00eb kuzhin\u00eb me Enverin\u201c, \u201cNj\u00eb sy gjum\u00eb n\u00eb krevatin e Enverit.\u201d Kjo zgjidhje i shkon shum\u00eb mir\u00eb p\u00ebrshtat nj\u00eb partie e cila e mban gjall\u00eb dhe fort lidhjen organizative, afektive dhe historike me Partin\u00eb e Pun\u00ebs dhe prej t\u00eb cil\u00ebs nuk mund t\u00eb pritet nj\u00eb ballafaqim me terrorin, absurditetin dhe ideologjin\u00eb enveriste. K\u00ebshtu, raporti traumatik me k\u00ebt\u00eb t\u00eb kaluar, shp\u00ebrlahet dhe rehatohet p\u00ebrmes nj\u00eb kurimi estetiko-politik q\u00eb e arg\u00ebton vizitorin p\u00ebrmes nj\u00eb magjepsjeje t\u00eb pervertuar me regjimin, n\u00eb vend se t\u00eb mpreh\u00eb p\u00ebrmes tyre nj\u00eb nd\u00ebrgjegje kritike historike.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00ebse vizitat n\u00eb Spa\u00e7 jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb mundimshme dhe historit\u00eb e treguara nga viktimat edhe m\u00eb shum\u00eb, vizitat turistike n\u00eb k\u00ebto vende t\u00eb reja turistike shfaqen si vizitat e shpenguara e grish\u00ebse n\u00eb qendra tregtare ku shfaqen pas xhamash shum\u00ebfish\u00ebsia e aparateve shtyp\u00ebse si mallra arg\u00ebtimi e konsumi. Nj\u00eb <em>kitsch<\/em>\u00a0postmodern diabetik i cili v\u00eb n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb gjumi nj\u00eb disko-ball, garderob\u00ebn e diktatorit, raki rrushi, dhe nj\u00eb list\u00eb emrash apo manekin\u00ebsh viktima. Mjafton t\u00eb p\u00ebrmendet kritika q\u00eb <em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5oIzV4rUXp0\">Elsa Demo dhe Vincent Van Garven Oei<\/a><\/em> kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr Bunkart 2 p\u00ebrshembull, sesi \u00ebsht\u00eb i kuruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe p\u00ebr turist\u00eb t\u00eb huaj n\u00eb t\u00eb cilin viktimat e regjimit figurojn\u00eb vet\u00ebm si fotografi dhe manekin\u00eb pa p\u00ebrfshir\u00eb ligj\u00ebrat\u00ebn e tyre t\u00eb reflektuar n\u00eb libra e rr\u00ebfime t\u00eb tjera.\u00a0N\u00eb vend se t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb trajtim t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb viktimave, sesi ato e kan\u00eb folur e treguar historin\u00eb e tyre dhe trash\u00ebgimis\u00eb bashk\u00ebkohore t\u00eb asaj p\u00ebrvoje, ka nj\u00eb fetishizim t\u00eb spiunit, Enverit dhe bunkerit.<sup>1<br \/><\/sup><\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Sigurisht q\u00eb promovimi nuk \u00ebsht\u00eb as p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrti e v\u00ebrteta e librit dhe as nuk ia ul vlerat atij. Mir\u00ebpo, gjithsesi analiza e vendit t\u00eb atij promovimi nuk \u00ebsht\u00eb e par\u00ebnd\u00ebsishme. Nga m\u00ebnyra sesi i \u00ebsht\u00eb qasur publikut n\u00eb raport me k\u00ebt\u00eb debat, autorja p\u00ebr fat t\u00eb keq &#8211; p\u00ebrkund\u00ebr nevoj\u00ebs ton\u00eb t\u00eb madhe si shoq\u00ebri p\u00ebr intelektual\u00eb kritik\u00eb, progresist\u00eb e socialist\u00eb t\u00eb cil\u00ebt dekonstruktojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn sesi ish-socialist\u00ebt qeverisin sot neoliberalizmin n\u00eb pushtet e sesi i qasen socializmit t\u00eb djesh\u00ebm &#8211; nuk duket se po na ndihmon k\u00ebtu, madje nuk duket se as po i shkon mendja te ky shqet\u00ebsim. P\u00ebrkundrazi, p\u00ebr ne si publik i cili ka lexuar se autorja \u00ebsht\u00eb eksperte e Kantit dhe e mendimit kritik t\u00eb lidhur me t\u00eb \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht arsyetimi i sforcuar e i habitur rreth atij promovimi i cili na habit e zhg\u00ebnjen p\u00ebr naivitetin q\u00eb presupozon te publiku, duke mbajtur me kok\u00ebfort\u00ebsi bindjen se nuk ka asgj\u00eb p\u00ebr t\u2019u menduar e diskutuar m\u00eb gjat\u00eb rreth atij promovimi, nj\u00eb rezistenc\u00eb kjo ndaj vet\u00eb t\u00eb menduarit kritik. Ypi mund t\u2019i tregoj\u00eb vetes historin\u00eb e nj\u00eb akti performativ nd\u00ebrhyr\u00ebs t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga botuesja performative Dudaj dhe n\u00eb pranin\u00eb e kabinetit performativ Rama, mir\u00ebpo p\u00ebr ne q\u00eb e ndjekim sesi Partia Socialiste dhe nj\u00eb pjes\u00eb e artist\u00ebve e tregtar\u00ebve bashk\u00ebkohor n\u00eb Shqip\u00ebri sillen me t\u00eb shkuar\u00ebn, ai promovim duket shum\u00eb m\u00eb leht\u00ebsisht i rehatuesh\u00ebm n\u00eb serin\u00eb e pervertimeve p\u00ebrmes t\u00eb cilave tentohet t\u00eb kornizohet socializmi enverist nga Partia Socialiste dhe miqt\u00eb e saj t\u00eb zakonsh\u00ebm.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Me keqardhje t\u00eb madhe, si dikush t\u00eb cilin libri e ka b\u00ebr\u00eb thell\u00ebsisht p\u00ebr vete dhe q\u00eb e ka lexuar me nj\u00eb frym\u00eb, m\u00eb duket se autorja e ka gjetur veten papritur t\u00eb respektuar, tep\u00ebr t\u00eb respektuar nga PS-ja. Se\u00e7 kut\u00ebrbon er\u00eb e keqe ideja se po promovohet nj\u00eb lib\u00ebr kritik ndaj diktatur\u00ebs socialiste nga nj\u00eb socialiste bashk\u00ebkohore mu n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e diktatorit t\u00eb socializmit t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar dhe mu para pranis\u00eb s\u00eb kryeministrit t\u00eb socializmit t\u00eb sot\u00ebm neoliberal. Nuk ndodh shpesh q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb gjenden bashk\u00eb n\u00eb nj\u00eb ambient t\u00eb vet\u00ebm kaq shum\u00eb socialist\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha er\u00ebrave.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dhe sikur t\u00eb mos mjaftoj\u00eb kjo, nuk mund t\u00eb rri pa p\u00ebrmendur edhe kopertin\u00ebn kallkan t\u00eb librit, hera e dyt\u00eb ku Dudaj nuk ia q\u00eblloi me Lean, e cila me ngjyrat e saj t\u00eb akullta morg plot\u00ebsisht n\u00eb kund\u00ebrshtim me shum\u00ebsin\u00eb e ngjyrave t\u00eb gjalla t\u00eb librit e b\u00ebn Lean t\u00eb duket sikur t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personazh i ndonj\u00eb filmi horror si Ring. Ndoshta Lea e ka zgjedhur Dudajn ngase kjo sht\u00ebpi botuese \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e zonja p\u00ebr t\u00eb t\u2019u imponuar e p\u00ebr t\u00eb t\u00eb tunduar; ndoshta ngase kan\u00eb miq a kush\u00ebrinj t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, ose ndoshta ngase Lea n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb pragmatike ka menduar p\u00ebr nj\u00eb sht\u00ebpi botuese e cila e ka namin p\u00ebrtej lexuesve kritik\u00eb dhe e ka patur merak q\u00eb libri t\u2019i shp\u00ebrndahej masivisht. Kushdo qoft\u00eb arsyeja, ia ka par\u00eb hajrin sht\u00ebpis\u00eb me kopertin\u00ebn dhe promovimin pashije t\u00eb librit.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\"><strong><em><br \/>Mbi Librin<\/em><\/strong><\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><br \/><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif\"><span style=\"font-size: 14pt\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-12341 size-full\" src=\"http:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture2.png\" alt=\"Fotografi nga Ferdinando Scianna \" width=\"848\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture2.png 848w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture2-768x385.png 768w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture2-18x9.png 18w, https:\/\/nyje.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbnail_Capture2-300x150.png 300w\" sizes=\"(max-width: 848px) 100vw, 848px\" \/><\/span> <span style=\"font-size: 12pt;color: #999999\">Fotografi nga Ferdinando Scianna<\/span><\/span><\/p><div><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebrpos kritikave ndaj promovimit, libri ka t\u00ebrhequr edhe shum\u00eb kritika mbi m\u00ebnyr\u00ebn sesi pasqyrohen dy regjimet n\u00eb Shqip\u00ebri, ai socialist dhe ky liberal. Me nj\u00eb l\u00ebvizje gjeniale dhe me nj\u00eb guxim intelektual me t\u00eb cilin s\u2019jemi t\u00eb m\u00ebsuar, autorja ia provokon nervin asaj pjese brenda nesh e cila nuk e duron nj\u00eb narrativ\u00eb q\u00eb tregon sesi komunizmi nuk \u00ebsht\u00eb mbajtur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb vet\u00ebm nga dhuna, por bukur shum\u00eb edhe nga nj\u00eb ideologji tunduese dhe apeluese p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb shqiptar\u00ebve, sidomos t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, dhe madje edhe brenda radh\u00ebve t\u00eb familjeve t\u00eb persekutuara. Dhe, sikur t\u00eb mos mjaftonte kjo, po ashtu libri i provokon nervin asaj pjese ton\u00ebs q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb ende gati t\u00eb analizoj\u00eb sesi ajo Shqip\u00ebri q\u00eb duroi 45 vite sistem diktatorial shkoi dhe u gjend e aksidentuar tej normave t\u00eb lejuara n\u00eb kapitalizmin e shpresave t\u00eb m\u00ebdha brenda 6 vitesh; ne e kemi par\u00eb kapitalizmin t\u00eb d\u00ebshtoj\u00eb e t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb n\u00eb luft\u00eb civile, mir\u00ebpo si guxon dikush ta thot\u00eb k\u00ebt\u00eb; ne jemi gati t\u00eb pranojm\u00eb d\u00ebshtimin e komunizmit, mir\u00ebpo jo edhe t\u00eb kapitalizmit, pa\u00e7ka se e kemi kaluar edhe at\u00eb. Autorja e tregon k\u00ebt\u00eb histori t\u00eb dy regjimeve duke shtruar dy narrativa, nga nj\u00ebra an\u00eb paturp at\u00eb t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije (ajo vet\u00eb) t\u00eb interpeluar plot\u00ebsisht nga m\u00ebsimet e m\u00ebsuese Nor\u00ebs dhe aparatit ideologjik shkollor mbi socializmin, duke shkuar deri aty sa t\u00eb kritikonte edhe prind\u00ebrit bazuar n\u00eb ato besime, dhe nga ana tjet\u00ebr shpresat dhe dalldin\u00eb e madhe kapitaliste e cila thyen kok\u00ebn pas skemave piramidale n\u00eb 1997, kapitaliz\u00ebm i dal\u00eb piramid\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Mir\u00ebpo, k\u00ebto dy provokime t\u00eb mendimit dhe ndjenjave n\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr\u00e7ohen pa ciniz\u00ebm e moralizim edhe pse p\u00ebrmes nj\u00eb toni t\u00eb sinqert\u00eb e t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. Toni dhe perspektiva e f\u00ebmij\u00ebs e b\u00ebjn\u00eb lexuesin t\u00eb ndihet empatik ndaj narratores, personazheve t\u00eb saj dhe historive q\u00eb tregohen. \u201cT\u00eb lir\u00eb\u201d t\u00eb b\u00ebn leht\u00ebsisht p\u00ebr vete duke qen\u00eb se \u00ebsht\u00eb shkruar me syt\u00eb e nj\u00eb f\u00ebmije teksa po rritet. Kjo e b\u00ebn leximin e tij tep\u00ebr lozonjar, me nj\u00eb sens humori \u00e7apk\u00ebn teksa tregon tensionin mes nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb po identifikohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb me ideologjin\u00eb zyrtare dhe familjes s\u00eb saj e cila i reziston pa u ndjer\u00eb k\u00ebtij identifikimi si pjes\u00eb e klasave t\u00eb p\u00ebrmbysura. Nd\u00ebr momentet m\u00eb t\u00eb bukura e t\u00eb tensionuara t\u00eb librit p\u00ebrgjat\u00eb viteve \u201980 \u00ebsht\u00eb ai i pajtimit t\u00eb familjes s\u00eb Leas me fqinj\u00ebt e tyre.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Dy familjet, nj\u00ebra me biografi t\u00eb keqe, tjetra me an\u00ebtar\u00eb partie, t\u00eb cilat i besonin nj\u00ebra-tjetr\u00ebs edhe \u00e7elsat e sht\u00ebpive, vjen nj\u00eb moment q\u00eb prishen p\u00ebr shkak t\u00eb akuzave t\u00eb mamas\u00eb s\u00eb Leas ndaj fqinjes s\u00eb saj p\u00ebr vjedhjen e kana\u00e7es s\u00eb koka-kol\u00ebs. Shum\u00eb lexues, sidomos ata nd\u00ebrkomb\u00ebtar, jan\u00eb t\u00ebrhequr nga p\u00ebrmasa komike dhe fetishizimi i kana\u00e7es s\u00eb koka-kol\u00ebs. Mir\u00ebpo, mendoj se momenti m\u00eb komik e dramatik \u00ebsht\u00eb pasi Lea duke mos e duruar prishjen mes dy familjeve vendos t\u00eb b\u00ebj\u00eb sikur humbet n\u00eb qytet duke u fshehur n\u00eb bah\u00e7en e fqinj\u00ebve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ankthi p\u00ebr t\u00eb dhe rigjetja e saj t\u2019i pajtojn\u00eb dy familjet. Plani i Leas funksionon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb perfekte. Menj\u00ebher\u00eb pas operacionit ankthioz t\u00eb t\u00eb dyja familjeve p\u00ebr gjetjen e saj, vjen edhe pajtimi. Mir\u00ebpo, bash kur realizohet plani i saj, krejt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb naive n\u00eb bised\u00eb e sip\u00ebr Lea i ankohet fqinj\u00ebve se prind\u00ebrit e saj nuk ia kan\u00eb plot\u00ebsuar ende d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u2019i vendosur nj\u00eb foto t\u00eb Enverit n\u00eb krye t\u00eb dhom\u00ebs s\u00eb ndjenjes p\u00ebr arsye se nuk e duan Enverin. Pjesa \u00ebsht\u00eb sa komike aq edhe e tensionuar dhe Ypi e shpjegon shum\u00eb mir\u00eb atmosfer\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb q\u00eb i bie mbi supe t\u00eb saj\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment. Mir\u00ebpo, pik\u00ebrisht n\u00eb gjith\u00eb tensionin e pritjes s\u00eb reagimit t\u00eb fqinj\u00ebve, p\u00ebr \u00e7udi Mihali an\u00ebtar partie e qet\u00ebson situat\u00ebn duke e kritikuar Lean ngroht\u00ebsisht p\u00ebr akuz\u00ebn e pavend t\u00eb saj\u00ebn dhe miq\u00ebsia mes familjeve vazhdon.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Atmosfera e librit shoq\u00ebrohet nga nj\u00ebra an\u00eb nga humori i situatave groteske q\u00eb krijohen p\u00ebrreth k\u00ebsaj f\u00ebmije sy\u00e7el\u00eb dhe nga ana tjet\u00ebr nj\u00eb gjendje ankthi nga pamund\u00ebsia p\u00ebr t\u2019ua ndryshuar rrjedh\u00ebn gj\u00ebrave. Gjendja e ankthit vjen e p\u00ebr\u00e7uar p\u00ebrmes personazhit t\u00eb babait t\u00eb Leas. M\u00eb duket se p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb dashurie t\u00eb pamat\u00eb e shum\u00eb t\u00eb ndjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb atin, i cili, po ashtu, mua m\u00eb duket sikur \u00ebsht\u00eb personazhi kryesor i librit, leximi i tij t\u00eb l\u00eb nj\u00eb shije shum\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb njer\u00ebzie e dashurie p\u00ebrgjat\u00eb tij. P\u00ebrmes figur\u00ebs s\u00eb babait, i cili i kalon t\u00eb dy regjimet duke thithur ankthsh\u00ebm aparatin e astm\u00ebs, tregohen disa nga historit\u00eb m\u00eb ky\u00e7e, komike e prek\u00ebse t\u00eb librit: p\u00ebrpjekjet e shqiptar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb konvertuar mormon\u00ebt n\u00eb mysliman\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb kurseve t\u00eb anglishtes q\u00eb k\u00ebta t\u00eb fundit organizonin, banketi gjaknxeht\u00eb p\u00ebr ekspertin gjakftoht\u00eb t\u00eb Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, presioni i gruas e ai shoq\u00ebror p\u00ebr t\u00eb futur parat\u00eb n\u00eb skemat piramidale p\u00ebr t\u00eb financuar fushat\u00ebn e tij si kandidat p\u00ebr deputet i PD-s\u00eb, dhe tensioni mes urdh\u00ebrit t\u00eb ekspert\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb dhe atij si drejtor i portit t\u00eb Durr\u00ebsit p\u00ebr t\u00eb pushuar rom\u00ebt nga puna dhe rom\u00ebt q\u00eb i luten para port\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb q\u00eb t\u00eb mos i pushoj\u00eb. I ati i Leas pasqyrohet si nj\u00eb figur\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb duke d\u00ebshiruar nj\u00eb revolucion q\u00eb nuk ka ndodhur ende, gjithnj\u00eb i parehatuesh\u00ebm n\u00eb regjimet n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat kalon vendi, as me Enverin, as me Bank\u00ebn Bot\u00ebrore, personazhi q\u00eb duket se i ka mund\u00ebsuar Leas k\u00ebndin reflektues mbi regjimet n\u00eb Shqip\u00ebri dhe pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb e tyre.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Libri ka nj\u00eb mbyllje po ashtu shum\u00eb prek\u00ebse kur autorja vendos q\u00eb vitin 1997 ta tregoj\u00eb p\u00ebrmes ditar\u00ebve q\u00eb ka ruajtur nga ajo periudh\u00eb n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebrfaqur krisjet dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen e \u00e7do narrative koherente nga kaosi i atij viti tragjik. N\u00eb ditar tregohet Lea e frik\u00ebsuar q\u00eb lexon Lufta dhe Paqja, babai q\u00eb thirret vazhdimisht n\u00eb mbledhje parlamentare si deputet i PD-s\u00eb e votat e tij n\u00eb kund\u00ebrshtim me partin\u00eb, arratisja e t\u00eb em\u00ebs krejt papritur me t\u00eb v\u00ebllain drejt Italis\u00eb me anije, mbytja e anijes Katri i Rad\u00ebs nga forcat detare italiane n\u00eb Otranto, dhe atmosfera e p\u00ebrgjithshme e luft\u00ebs civile. Pik\u00ebrisht nga kjo shp\u00ebrb\u00ebrje e p\u00ebrgjithshme e \u00e7do lloj narrative koherente prej situat\u00ebs kaotike t\u00eb krijuar, Lea vendos t\u00eb vazhdoj\u00eb studimet p\u00ebr filozofi shtyr\u00eb nga intuita se vet\u00ebm filozofia mund\u00ebson shtrimin e pyetjeve themeltare mbi organizimin e shoq\u00ebrive; nj\u00eb nevoj\u00eb q\u00eb ndihet nga autorja pasi \u00e7do p\u00ebrgjigje dhe praktik\u00eb e pjesshme mbi shoq\u00ebrin\u00eb, \u00e7do karrier\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb fush\u00eb specifike dukej e pakuptimt\u00eb n\u00eb kaosin e 1997-s.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">N\u00eb mbyllje, \u201cT\u00eb Lir\u00eb\u201d p\u00ebrmban nj\u00eb epilog prozaik q\u00eb ting\u00ebllon disi i fryr\u00eb, duke shtruar nga nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb madhe p\u00ebr \u00e7do paragraf; nj\u00eb epilog q\u00eb ting\u00ebllon i sforcuar n\u00eb raport me librin, me sh\u00ebnjues e pretendime t\u00eb m\u00ebdha shpjeguese me shum\u00eb presupozime mes rreshtash, t\u00eb cilat nuk \u00ebsht\u00eb se i q\u00ebndrojn\u00eb narrativ\u00ebs s\u00eb librit. Por gjithsesi, ato shqet\u00ebsime e tema q\u00ebndrojn\u00eb edhe si shenja t\u00eb aq shum\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb ende mbeten p\u00ebr t\u2019u adresuar e shtjelluar m\u00eb tutje. Libri \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar shum\u00eb si nj\u00eb tekst i cili shtjellon \u00e7\u00ebshtje t\u00eb teoris\u00eb politike mbi lirin\u00eb, organizimin e shoq\u00ebris\u00eb, ideologjin\u00eb e k\u00ebshtu me radh\u00eb, p\u00ebrmes mjeteve estetike letrare dhe autobiografike. P\u00ebr nga forma e narrativ\u00ebs s\u00eb tij, libri duket m\u00eb af\u00ebr estetik\u00ebs sesa teoris\u00eb. V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb nxirret nj\u00eb teori prej tij, mir\u00ebpo mund t\u00eb nxirret nj\u00eb estetik\u00eb sipas p\u00ebrkufizimit t\u00eb Rancierit p\u00ebr t\u00eb si, \u201cp\u00ebrvoja ndjesore e nj\u00eb bote t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.\u201d Madje duket sikur libri ka ardhur n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb ndjer\u00eb letrare pik\u00ebrisht nga pamund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb ngritur nj\u00eb teori shpjeguese p\u00ebr p\u00ebrvoj\u00ebn e trajtuar, si p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se estetika i paraprin teoris\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja q\u00eb b\u00ebjm\u00eb kur nuk mundemi t\u00eb teorizojm\u00eb.<\/span><\/p><p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">Hegeli ka th\u00ebn\u00eb diku me ashp\u00ebrsin\u00eb e tij absolute se kuptimi i Luft\u00ebs s\u00eb Peloponezit, arsyeja pse ka ndodhur ajo, del retroaktivisht t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb q\u00eb Tukiditi t\u00eb shkruante dhe bota t\u00eb arkivonte vepr\u00ebn e tij prozaike \u2018Lufta e Peloponezit\u2019. Ne si lexues shqiptar\u00eb, q\u00eb i kemi trupat e p\u00ebrvojave t\u00eb librit ende gjall\u00eb, luhatemi mes nevoj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb lexuar nj\u00eb odisead\u00eb poetike t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe nevoj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb kuptuar nga nj\u00eb teori prozaike po k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb. Si publik jemi n\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb t\u00eb dyjave, dhe aventurat e shkruara t\u00eb shpirtit t\u00eb Leas jan\u00eb nj\u00eb kontribut q\u00eb na e ngroh dhe rrit ndjeshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr k\u00ebto nevoja.<\/span><br \/><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">______<\/span><\/p><ol><li style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;font-size: 14pt\">P\u00ebrkund\u00ebr qasjes s\u00eb kurimeve neoliberale t\u00eb socializmit nga ana e PS-s\u00eb, mund t\u00eb shihet produksioni \u2018Muzeu Virtual: Kampet e Maliqit\u2019 me regji t\u00eb Elton Baxhakut dhe me skenar t\u00eb Luljeta Lleshanakut, i cili rind\u00ebrton vizualisht kampet e Maliqit fal\u00eb nj\u00eb pune t\u00eb gjat\u00eb k\u00ebrkimore dhe t\u00eb shoq\u00ebruar nga narrativat dhe z\u00ebri i t\u00eb d\u00ebnuarve n\u00eb to q\u00eb jan\u00eb ende gjall\u00eb. Filmi mund t\u00eb qaset p\u00ebrmes vegz\u00ebs: <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=afuzcgknvgg\"><u>https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=afuzcgknvgg<\/u><\/a><\/span><\/li><\/ol><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pavjo Gjini | 04.02.2022 | nyje.al\u00a0 Fotografi nga Ferdinando Scianna, Shqiperi N\u00eb panairin e fundit t\u00eb librit, nd\u00ebr disa libra q\u00eb bleva, dy prej tyre mu duk\u00ebn sikur t\u00eb th\u00ebrrisnin t\u00eb lexoheshin s\u00eb bashku: \u201cJet\u00eb Burgu\u201d nga Fatos Lubonja dhe \u201cT\u00eb Lir\u00eb\u201d nga Lea Ypi. Teksa \u201cJet\u00eb Burgu\u201d nuk duket t\u00eb ket\u00eb t\u00ebrhequr ndonj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb publikut, \u201cT\u00eb lir\u00eb\u201d vazhdon t\u00eb ngaz\u00ebllej\u00eb e irritoj\u00eb shum\u00ebk\u00ebnd. V\u00ebmendja brenda vendit p\u00ebr t\u00eb dytin ndoshta lidhet me suksesin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb librit dhe me v\u00ebmendjen paraprake q\u00eb ka t\u00ebrhequr vet\u00eb autorja n\u00eb qarqet akademiko-politike n\u00eb per\u00ebndim si profesoresh\u00eb e teoris\u00eb politike. Nd\u00ebrsa mungesa e v\u00ebmendjes p\u00ebr t\u00eb parin ndoshta lidhet me faktin se prania e Lubonj\u00ebs \u00ebsht\u00eb aq e madhe n\u00eb sfer\u00ebn publike brenda vendit sa botimi i nj\u00eb libri prej tij i drejtohet nj\u00eb publiku t\u00eb mbingopur me pranin\u00eb e autorit tashm\u00eb. N\u00eb kontrast me promovimin dhe intervistat e shumta t\u00eb Ypit, botimi i Lubonj\u00ebs p\u00ebr \u00e7udi nuk \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar as nga promovime e as nga intervista. Mjafton t\u00eb k\u00ebrkosh n\u00eb youtube p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se nuk ka as edhe nj\u00eb kronik\u00eb apo intervist\u00eb t\u00eb vetme mbi \u201cJet\u00eb Burgu\u201d. Gjithsesi, p\u00ebrtej v\u00ebmendjes dhe mosv\u00ebmendjes mbi to, veprat hedhin drit\u00eb mbi aspekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb p\u00ebrvojave jet\u00ebsore p\u00ebrgjat\u00eb socializmit dhe pas tij. Libri i Lubonj\u00ebs merret me trajtimin e personazheve t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb burgjet ku ka vuajtur d\u00ebnimet autori dhe t\u00eb cil\u00ebt duken m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj se \u00e7do lloj narrative apo burgu e t\u00eb pareduktuesh\u00ebm n\u00eb to, nd\u00ebrsa Ypi merret me identifikimin e plot\u00eb t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije me ideologjin\u00eb zyrtare socialiste t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar n\u00eb shkolla dhe pastaj me thyerjen ideologjike pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit deri n\u00eb shembjen e regjimit t\u00eb radh\u00ebs. N\u00ebse libri i Lubonj\u00ebs fokusohet n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e t\u00eb burgosurve n\u00eb burgjet socialiste, libri i Ypit fokusohet n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e familjes s\u00eb saj mes shembjes s\u00eb dy regjimeve, atij socialist e liberal, nga mesi i viteve \u201880 deri n\u00eb vitin 1997. Ky tekst \u00ebsht\u00eb analiz\u00eb e vet\u00ebm nj\u00ebrit prej librave t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendur dhe ngjarjeve t\u00eb lidhura me t\u00eb. Mbi promovimin e\u00a0T\u00eb Lir\u00ebNj\u00eb pjes\u00eb e ngarendjes drejt librit t\u00eb Ypit erdhi edhe fal\u00eb sht\u00ebpis\u00eb botuese Dudaj, e famshme p\u00ebr tregtimin e k\u00ebtij malli, mir\u00ebpo jo aq p\u00ebr botimin e teksteve radikale majtiste dhe t\u00eb teorive kritike e politike bashk\u00ebkohore. Nd\u00ebr k\u00ebto truke t\u00eb saja tregtare e mediatike ishte edhe promovimi i shum\u00ebp\u00ebrfolur i librit \u00a0t\u00eb Ypit te sht\u00ebpia e Enver Hoxh\u00ebs ku b\u00ebri bashk\u00eb mes gazetar\u00ebsh e personazhesh publik\u00eb n\u00eb nj\u00eb aktivitet bukur shum\u00eb t\u00eb kontrolluar kabinetin qeveritar, artistin kryeminist\u00ebr dhe autoren e librit. Argumenti i autores se promovimi n\u00eb at\u00eb vend \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb \u00a0lloj \u2018hakmarrjeje\u2019 historike e nj\u00eb familjeje t\u00eb persekutuar q\u00eb ia mb\u00ebrrin ta fus\u00eb narrativ\u00ebn e saj brenda ish-kat\u00ebr mureve t\u00eb diktatorit ting\u00ebllon m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrgjigje e improvizuar p\u00ebr t\u00eb shmangur analiz\u00ebn kritike t\u00eb atij vendi. Autorja duket e habitur me v\u00ebmendjen e madhe dhe kritikat q\u00eb mori kjo mbr\u00ebmje promovuese. T\u00eb dyja k\u00ebto reagime ting\u00ebllojn\u00eb t\u00eb pavet\u00ebdijshme ndaj faktit se promovimi n\u00eb at\u00eb sht\u00ebpi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrhyrje singulare, nj\u00eb rrufe n\u00eb qiell t\u00eb hapur, por p\u00ebrkundrazi nj\u00eb aktivitet i kornizuar dhe i kuruar sipas nj\u00eb praktike m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb estetiko-politike q\u00eb ka shoq\u00ebruar politikat e qeveris\u00eb socialiste dhe miqve t\u00eb saj n\u00eb revizionimin e periudh\u00ebs socialiste. E marr\u00eb ve\u00e7mazi, mbr\u00ebmja promovuese duket ngadh\u00ebnjimi i t\u00eb shtypurve p\u00ebrmbi shtyp\u00ebsin. Mir\u00ebpo, n\u00ebse e zgjerojm\u00eb lenten duke pyetur se \u00e7far\u00eb hap\u00ebsirash jan\u00eb krijuar n\u00eb kryeqytet p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre 9 viteve q\u00eb trajtojn\u00eb socializmin, se \u00e7far\u00eb qasje kuratoriale kan\u00eb, se \u00e7far\u00eb narrativash mbi t\u00eb mbartin, dhe se \u00e7far\u00eb presin t\u00eb p\u00ebrbrend\u00ebsoj\u00eb prej tyre publiku bashk\u00ebkohor, at\u00ebher\u00eb na del q\u00eb sht\u00ebpia e Enverit si nj\u00eb vend q\u00eb promovon aktivitete ku trajtohet diktatura duhet t\u00eb merret n\u00eb analiz\u00eb bashk\u00eb me vendet e tjera t\u00eb krijuara p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me historit\u00eb e diktatur\u00ebs. K\u00ebshtu do t\u00eb mundej t\u00eb nxirrej n\u00eb pah nj\u00eb aspekt shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i jet\u00ebs bashk\u00ebkohore n\u00eb kryeqytet: cilat jan\u00eb vendet publike ku flitet p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn ton\u00eb kolektive dhe si trajtohet ajo n\u00eb k\u00ebto vende? Sipas k\u00ebsaj qasjeje na del q\u00eb promovimi te sht\u00ebpia e Enverit nuk na qenka di\u00e7ka kaq e par\u00ebnd\u00ebsishme sa e p\u00ebrmend autorja dhe as nj\u00eb akt performativ singular. Mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb e ashp\u00ebr, mir\u00ebpo autorja do t\u00eb duhej t\u00eb ishte m\u00eb modeste n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ishte m\u00eb kritike n\u00eb raport me performativitetin e atij promovimi. Autores do t\u00eb duhej t\u2019ia kishte marr\u00eb mendja se libri i saj, para se t\u00eb lexohet e t\u00eb ket\u00eb efektet e tij specifike n\u00eb mendimin ton\u00eb publik, m\u00eb s\u00eb pari do t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e nj\u00eb ambienti e narrative t\u00eb form\u00ebsuar tashm\u00eb mbi t\u00eb shkuar\u00ebn socialiste. Pra, analiza e funksionit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Enverit sot \u00ebsht\u00eb po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00ebnyr\u00ebn sesi i qasemi t\u00eb shkuar\u00ebs sa \u00ebsht\u00eb libri i autores. N\u00eb fund t\u00eb fundit, k\u00ebto vende si sht\u00ebpia e Enverit jan\u00eb hap\u00ebsira publike ku tentohet t\u00eb kurohet p\u00ebrvoja e sotme kolektive ndaj diktatur\u00ebs, nj\u00eb pretendim ky shum\u00eb m\u00eb i madh sesa pretendimi i autores p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e saj autobiografike mbi tem\u00ebn. E th\u00ebn\u00eb ndryshe, do t\u00eb kisha dashur ta pyesja autoren mbi tema q\u00eb nuk m\u00eb duken t\u2019i jen\u00eb shtruar (qofsha gabim!) p\u00ebrkund\u00ebr shum\u00ebsis\u00eb s\u00eb intervistave t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre dy-tre muajve: si i duket qasja q\u00eb shoq\u00ebria shqiptare ka sot ndaj historis\u00eb s\u00eb socializmit p\u00ebrmes institucioneve publike, kulturore dhe qeveritare? \u00c7far\u00eb mendon ajo p\u00ebr bunkartin 1 e 2, sht\u00ebpin\u00eb e gjetheve, fatin e tullave t\u00eb Spa\u00e7it, rreth 6000 trupat e zhdukur nga regjimi, minier\u00ebn q\u00eb vazhdon t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb Spa\u00e7, burgun e Burrelit q\u00eb vazhdon t\u00eb jet\u00eb burg, azilin politik t\u00eb Agron Tuf\u00ebs, akuzat se ish-sigurimsat vazhdojn\u00eb t\u00eb drejtojn\u00eb institucionet kryesore n\u00eb vend, dhe drejtimin dogmatik neoliberal t\u00eb vendit nga bijt\u00eb, bijat, nip\u00ebrit e mbesat e Enverit m\u00eb mir\u00eb sesa demokrat\u00ebt anti-enverist\u00eb.. . .Aktivitetet te sht\u00ebpia e Enverit duken pjes\u00eb e praktik\u00ebs estetiko-politike t\u00eb k\u00ebtyre 9 viteve ku diskutime mbi socializmin kurohen me disa element\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt ndoshta autorja nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb dijeni, por q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb qasja mbizot\u00ebruese<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":12340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","ocean_post_layout":"right-sidebar","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"ocs-kendveshtrim-category-post-sidebar","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[19,143,172,175,231,310],"class_list":["post-12339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kendveshtrim","category-kryenyje","tag-analize","tag-kendveshtrim","tag-lea-ypi","tag-liber","tag-pavjo-gjini","tag-te-lire","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12339"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25882,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12339\/revisions\/25882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nyje.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}